10-05-12

HERDENKING OPERATIE BREVIER (1)

Aanstaande zondag wordt bij een Cyriel Verschaeve-herdenking 40 jaar Operatie Brevier herdacht (foto 1), het onder leiding van VMO'er Bert Eriksson in Oostenrijk in het geheim opgraven en overbrengen naar Vlaanderen van het lijk van priester-collaborateur Cyriel Verschaeve. Raar is wel dat '40 jaar...' gevierd wordt, maar de Operatie 39 jaar geleden plaatsvond. Maar laat dat de pret niet bederven. Vermits het opgraven in de nacht van 10 op 11 mei gebeurde, blikken wij vandaag en morgen terug op Operatie Brevier, onder andere aan de hand van het gelijknamig boek van Bert Eriksson (dat laatst nog tweedehands aangeboden werd, foto 2).

 

Cyriel Verschaeve vlucht in 1944 naar Duitsland als het nazi-rijk in Vlaanderen teneinde is. Verschaeve reist in 1945 door naar Solbad Hall in Oostenrijk, waar hij tot zijn overlijden in 1949 verblijft. De krijgsraad in Brugge veroordeelde Verschaeve intussen bij verstek ter dood voor zijn collaboratie met de nazi’s. Een terugkeer naar Vlaanderen is dus moeilijk, maar toch droomt Verschaeve ervan in Vlaanderen “te sterven en in zijn grond te ruste te liggen”. Een bepaald deel van de Vlaamse Beweging gaat jaarlijks op ‘bedevaart’ naar Solbad Hall. Het idee om de laatste wens van Verschaeve uit te voeren wordt wel eens geopperd aan de toog van een aantal Vlaamsgezinde bruine kroegen.

 

Na doorzakken op kerstavond 1972 in café Odal, aan de Ballaarstraat 80 in Antwerpen en opengehouden door VMO-leider Bert Eriksson, besluiten de Brugse VMO-militanten Roger Spinnewijn en Dries Vandendriessche om werk te maken van het overbrengen van het stoffelijke overschot van Cyriel Verschaeve. Ze bellen Bert Eriksson op met de vraag onmiddellijk naar Brugge te komen. Terwijl Eriksson zich de hersens pijnigt hoe hij in Brugge zou geraken, komt de oplossing zijn café binnen: Bob Stewart zal hem brengen. Eriksson en Stewart aanhoren de plannen. Op 12 maart 1973 vertrekken ze op verkenningstocht naar Solbad Hall. Daar aangekomen zoeken ze een hotelletje. Ze tekenen het gastenboek met… hun echte namen. Ze trekken naar het plaatselijk kerkhof, op zoek naar de plaats waar Cyriel Verschaeve begraven is. Na een gesprek met één van de werklieden op het kerkhof vernemen ze waar Verschaeve begraven is: in een grafkelder vlak voor de kapel op de begraafplaats. Om middernacht keren ze terug naar de begraafplaats, waar ze de rooster boven de grafkelder lichten. Zoon en nadien vader Spinnewijn dalen de kelder in en zien er een inscriptie die erop wijst dat Verschaeve daar begraven is.

 

Terug in Vlaanderen wordt de ploeg die het lijk van Verschaeve gaat opgraven en naar Vlaanderen zou overbrengen uitgebreid. Bert Eriksson kiest hiervoor onder andere Xavier Buisseret, die hem later nog zou opvolgen als VMO-leider en VB-parlementslid werd tot Buisseret tot ontslag werd gedwongen na het bepotelen van de dochters van een VB-militant in het partijsecretariaat aan de Van Maerlantstraat in Antwerpen. Na twee keren uitstellen wordt op 10 mei met twee auto's de 1.150 km lange tocht aangevat naar Solbad Hall. Daar aangekomen wordt om middernacht begonnen met het wegkappen van de grafsteen om aan de kist van Verschaeve te kunnen. Het hout van de kist brokkelt uit elkaar als de VMO'ers de kist opheffen, maar de zinken binnenkant houdt het enigszins. Eriksson & Co vertrekken ermee richting de grens waar ze een afspraak hebben met iemand die de kist tussen andere kisten de grens over wil smokkelen. Terug in Vlaanderen wordt de kist geopend. Vierentwintig jaar na het overlijden is er zo goed als niets nog overgebleven van het lijk van Verschaeve. Enkel een weinig zilverwit haar aan de schedel. Het priesterkleed is wel nog volledig gaaf. Verschaeve wordt herkist en voorlopig in een schuurtje in het Waasland weggezet.

