17-12-12

BEZOEK AAN DE DOSSINKAZERNE EN HET NIEUWE MUSEUM

Kazerne Dossin 1.jpgKazerne Dossin 2.jpgKazerne Dossin 3.jpgVorige maand is, na een lange voorgeschiedenis, het Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten in Mechelen geopend.

 

Het nieuwe gebouw van architect bOb Van Reeth ligt vlak tegenover de Dossinkazerne (foto 1) van waaruit tussen 1942 en 1944 meer dan 25.482 Joden en 352 zigeuners vervoerd zijn naar de concentratie- en vernietigingskampen van Auschwitz-Birkenau. Amper 5 % keerde in 1945 levend terug. In de Dossinkazerne zelve vind je vooraan rechts, gratis te bezoeken, de memoriaalruimte. Van de mensen die halsoverkop hun woonst moesten verlaten om naar Mechelen en dan verder vervoerd te worden, zijn maar weinig voorwerpen teruggevonden. In twaalf kastjes vinden we ze terug: een briefkaart, een achtergebleven poëziealbum, een haarlok, een pop… Een briefje dat we bij ons bezoek meekrijgen leert ons hoe het met de mensen aan wie dit toebehoorde is afgelopen. Een kunstwerk van Philippe Aguire verbeeldt hoe mensen zich verstopten voor de razzia’s voorafgaand aan hun deportatie. Een eindeloze rij namen komt uit de luidspreker boven jou als je gaat zitten op een van de zitmeubels die elk van de achtentwintig transporten vanuit de Dossinkazerne in herinnering brengen. Identificatiefiches vullen de namen aan.

 

Het filmpje dat getoond wordt in de ontvangstruimte van het nieuwe gebouw aan de overkant moet je zeker bekijken als inleiding op het bezoek aan het museumgedeelte. Op de eerste verdieping is het sleutelwoord: ‘Massa’. Een kolkende mensenmassa zweept op, begeestert, sleept mee. Is er bij het dancefestival Tomorrowland in Boom geen andere bedoeling dan met de massa fun creëren, in het nazi-tijdperk werd het beeld van een vijand gecreëerd. “Een simplistisch wij-zijdenken kan dan virulent nationalisme uitlokken. Zo kan de massa een destructieve, dodelijke kracht ontwikkelen die niets of niemand ontziet.” Op de eerste verdieping wordt vervolgens herinnerd aan het politieke en sociaal-economische leven in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog, de opkomst van de nazi’s in de jaren dertig, de macht van de massa en naziterreur, het dagelijks leven van Joden en zigeuners (foto 2), de Nieuwe Orde in België, de registratie van de Joden... (foto: de Antwerpse burgemeester Leo Delwaide geeft instructies voor de Jodenregistratie). De overgang naar de tweede verdieping maken we langs een gang waar de migranten en asielzoekers vandaag in beeld komen (foto 3, met achteraan een wand met foto’s van de meer dan 25.000 vanuit Mechelen gedeporteerden – in kleur zij die het overleefd hebben).

 

Op de tweede verdieping is het sleutelwoord ‘Angst’. Angst, of geen angst hebben zoals de man op de grote foto die pal staat voor de tanks op het Tiananmenplein in Peking. Spijts de nazi-bezetting was het mogelijk voor de Belgische overheid en de ambtenaren om hun medewerking te weigeren aan de vervolging van Joden en zigeuners. Waarom werd die wettelijke ruimte slechts zelden gebruikt? En soms wel? In dit deel van de tentoonstelling zien we hoe Joden bestolen werden, ze in een isolement geduwd werden, geweld op hen gepleegd werd… Ook wordt herinnerd aan de razzia’s, en aan het verzet. De overgang naar de derde verdieping confronteert ons met staten die discrimineren (zoals het Apartheidsregime in Zuid-Afrika) of discriminatie gedogen (zoals in de Verenigde Staten waar tussen 1880 en 1960 minstens 4.000 zwarten het slachtoffer werden van lynchpartijen).

 

De derde verdieping, met ‘Dood’ als sleutelwoord, brengt de 28 transporten vanuit de Dossinkazerne in herinnering, de Duitse en Vlaamse SS’ers, de getto’s en massa-executies, de uitroeiing op industriële schaal in Auschwitz-Birkenau… Onderduiken, leven met een trauma en de bestraffing van de nazi’s zijn de laatste thema’s die hier aan bod komen. Om dan te eindigen met beelden van recentere massamoorden, zoals in Rwanda.

 

Op de vierde verdieping kan je over de daken heen naar Mechelen kijken. Mechelen is Antwerpen niet, maar het is spijtig dat men de cafetaria weggestopt heeft in de kelder van het nieuwe gebouw en niet ingepland heeft op de vierde verdieping met een panoramisch uitzicht over Mechelen. Een minpunt dat gemakkelijk kan verholpen worden, is dat de verwijzing naar het memoriaal in de Dossinkazerne aan de overkant van het gebouw  actiever mag. Een absolute flater is dat de megalomanie van b0b Van Reeth het gehaald heeft op het kindvriendelijk inrichten van de toiletten. En dat in een stad die zich profileert als een kinderstad!

 

Er zijn echter meer positieve dan negatieve punten te vermelden. De tentoonstelling is knap uitgewerkt en een bezoek aan het Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten zou op de agenda van elke school ingeschreven moeten worden. Educatieve pakketten loodsen scholieren op gepaste wijze door het thema. Bezoekers krijgen een handige gids mee met de nodige uitleg bij de getoonde foto’s, en er zijn ook een aantal interactieve schermen die mits aanraken meer duiding geven. Vanaf januari kunnen ook volwassenen gegidste rondleidingen boeken. Een 160 blzn. tellend boek is het ideale naslagwerk om terug te blikken op de tentoonstelling.

 

Een mens wordt wel niet vrolijk van een bezoek aan het Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten. Dat kan ook niet anders als je ziet waar het fascisme naartoe leidt. Daarom moeten we ook blijven strijden tegen fascisme.

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: mechelen, cultuur |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.