21-02-05

Het geheugen: Gerard Mortier over extreem-rechts en de rol van kunstenaars

Opname in de rubriek Het geheugen wil niet noodzakelijk zeggen dat de redactie het eens is met alle standpunten van de man of vrouw die we aan het woord laten, wel dat het om een belangrijke bijdrage gaat om het fascisme met succes te kunnen bekampen. Hieronder vindt u een interview van Ward Daenen met Gerard Mortier, uit  De Morgen van 3 januari 2005.
 
Gerard Mortier was achtereenvolgens onder andere directeur van de Muntschouwburg in Brussel en intendant van de Salzburger Festpiele. Nu is hij directeur van de Opéra National de Paris. Een nieuw jaar, goede voornemens. Gerard Mortier wil ze wel maken, maar het aan houdende succes van het Vlaams Belang ligt hem zwaar op de maag. Nu bovendien het cordon sanitaire steeds vaker ter discussie wordt gesteld, wordt hij nog ongeruster.

“Ik begrijp het niet”, zegt Mortier aan De Morgen. “Het Vlaams Belang is een voortzetting van het Vlaams Blok, dat veroordeeld is voor racisme. Met racisten kun je als rechtgeaard democraat niet regeren.”
Volgens sommigen is het VB netter dan vroeger.
Mortier: “De nazi-partij is ook ooit salonfähig geweest. Maar dat woord, ‘Salonfähigkeit’, alleen al is verdacht. Als men maar naar de geschiedenis zou willen kijken.”
Gebeurt dat niet?
“Te weinig. Het Vlaams Belang is een racistische, dictatoriale partij.Steeds meer mensen vinden hen aanvaardbaar. Maar zijn zij tegen de doodstraf? Dragen zij allochtonen een groot hart toe? De homo’s dan? In Vlaanderen lijkt de begripsverwarring algemeen. Dat zie je ook aan de koers van De Standaard. Ik koop die krant niet meer sinds ze reclame maakt voor een veroordeelde partij die bovendien intellectueel terroristisch te werk gaat. Zij bestookt de mensen met doemscenario’s, maar als er dan écht een ramp plaatsgrijpt, zoals in Zuidoost-Azië, dan hoor je ze niet. Solidariteit buiten de eigen kring is er niet. Het Vlaams Belang betekent de Vlaamse ondergang. De openheid die Vlaanderen altijd heeft gekenmerkt, zal dan in haar tegendeel omslaan.”
In Oostenrijk, waar u jarenlang hebt gewerkt als intendant van de Salzburger Festspiele, ging de conservatieve Volkspartij (ÖVP) in zee met de extreem-rechtse Vrijheidspartij (FPÖ) van Jorg Haider. Wat zijn daar de gevolgen?
“Er zijn meer armen in Oostenrijk, en minder ecologische waarden. Op cultureel vlak: jonge makers krijgen geen kansen meer in de staatstheaters. Ook de Salzburger Festspiele zijn een conservatieve bedoening geworden. Oostenrijk was de voorbije vier jaar een extreem-rechts land en het zal ook de komende dertig jaar rechts zijn. De FPÖ heeft in alle belangrijke staatsadministraties jonge nationalisten gedropt. Die zitten daar voor lange, lange tijd.”
Hoe wilt u tegen extreemrechts opboksen?
“Ik doe wat ik kan. Zo hebben we scholen uit de Parijse voorsteden uitgenodigd om naar Kat'a Kabanovain de opera van Parijs te komen kijken. Achteraf heb ik brieven gekregen waarin leerlingen zeggen hoezeer de voorstelling hen heeft aangegrepen. Dat maakt me ontzettend blij. Ik laat jonge mensen zien dat hier niet alleen zangers en muzikanten, maar ook schilders, machinisten, schrijnwerkers en kleermakers actief zijn. Ik wil hen laten aanvoelen dat er toekomstmogelijkheden zijn waar ze misschien in eerste instantie niet aan hadden gedacht.”
Hoe groot is de impact van zulke initiatieven?
“Ze zijn belangrijk, maar de impact is relatief klein. De Parijse opera krijgt jaarlijks 800.000 bezoekers over de vloer. Dat is peanuts in vergelijking met de miljoenen mensen die naar Idool of de Pfaffs kijken. Mijn hoofdprobleem met zulke televisie: banaliteit stoort het Vlaams Belang nooit.”
Moet goede kunst zich platweg opstellen tegen extreemrechts?
“Neen. Ik heb Die Fledermaus (operette van Johann Strauss, WD) ooit rechtstreeks tegen Haider ingezet, maar dat was fout. Je mag niet zomaar tegen iets ageren. Met de strategie shocking the bourgeois, waarvan Jan Fabre zich nog steeds bedient, kom je er evenmin. We hebben behoefte aan charmeacties. Hoe streng ik ook de politiek van het Belang veroordeel, in mijn culturele actie wil ik een positief-kritische boodschap brengen.”
Welke voornemens moeten de kunstenaars zich maken?
“Al zijn kunstenaars geen politici, ze moeten beseffen dat kunst iets zegt over de samenleving. Te veel kunstenaars denken aan eigen belang, in plaats van aan hun maatschappelijke rol. Aan de culturele beleidsmakers wens ik de moed om hun eigen instelling ter discussie te stellen.”

00:22 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.