07-04-14

DE NEOLIBERALE STRAFSTAAT: AANZET TOT DISCUSSIE EN ACTIE

De neoliberale strafstaat.jpgDe in Albanië geboren Brusselaar Bleri Lleshi (32 j., foto 2) liet zich de voorbije jaren opmerken als een scherpzinnig observator en mensenrechtenactivist, waarvan opiniebijdragen op zijn eigen blog graag opgepikt worden in sociale media maar ook hun weg vinden naar de klassieke media. Lovenswaardig zijn de brieven van allochtone jongeren waarvoor Lleshi plaats maakte op zijn eigen blog en in de klassieke media, intussen gebundeld in het boek Brieven uit Brussel/Lettres de Bruxelles. Zopas verscheen ook het langverwachte eigen boek van Lleshi De neoliberale strafstaat (foto 1).

 

Het boek vertrekt vanuit de realiteit die Bleri Lleshi kent als jongerenwerker in Brussel. Hoe is jong zijn in de stad, en in het bijzonder in Brussel? Wat is de sociaal-economische context? Voor welke uitdagingen staan we? In een tweede hoofdstuk legt Lleshi uit waar het neoliberalisme voor staat: de doorgedreven vrijemarktideologie. Beperkte het kapitalisme tot een dertigtal jaren geleden zich nog vooral tot concurrentie tussen bedrijven, dan wordt nu als ‘vermarkt’. Staten, organisaties en individuen worden aangemoedigd zich volgens de vrijemarktnormen te gedragen en gaan met elkaar in competitie. Winst wordt niet meer in het eigen bedrijf geïnvesteerd, maar daar waar het kapitaal het meest opbrengt.

 

Drie decennia neoliberalisme hebben een grote impact op ons leven. De welvaartsstaat is afgebouwd, uitsluiting en ongelijkheid nemen toe, en de verantwoordelijkheid voor problemen wordt bij het individu gelegd ondanks structurele sociale en economische problemen. We zijn al 180 bladzijden ver als het boek begint met het deel waarop je wacht op basis van de titel en vooral de cover: hoe ons leven steeds meer gecontroleerd wordt, en straffen gebruikt worden om sociale problemen te verdoezelen… Tot slot geeft Bleri Lleshi een aanzet tot alternatieven voor de huidige maatschappij. Omdat het boek nu al 319 bladzijden telt, is er gesnoeid in dat laatste hoofdstuk. Maar er zijn kleinschalig (huisvestingsinitiatieven) en grootschalig  (coöperatieven) al vormen van duurzaam samenleven.

 

Het boek De neoliberale strafstaat bevat een schat aan gegevens. Als wij vorige donderdag in De week in zeven citaten (en eentje extra) bij ons laatste citaat gegevens over de dramatische leefsituatie in Griekenland citeerden, dan haalden we die uit De neoliberale strafstaat, blz. 100-101 en 120. Maar soms is teveel trop. Te vaak worden dezelfde thema’s (armoede, onderwijs, arbeidsmarkt…) in meerdere hoofdstukken verder uitgediept, en met het ontbreken van een zakenregister wordt het terugvinden van feiten en cijfers dan geen eenvoudige zaak. Bleri Lleshi is terecht verontwaardigd, maar daardoor soms ook te doordrammerig. Zo verdenkt hij lokale overheden ervan met GAS-boetes geld in het laatje te willen brengen, maar het is intussen toch al vaak gemeld dat in Antwerpen het hele apparaat aan ambtenaren en opvolging voor GAS-boetes tweemaal meer kost dan de opbrengst van GAS-boetes.

 

Kritiek die men kan en moet formuleren op delen uit het boek, nemen niet weg dat de grondtoon juist is. Wereldwijd én in ons land dalen de criminaliteitscijfers, maar toch leeft het gevoel dat de criminaliteit stijgt. Gevoel dat ons aangepraat wordt door de maatregelen na 9/11, terwijl de kans om slachtoffer te worden van terreur onnoemelijk kleiner is dan de kans om verkeersslachtoffer te worden. Gevoel dat ons aangepraat wordt door het individualiseren: “Signaleer camionettes met een vreemde nummerplaat”, “Je mag blij zijn met jouw situatie, op een ander is het veel erger”… Gevoel dat ons aangepraat wordt door het culturaliseren van problemen. Het seksisme is een probleem als je in Brussel of Antwerpen als vrouw pittig gekleed rondwandelt, maar is evengoed een probleem in Brazilië en Rusland waar er geen Marokkaanse gemeenschap woont.

 

Last but not least is er de politieke klasse die, zoals in Antwerpen, meer politieagenten inzet voor een war on drugs maar tezelfdertijd straathoekwerkers in contact met drugsverslaafden en andere probleemgevallen ontslaat. Of nog een blik meer GAS-ambtenaren opentrekt en tezelfdertijd snoeit in de middelen voor basiswerk door sociale organisaties. En het middenveld ‘instrumentaliseert’. Via convenanten bindt om de in politieke cenakels bedachte doelstellingen te behalen, in plaats van als een emancipatorische en bevrijdende kracht te laten uitgroeien. 

 

Het boek De neoliberale strafstaat geeft overvloedig aanzet tot discussie, en hopelijk ook tot actie.

 

 

Boekvoorstellingen: na de voorbije dagen in Brussel en Antwerpen, dinsdag 22 april in Genk, woensdag 23 april in Mechelen, donderdag 24 april in Gent, maandag 28 april in Aalst, dinsdag 13 mei in Leuven en vrijdag 16 mei in Hasselt

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: boeken |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.