Anti-Fascistisch Front / Verzet

Bruno Valkeniers zwaait nog niet met zijn armen zoals Koning Albert II bij zijn 21 juli-toespraak, maar je merkt wel een zekere kwaadheid bij de VB-voorzitter als het discours van zijn en soortgelijke partijen gelinkt wordt aan de gruweldaden van Anders Behring Breivik (foto 1). Er zijn daar nochtans interessante opiniebijdragen over geschreven in Vlaanderen en Nederland.

 Bij elke gelegenheid, gisterenmorgen nog op Radio 1, herhaalt Valkeniers de quote “Hij is geen geestesgenoot maar een geestesgestoorde”, en zo vaak als hij maar kan zegt Valkeniers met trillende stem dat Breivik een “gek” is. De Nederlandse hoogleraar forensische psychiatrie Hjalmar van Marle, een autoriteit in zijn vak, heeft het manifest van Breivik en zijn levensgeschiedenis doorgenomen en concludeert dat niets wijst op een mankement in Breiviks geest, op een persoonlijkheidsstoornis. Zijn Belgische collega gerechtspsychiater Johan Baeke heeft voorlopig diezelfde indruk. Johan Baeke (in De Morgen): “Ik zat te wachten tot alweer de labels ‘psychisch ziek’, ‘gestoord’, ‘gek’, ‘psychiatrisch gestoord’ zouden worden bovengehaald. Dat is zo gemakkelijk en veilig. Zeker bij zo’n enorme gruwel. Maar het zegt meer over ons als maatschappij dan over Breivik. (…) Op die manier scheppen we afstand en is er geen enkel verband met ons, ‘normale’, ‘gezonde’ mensen. Nochtans worden de meeste misdaden, ook moorden, begaan door psychische normale mensen. Het kwaad dat Breivik vertegenwoordigt duwen we met die labels zover mogelijk van ons af, want hij is zeer dichtbij. Hij is Europees, blank, gemiddeld. Wanneer Afghaanse fanatici mensen doden uit overtuiging zoeken we geen psychiatrische labels, want dan is verschil met onszelf al groot genoeg.”

Is Breivik dan vooral een politiek fanaticus? Johan Baeke: “Dat zeker. Hij heeft een wereldbeeld opgebouwd vanuit bepaalde politieke ideeën en is daar zeer ver in gegaan, heeft dat zeer letterlijk uitgevoerd. Maar fanatisme is geen ziekte en strijden tegen de moslimkolonisatie is geen gestoord, buitenissig wereldbeeld. Het wordt een met de dag couranter en meer aanvaard idee. Ik hoor bijna dagelijks kleine voorbeelden van moslimhaat. Dat is een verschil met psychiatrische patiënten met een doorgaans zeer specifieke en vaak uiterst bizarre waan die niemand deelt en waar ze doorgaans ook geen agressieve daden aan koppelen.” Zijn advocaat noemt hem wel ‘krankzinnig’. Johan Baeke: “Tja. Wat moet die man anders zeggen, in zo’n hopeloze zaak? Hij hoopt ontoerekeningsvatbaarheid te pleiten, wat ik in zijn plaats ook zou proberen. Maar die stelling is geen conclusie van een psychiater. (…) Als hij psychisch ziek is, is een waanstoornis de meest voor de hand liggende stoornis. Ik heb een vermoeden dat het niet zo is. Ten eerste omdat zijn gedachtegoed niet zo uitzonderlijk vreemd is maar zelfs populair. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog werden brave huisvaders moordmachines omdat een bevolkingsgroep in de brede maatschappij ontmenselijkt werd. Dat soort propaganda maakt het gemakkelijker tot moord over te gaan, om morele principes overboord te gooien om de idealen te verzilveren. Ten tweede komt Breivik intelligent, vastberaden, doelgericht en coherent over en lees ik dat hij een normale jeugd had en ook uitging met vrienden en meisjes versierde. Dat wijst allemaal op een ‘normale’ ontwikkeling zonder voorgeschiedenis van psychische ziekte. Ook lijkt hij erg kil  en berekend. Dat is meestal niet zo met patiënten met een waanstoornis, die zijn eerder warm.”

Over de psyche van Bruno Valkeniers willen we ons niet uitspreken, hij blijft echter de ranzige quotes van Filip Dewinter verdedigen. “Anders halen wij nooit de media”, is Valkeniers’ argument. Steevast duikt dan de quote ‘Waar is de poen van uw pensioen? In de pocket van Mohammed’ op. Het is een uitspraak van Filip Dewinter op een verkiezingscongres op 24 mei 2009 (foto 2). Zou de pers daar afwezig blijven, veertien dagen vóór Vlaamse en Europese verkiezingen? Neen. Zou de pers daar dan niets over schrijven? Het is weinig waarschijnlijk, tenzij er echt niets belangwekkend gezegd wordt. Wat wel zeker is: in een verslag zal de opvallendste quote geciteerd worden. Bij het VB valt dan de keuze op de pocket van Mohammed-quote. Filip Dewinter had ook kunnen zeggen: “Het is dankzij de toestroom van Marokkanen en Turken naar onze mijnen en staalindustrie dat we ons land in een zekere welvaart hebben opgebouwd. Het zal ook door het aan het werk zetten van de – nu nog vooral werkloze – allochtone jongeren zijn dat onze pensioenen verzekerd kunnen blijven.” Als Dewinter dát had gezegd, het zou gegarandeerd evengoed de media gehaald hebben. En trouwens een stuk dichter bij de waarheid liggen dan die pocket van Mohammed-uitspraak.

Dat het VB geen ranzige uitspraken nodig heeft om met haar verkiezingscongres in de media te komen bleek overigens daags tevoren. In Het Nieuwsblad werd Dewinter de zaterdag voor het congres geïnterviewd. In plaats van daar het Vlaamse en Europese verkiezingsprogramma uitvoerig uit de doeken te doen, gebruikte Dewinter de krant om een andere karakterisering van moslims weg te geven. Dewinter zei er dat ‘moslim’ een letterwoord is voor ‘Met Ons Samen Leven Is Moeilijk’. Dewinter doet geen ranzige uitspraken om persaandacht te krijgen. Wanneer hij al persaandacht heeft, gebruikt hij het om ranzige uitspraken te doen.