12-05-07

Suzanne van Well, de oma van Luna

Vanaf volgende week schrijft de oma van Luna elke zaterdag tot aan de verkiezingen op 10 juni een column in  De Morgen. Dit weekend publiceert de krant over twee volle bladzijden een interview met deze 67-jarige kranige dame. Een paar fragmenten.

Suzanne van Well: “Zinnetjes zoals 'dat kan toch niet?' vind ik absurd. De vraag die er toe doet is: 'Hoe kon dit ontstaan? Waar is dat gevoed?'. Ik hamerde er bij mijn kinderen altijd op om de juiste vragen te stellen. Oordelen vanuit schuld en boete is uit den boze. Laatst heb ik me weer vreselijk zitten te ergeren toen ik Sarkozy hoorde zeggen: 'Ik wil Frankrijk beschermen'. Dezelfde Sarkozy die kinderen van drie jaar wil laten screenen om te kijken of ze genetisch bepaald crimineel zijn. Foute vraagstelling. De vraag is niet 'welke jongere zal iets slechts doen?', maar wel: 'hoe kan ik jonge mensen begeleiden zodat de maatschappij zo gezond mogelijk blijft?'." Zijn bij de zaak-Van Themsche de juiste vragen gesteld over dader, zijn motivatie en actie? "Over Hans Van Themsche zelf wil ik me niet uitspreken. We weten het niet, eerst moet het proces komen. Maar, elke moord heeft een context. Deze moord gaf, wegens de gekozen doelwitten, aanleiding om grondig na te denken over racisme. Die jongen is door het lint gegaan, daar ben ik van overtuigd. Het kan iedereen overkomen. Alleen denk ik dat mijn 'door het lint gaan' zou resulteren in het woest tekeergaan in de aarden potten hier op mijn terras, à la limite in het uittrekken van alle mooie bloeiende bloemetjes.

Ik stel me vragen over een evolutie binnen onze maatschappij. Veertig jaar geleden waren er ook racisten. Ze zijn er altijd geweest. Racisme heeft te maken met angst, met moeilijk omgaan met verschillen, met een vreemd idee over zuiverheid. Tot voor kort echter had dat ambigue gevoel geen straatsrecht. De mensen die racistisch waren, bleven in hun groepjes, vertelden het aan elkaar, bleven redelijk discreet. Nu is het een soort waarde geworden: men verkondigt het, men is er trots op. Hier wil ik echter niet meteen het proces van Van Themsche aan koppelen. Wel van een maatschappij die een bepaalde manier van fout denken bestaansrecht heeft gegeven. Dat hebben we in onze geschiedenis nog meegemaakt."

De Morgen  verwijst er niet naar, maar in Het Nieuwsblad  liet Philip Dewinter deze week optekenen dat onze beschaving superieur is aan andere. Overigens liet ook SP.A'er Tuur Van Wallendael zich dat ook eens in een onbewaakt moment ontvallen. Terecht? Suzanne van Well kijkt verder dan Dewinters neus lang is. Suzanne van Well: “Wij leven in een rijk land, waarin we denken beschermd te zijn. Bij ons mag zoiets niet gebeuren. Mag het in andere contreien dan wel? Ik voelde weer de ergernis die al langer in mij huisde. Toen ik bij nieuws over onlusten in Afrika mensen hoorde zeggen: 'Ach, die primitieve volkeren zijn bloeddorstiger, die hakken er makkelijker op los'. Bon, denk ik, die gelegenheidscommentatoren hebben hun vaderlandse geschiedenis over kolonialisme en wereldoorlogen dus niet gelezen én ze kennen de hedendaagse politiek in Europa evenmin. Maar ze stellen zich zo graag boven de rest. Op een tentoonstelling las ik ooit onder een foto: 'De missiezusters leren de zwarte vrouwen hun baby's verzorgen'. Onze gids, van Afrikaanse origine, wees ons erop en voegde er fijntjes aan toe: 'Wat een geluk hé, want voor de komst van de missiezusters hadden de Afrikaanse moeders nooit hun baby's verzorgd'. Wat denken wij, weldenkend beschaafd volk, wel wie we zijn? Intussen trekken pedagogen naar Afrika om te onderzoeken waarom kinderen daar veel minder angst ontwikkelen en 's nachts zelden huilen. Het antwoord is: door de goede zorg van de moeders, die hun kinderen lang bij zich op hun lichaam dragen. Onze Europese kwaal is ons superioriteitsgevoel.”