 

Men is nog volop het hoofd aan het breken over de vraag waar Verschaeve herbegraven moet worden als de Bijzondere OpsporingsBrigade (BOB) van de rijkswacht er achter is gekomen dat er wat aan de hand is met het lijk van Cyriel Verschaeve. Ook de pers komt erachter en Bert Eriksson geeft er een interview over aan Gazet van Antwerpen. Vlaanderen vindt het opgraven van wat rest van Cyriel Verschaeve niet geestig, en zelfs ’t Pallieterke reageert afkeurend. Na een aantal overwegingen laat men het idee varen om Verschaeve aan de IJzertoren te herbegraven en zou Verschaeve in Alveringem, waar hij onderpastoor was, begraven worden. Op 24 juni 1973 is het zover. Bert Eriksson is er met een zestigtal militanten… die vaststellen dat het graf leeg is. Het parket heeft het inmiddels gelokaliseerde lijk opgehaald voor autopsie. Uiteindelijk wordt Verschaeve op 3 augustus herbegraven. Verwittigd door een anoniem telefoontje zet Eriksson koers naar Alveringem. Daar aangekomen ziet hij een aantal BOB’ers en werklui die bezig zijn met de voorbereidingen voor de begrafenis. De kist is amper in de gegraven put als er zes ton beton in de put wordt gegoten. Het is gissen naar het waarom die betonnering… en of Verschaeve wel echt in de kist onder de meters beton ligt.

 

In januari 1974 worden bij Bert Eriksson en anderen huiszoekingen gehouden om te achterhalen wie betrokken was bij Operatie Brevier. De verhoopte roem voor de VMO blijft achterwege, de acties van het Taal Aktie Komitee (TAK) worden in die dagen meer geapprecieerd. Acties van de VMO lekken uit nog voor ze plaatsvinden. Voor het door de BOB ontdekken van de zaak met het lijk van Cyriel Verschaeve wordt Bob Stewart verdacht, de man die Eriksson naar Brugge bracht voor zijn eerste gesprek over de zaak. Zeker is dat Stewart voor geld Gazet van Antwerpen inlichtte over de zaak en nadien naar Zuid-Afrika verhuisde. Als Bert Verhoye in Antwerpen een toneelstuk over Cyriel Verschaeve wil laten opvoeren, wordt gepoogd brand te stichten en een gasbom te laten ontploffen in het toneelzaaltje waar de opvoering zou plaatsvinden. Voor de Operatie Brevier wordt Eriksson in 1976 buiten vervolging gesteld, maar de zaak met de gasbom in het theaterzaaltje kost Eriksson twee maanden cel. Op 4 mei 1980 wordt de laatste VMO-optocht in uniform gehouden in Alveringem. Dag op dag een jaar later wordt de VMO veroordeeld en verboden als privé-militie wegens geweldplegingen, illegale samenkomsten, wapenbezit, aanslagen, vandalisme en meer van dat.  

 

Morgen: Wie haalt het in het hoofd om Operatie Brevier te herdenken? Wie steunt hen? En waarom wordt nu 40 jaar Operatie Brevier gevierd terwijl het 39 jaar geleden is dat die Operatie plaatsvond?

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: vlaanderen, eriksson |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.