30-07-13

PORTRETRECHT BELANGRIJKER DAN INFORMATIERECHT ?

Het boek Gangs Story (foto 1) mag niet meer verkocht worden in Frankrijk omwille van een foto uit 1987 van een 17-jarige (foto 2, zijn gezicht intussen onherkenbaar) die voor de fotograaf poseerde met op de achtergrond enkele affiches die verwijzen naar het nazitijdperk. Zesentwintig  jaar later (!) maakt de geportretteerde bezwaar tegen de publicatie.

 

Het boek Gangs Story brengt zowel extreemlinkse als extreemrechtse activisten in beeld, motorbendes, skinheads… Fotograaf is Yan Morvan, een gereputeerde oorlogsfotograaf die al bijna veertig jaar lang de Franse banlieus induikt om er mensen en ‘bendeleden’ te portretteren. Laatst werd hij gevraagd zijn in 2000 verschenen boek Gangs te actualiseren. Bij het verschijnen van Gangs had ene Mathieu bezwaar gemaakt tegen de publicatie van een foto die hij nochtans zelf geselecteerd had in overleg met de fotograaf: Mathieu met een alarmpistool en een hamer in de handen. “De enige toegelaten wapens”, wilde Mathieu daarmee als 17-jarige aanklagen. Op de deur van zijn kamer zie je een affiche van de Olympische Spelen in 1936, in nazi-Duitsland. Op de muur links nog twee affiches die verwijzen naar de nazi’s, waarvan een met een swastika.

 

Dertien jaar nadat de foto genomen werd, wil Matthieu de foto uit het boek Gangs laten verwijderen. Een rechtbank geeft hem in eerste aanleg gelijk, in beroep krijgt de uitgever het recht het boek verder te verspreiden. Steen des aanstoots is vooral dat de afgebeelde jongen als een neonazi omschreven werd. Met de affiches op de achtergrond en zijn curriculum vitae is dit nochtans aannemelijk. In de geactualiseerde versie van het boek werd de foto behouden maar de omschrijving ‘neonazi’ weggelaten. De naam van de nu 43-jarige Mathieu staat evenmin in het boek. Mathieu diende opnieuw klacht in over de publicatie en bekwam in eerste aanleg van een rechtbank in Parijs dat het nieuwe boek – op 2.000 exemplaren gedrukt, waarvan nog slechts 500 in het depot van de uitgever liggen – niet langer mag verkocht worden. Le Nouvel Observateur, die de foto gebruikte in een fotoreeks na de dood van de antifascist Clément Méric, werd verplicht de foto te verwijderen van haar website.

 

De uitgever van Gangs Story en fotograaf Yan Morvan zouden niet in beroep gaan tegen de uitspraak in eerste aanleg. Beiden zeggen onvoldoende financiële middelen hebben om een beroepsprocedure te bekostigen. Het gaat nochtans over een belangrijke afweging. Is het recht van de geportretteerde belangrijker dan het recht om te informeren? Of nog: is het verdoezelen en vergeten van feiten belangrijker dan een waarheidsgetrouwe geschiedschrijving? De zaak-Gangs Story komt een paar dagen na de zaak-Mediapart. Mediapart, een website vergelijkbaar met Apache, bracht dubieuze partijfinanciering door de steenrijke weduwe Bettencourt aan het licht aan de hand van geluidsopnames ten huize Bettencourt. Een rechtbank verbood Mediapart hier nog langer naar te verwijzen omdat de rechter de privacy van de weduwe Bettencourt van hoger belang acht.

 

De uitgever van Gangs Story en fotograaf Yan Morvan moeten ook nog 5.000 euro morele schadevergoeding betalen, Le Nouvel Observateur 2.000 euro. Yan Morvan vindt dat dit de wereld op zijn kop is. “De jonge Mathieu wapent zich met een hamer en een alarmpistool, hij slaat op mensen, en ik word veroordeeld. De foto is niet gepubliceerd om commerciële redenen (Morvan kreeg slechts een derde terugbetaald van zijn kosten voor het boek, nvdr.). Maar het is wel nodig dergelijke foto’s te tonen. Men moet weten wat er broeit in bepaalde stadsdelen, met soms tot 60 % werklozen.”

 

Wanneer niet in beroep wordt gegaan tegen de uitspraak in eerste aanleg, wordt een ernstig precedent geschapen. Iemand die documenteert wordt dan veroordeeld op vraag van iemand die, minstens in het verleden, er gevaarlijke ideeën op na houdt.  Voor een van zijn andere foto’s werd Yan Morvan in 1995 dagenlang ontvoerd en gemarteld door de seriemoordenaar Guy Georges. De zaak-Mediapart werd ‘opgelost’ door het verwijderen van alle artikels over Bettencourt op de website van Mediapart, artikels die – inclusief de gewraakte geluidsopnamen – van de weeromstuit gepubliceerd werden door andere media. Onder andere de Belgische krant Le Soir.

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: frankrijk, media |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.