15-10-07

DE WET OP HET HISTORISCHE GEHEUGEN

De Spaanse regering maakt, beter laat dan nooit, werk van het verwijderen van alle publieke symbolen die verwijzen naar het fascistische Franco-regime (1939-1975). Het gaat over de eliminatie van alle straat- en pleinnamen, monumenten en andere gedenktekens ter ere van de extreem-rechtse dictatuur, 'El Caudillo' en zijn medestanders in het bijzonder.

Daarnaast wordt er een overheidsregeling getroffen voor de slachtoffers van de burgeroorlog en van de onrechtmatige 'processen' die plaatsgrepen tijdens het schrikbewind van Franco.

Hierdoor krijgen overlevenden en families van overleden slachtoffers, eindelijk de mogelijkheid tot een herziening van de vonnissen. Verder wordt er voorzien in een morele schadeloosstelling voor alle vergeten slachtoffers van politieke en religieuze vervolgingen tijdens het Franco-regime.

 

Ook voor de holebi's; onderdrukt, opgejaagd en omgebracht "por la gracia de dios" zoals een volbloed fascistisch bewind het betaamt, wordt een regeling getroffen. Wat één en ander concreet zal inhouden is vooralsnog geheim. Waarschijnlijk wordt het een combinatie van een formele rehabilitatie vanwege de overheid gekoppeld aan een symbolisch geldbedrag. Dat laatste kan ook moeilijk anders. Een volledige financiële schadeloosstelling voor iedereen zou de Spaanse staat eenvoudigweg ruïneren gezien het grote aantal getroffenen.

 

Het wetsontwerp, gerealiseerd door een werkgroep o.l.v. de regerende socialistische partij PSOE, moet wel nog door het parlement worden gestemd. Zoals verwacht kan worden in dergelijke discussies zijn onvruchtbare oprispingen zoals: "dit zal oude wonden onnodig openrijten" helemaal niet van de lucht.

 

Wat er ook van is, het wetsontwerp wordt na een lang-moeilijke aanloop deze week in de constitutionele commissie behandeld. Aan het einde van deze maand vindt de stemming plaats in het Spaanse parlement. Er worden geen problemen verwacht om de zaak te laten aanvaarden.

 

Uit recent gehouden opiniepeilingen, voor wat die waard zijn natuurlijk, blijkt dat ongeveer de helft van de Spanjaarden gewonnen is voor 'de wet op het historische geheugen' zoals het wetsontwerp voluit heet. 30% vindt het helemaal geen goed idee.

 

Dat de zaak gevoelig ligt, meer dan 70 jaar na het begin van de burgeroorlog en ruim 30 jaar na het verdwijnen van het regime, is evident. De breuklijnen tussen voor- en tegenstanders van Franco liepen dwars door de Spaanse regio’s, instellingen en families heen. Zowat iedereen heeft er op de één of andere manier familieleden, vrienden en kennissen bij ingeschoten. Praten over ‘de problemen’ was (is) voor velen taboe.

 

Zo durfde het Madrileense stadsbestuur het pas in maart 2005 (!) aan om het laatste standbeeld van de  generalísimo uit het straatbeeld te laten verwijderen. Een logisch gevolg van het gebrek aan publiek debat, en de daarbij horende verwerking, van de gevolgen van de bloedige burgeroorlog annex dictatuur.
 

Op partijpolitiek vlak verzetten vooral leden van de rechts-conservatieve 'Partido Popular' zich tegen de aankomende wet op het historische geheugen. De PP, aangevoerd door Mariano Rojay, had het zelfs over een "onnodige wet". Ook de linkse republikeinen van de ERC in Catalonië verzetten zich tegen de wet. Maar dan wel omdat die volgens hen niet ver genoeg gaat. Het autoritaire Franco-régime hield niet erg van minderheden in 'eigen huis' om het met een understatement te zeggen.
 
 

Vooral in Catalonië en in Baskenland -maar ook op andere plaatsen in Spanje tot en met de toen nog volkomen geïsoleerde Canarische eilanden- heeft men aan den lijve mogen ondervinden wat dit concreet betekende. Guernica is iedereen bekend maar na de burgeroorlog ondervond iedere regio waarin een zeker streven naar autonomie aanwezig was een keiharde repressie, verbod op het gebruik van de eigen taal en het beleven van de eigen cultuur, de vervolging van politieke figuren en vakbondsmilitanten, hongersnood enz… You name it, they had it.

 

Oppositie tegen de nieuwe wet komt er waarschijnlijk ook van (een deel van) de Rooms-katholieke kerk in Spanje. Alle Franco-symbolen moeten immers ook uit de kerkelijke gebouwen verdwijnen. Zoniet vermindert of schrapt de regering de overheidssubsidies. Het is bijzonder veelzeggend dat er al op voorhand met deze financiële stok achter de deur wordt gezwaaid.

 

De Spaanse Rooms-katholieke kerk heeft de opstand van Franco van bij het begin gesteund, tegen de democratisch verkozen republikeinse regering in. Het fascistische regime dat er op volgde werd dan ook consequent verdedigd door de clerus. In augustus 1937 al werd Franco erkend door het Vaticaan. Uit erkentelijkheid voor die onvoorwaardelijke steun op dat cruciale tijdstip - de burgeroorlog was immers nog lang niet beslecht - gaf hij het Spaanse onderwijs nadien integraal (terug) aan de Kerk. Voor haar steun aan het Franquistische regime heeft het Vaticaan zich nooit formeel geëxcuseerd.

 

In de Spaanse burgeroorlog alleen al (‘36-‘39) lieten niet minder dan 600.000 personen het leven. Tijdens de dictatuur die tot 1975 aanhield, liet Franco nog eens 100.000 tegenstanders executeren. Kort na afloop van het fascistische regime werden meerdere massagraven teruggevonden. Op sommige plaatsen werd het stoffelijk overschot van een 2.000-tal personen teruggevonden.

 

Verder werden in totaal niet minder dan 400.000 (vermeende) tegenstanders van het regime tot 1947 in concentratiekampen vastgehouden. Jarenlange dwangarbeid in onmenselijke omstandigheden was het standaardtarief. Velen overleefden de kampen niet.

 

Deze nieuwe wet niets te vroeg, wel integendeel. Voor velen komt ze anno 2007 echter hopeloos te laat en rest er enkel de officiële rehabilitatie van de talloze slachtoffers.

17:42 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: fascisme, franco, spanje, dictatuur |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.