11-06-13

VLAAMS-NATIONALIST, ACADEMICUS, COLLABORATEUR, DIEF...

Vlaanderen laat Zuid-Afrika niet los. Na de bekommernis van 't Pallieterke over Kleinfontein, nog een verhaal dat onze verbondenheid illustreert. In het pas verschenen boek The Hidden History of South Africa’s Book and Reading Cultures (foto 1) vraagt auteur Archie L. Dick zich af hoe het komt dat Herman De Vleeschauwer (foto 2) kon opklimmen tot de top van één van Zuid-Afrika’s oudste universiteiten. Dick schetst ook de praktijken van deze naar Zuid-Afrika gevluchte Vlaamse collaborateur.

 

In 1923, hij is dan 24 jaar, begint Herman De Vleeschauwer aan een blitzcarrière als professor aan de Universiteit van Gent. De doctor in de filosofie valt meteen op, wordt internationaal gelauwerd om zijn onderzoek naar de Duitse filosoof Immanuel Kant, en krijgt een topfunctie als directeur-generaal van het Hoger Onderwijs. “Tegelijk was hij één van de sleutelfiguren van het Vlaams Nationaal Verbond dat collaboreerde met de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog”, zegt historicus Bruno De Wever. Archie L. Dick weet: “Als ambtenaar schreef hij een omzendbrief om alle joodse professoren en leerkrachten van universiteiten en scholen te verdrijven.” Na de Tweede Wereldoorlog wordt De Vleeschauwer voor zijn collaboratie met de nazi’s ter dood veroordeeld. Hij vlucht naar Zwitserland, laat zijn familie achter en solliciteert naar een job in Zuid-Afrika.

 

Al gauw kan hij aan de slag aan de Universiteit van Zuid-Afrika (Unisa), onder andere als hoofd van het departement Filosofie. “Zijn collega’s moeten zijn verleden gekend hebben”, stelt Archie L. Dick, “want ze suggereerden hem zijn naam te veranderen in Herman de Villiers.” Telkens Belgische immigranten zijn identiteit probeerden te onthullen, deed de Vleeschauwer er alles aan om hun imago te kraken. Hij noemde ze “communisten”. Herman De Vleeschauwer kreeg daarbij hulp van de politie en van bevriende politici uit het apartheidsregime. Zo werden de academische carrières van onder anderen Wilfried de Pauw en Maria Hugo gebroken. Zij konden nergens meer aan de bak in Zuid-Afrika.

 

De Vleeschauwer zelf werd niets in de weg gelegd en kreeg in zijn nieuw thuisland een eredoctoraat. Na zijn dood in 1986 werd zijn collectie van 8.000 boeken ondergebracht in de bibliotheek van de Universiteit van Johannesburg. Gestolen goed. Van Joden gestolen goed. Hoe men dat weet? Alle namen van de rechtmatige eigenaars werden weggekrabd in de boeken. Archie L. Dick, professor informatiewetenschappen aan de Universiteit van Pretoria, is gechoqueerd dat het verleden en de praktijken van De Vleeschauwer niet eerder aan het licht kwamen in Zuid-Afrika.

 

Bruno De Wever, die in zijn proefschrift over het Vlaams-nationalisme de figuur van De Vleeschauwer heeft belicht, zei vorige week in Het Nieuwsblad: “Het is niet de eerste keer dat een land er pas later achterkomt dat ze een collaborateur in hun rangen hadden. De Ieren ontdekten pas zes jaar geleden dat hun grootste uitgever van schoolboeken een Belgische collaborateur was.” Toch lijkt het ons dat in het geval van Herman De Vleeschauwer sommigen in Zuid-Afrika De Vleeschauwers achtergrond maar al te goed kenden. En sommigen in Vlaanderen contact bleven houden met de familie De Vleeschauwer.

 

De nieuwsbrief van het Studiecentrum Joris Van Severen meldde in 2004 dat ze vanuit Johannesburg het bericht hadden gekregen dat Camiel De Vleeschauwer op 7 mei dat jaar is overleden. Volgens het Studiecentrum was hij de zoon van Herman De Vleeschauwer; Roeland Raes schreef twee jaar geleden op een VB-blog dat Camiel een neef was van Herman De Vleeschauwer. Voor het overige zijn de versies gelijklopend: in de jaren dertig actief bij Jong Dinaso en later bij het met de nazi’s sympathiserende Verdinaso, in 1941 journalist bij de socialistische krant Vooruit (!), in 1949 uitgeweken naar Zuid-Afrika waar hij in 1953 de eerste 11 juli-herdenking organiseerde en voorts een belangrijke rol speelde voor de culturele betrekkingen tussen Vlaanderen en Zuid-Afrika.

 

Het Studiecentrum Joris Van Severen, dat zo vlug op de hoogte was van het overlijden van Camiel De Vleeschauwer, is genoemd naar de oprichter van het daarnet geciteerde Verdinaso. Ondervoorzitter van het Studiecentrum is VB-personeelslid en -provincieraadslid Kurt Ravyts. Bij de stichtende en actieve leden vind je nog meer extreemrechts volk, en bij de medewerkers valt de naam van Bart De Wever op. Jawel, dé Bart De Wever.

 

In die kringen is men 73 jaar na zijn overlijden nog niet uitgepraat over Joris Van Severen. Zopas verscheen het 17de Jaarboek Joris Van Severen over de persoon van Joris Van Severen, zijn gedachten, zijn invloed en zijn werk. Met voorts ook zes haiku's Denkend aan Joris Van Severen. Zoals deze: Je witte tanden/ op je pikzwart uniform -/ bliksem van woorden. Er zijn onschuldiger zaken om een haiku over te schrijven.

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: collaboratie, zuid-afrika, de wever |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.