Behoort Suzanne van Well niet tot een welbepaalde groep, met name die van de weldenkende, progressieve mensen? Suzanne van Well: ”Ik zou meer zeggen. Ik durf voor die groep een slogan te gebruiken, geleend van een eigenaardige bron, het Vlaams Belang. 'Eigen volk eerst' vind ik nog altijd iets waarin ik me totaal herken. Alleen wil ik die invulling van 'eigen volk' goed bekijken. Er is in mijn familie iets verschrikkelijks gebeurd en binnen een week had ik een doos vol brieven, kaarten, e-mails, telefoontjes, berichten van mensen uit België en de rest van de wereld. Allemaal wilden ze iets zeggen, aanwezig zijn, ons helpen, meevoelen en -rouwen. Dat is 'mijn eigen volk'. Al die mensen van wie ik weet dat er solidariteit is. De kleur van die mensen, de plek waar ze geboren zijn, hun godsdienst, dat doet er niet toe. Ze zijn wel mijn volk, waar ik me in herken. Dus dat komt uiteraard eerst. Ik moet toegeven dat alle extremisten, integristen, niet horen bij 'mijn eigen volk'. Uiteraard zou ik het fijn vinden als ik elke evangelist of integrist die ik ontmoet zou kunnen 'bekeren'. Ik zou het fijn vinden als ik het gevaarlijke denken kon uitgommen. Na de eerste Zwarte Zondag werd ik onmiddellijk lid van Charta 91. We zochten naar manieren om te bevatten hoe het kwam dat zoveel mensen voor het Blok kozen. Ik was er vrij snel van overtuigd dat een groot deel van die kiezers zich geen fascisten noemen en het in wezen niet zijn. Dat is voorbehouden aan een belangrijke harde kern binnen die partij. De rest kiest voor het Blok - het Belang - omdat men vermoedt dat die partij traditionele waarden aanhangt, pro Vlaanderen is en dat het de angst zal blussen. Ik heb echter altijd geweten dat die mensen op een fascistische partij hebben gestemd.”

'Er is een ideologie die dit soort gruwel mogelijk maakt', las Suzanne van Well voor op Luna's begrafenis. Suzanne van Well: “(…) Na dat zinnetje ben ik door verschillende mensen aangesproken die zeiden: 'Ik vond het wel schoon wat je zei, amai, daar heb je het Vlaams Belang goed aangepakt'. Eerlijk gezegd, ik zag het breder. Ik had het over een lijn van denken, die bewezen heeft gevaarlijk te zijn. Het gaat ook over het verengen van begrippen, zoals het Belang met de term Vlaamse identiteit doet. Bij hen gaat het om gekoketteer, over Vlaams-nationalisme. Dat nationalisme stoort me. Voor de rest noem ik mezelf een trotse Vlaming. Vlaams zijn is mijn aard. Tegelijk ben ik gelukkig dat ik op taalgebied apatride ben, dat ik twee moedertalen heb. Als ik Molière lees, ben ik fier en blij dat het mijn cultuur is." En als ze Claus leest... “Dan herken ik me perfect en zeg ik: 'Oh, wat zijn we toch een gezellig, eigenaardig en surrealistisch volk'. Als ik de Vlaamse primitieven bewonder, denk ik aan wat 'wij' aan de schilderkunst meegegeven hebben. Ga ik in Venetië de grote Italiaanse meesters bekijken, dan zeg ik: 'Schitterend, maar ik vind Van Eyck toch schoner'. (lacht)  Fierheid, trots op de eigen geschiedenis. Ik begrijp de term 'behoren tot een volk' dus wel, maar de uitsluiting die men eraan koppelt, begrijp ik niet. Mijn oorspronkelijke beroepsmilieu was en is dat van de film. Daar werk je per definitie samen. Je individualisme moet dat van de ander begrijpen. Met je sterktes moet je samenwerken.”

Na de moord op Oulematou en Luna wilde één partij zich nadrukkelijk 'bewijzen'. Suzanne van Well: “(zucht) I n de week voor de begrafenis heeft hun opportunisme het weer eens gehaald op hun zogenaamde decency. Een van de eerste berichten in de mailbox voor rouwbetuigingen was van het VB.” Jullie hebben hun troost, steun, medeleven consequent geweigerd. “We weigerden elke politieke recuperatie. De democratische partijen hebben zich daaraan gehouden. Zij zijn op onze aanvraag ook niet verschenen op de begrafenis. Dan is het vreemd vast te stellen dat het Belang zijn opportunisme meteen exposeert en meldt dat het er niets mee te maken had. Dat Dewinter er persoonlijk niets mee te maken heeft, klopt. Wat er wél mee te maken heeft, is de sfeer die in deze maatschappij heerst, waarin zowel een Le Pen, een Ayatollah als een Dewinter en een Bush haat prediken. (pauzeert) Ik herinner me ineens de woorden van een andere kleinzoon van mij, elf jaar oud. Hij vroeg op een dag aan zijn mama: 'Waarom heeft die man op Luna en N'Doei geschoten, er waren toch ook andere mensen op de straat?' Ze antwoordde: 'Omdat N'Doei zwart is'. De absurditeit van dat antwoord werd vertaald in de blik van dat kind. Hij vroeg: 'Ja, en dan?' En dan? Dat is dus ook een selectiecriterium voor mijn 'eigen volk': mensen die antwoorden 'en dan?’”

Vanaf zaterdag dus de columns van Suzanne van Well in De Morgen. Waarom? Suzanne van Well: “Het brengt orde. Ik schrijf veel voor mezelf en ik merk dat woorden en zinnen steeds noodzakelijk zijn om structuur in mijn ideeën te krijgen. Ik heb veel gedachten, ik wilde ooit alles studeren, alles meemaken, zien en smaken. Dat maakt het niet makkelijk voor mijn hoofd. Het is pas als ik het aan iemand uitleg of op papier zet dat ik een lijn zie. Het is geen emotionele verwerking, denk ik. Daarvoor hebben we meer steun in de familie en van vrienden, onder elkaar. En dat houden we het liefst buiten de krant. Maar schrijven en onderzoeken leert me te plaatsen en te begrijpen.”

11:04 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: luna, racisme |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.