23-06-15

EEN JAAR IN DE WERELD VAN DE ONGELIJKHEID

Aan nieuwe boeken is er dezer dagen geen gebrek. Vanavond wordt Sprook, een selectie columns van Koen Dille voorgesteld; morgen is er gelijktijdig, maar op andere locaties, de voorstelling van Groeten uit Griekenland van Bruno Tersago en van Helemaal Anders van Stephen Bouquin. De voorbije dagen lazen we alvast Een jaar in de wereld van de ongelijkheid (foto).

 

Samenlevingsopbouw Vlaanderen wordt in haar werk met mensen in wijken en buurten geconfronteerd met diverse vormen van ongelijkheid. Van kindersterfte tot de kans op dood op latere leeftijd, van arbeid tot levensstandaard, van (on)geletterdheid tot cultuurparticipatie… Samenlevingsopbouw Vlaanderen stuurde daarom haar medewerker Geert Schuermans uit om een jaar lang de wereld van de ongelijkheid te verkennen, en hij kwam terug met vooral feiten, verhalen en visies over de financiële ongelijkheid. Of we het nu graag hebben of niet, geld is cruciaal in ons leven en het is dus dat aspect dat hij in de eerste plaats in ogenschouw nam als hij het over ongelijkheid heeft.  

 

Geert Schuermans las daarvoor tal van boeken en rapporten, ging praten met academici en politici, maar vergat daarbij nooit de verhalen van de mensen die zijn collega’s van Samenlevingsopbouw bij hun werk in heel Vlaanderen hoorden. De auteur neemt ons mee op zijn zoektocht naar inzicht in de problematiek, zoals Lars Bové in De geheimen van de Staatsveiligheid verslag uitbrengt over hoe hij op zoek ging naar het reilen en zeilen van de Staatsveiligheid. ‘Ongelijkheid’ is een minder sexy thema dan de Staatsveiligheid, maar juist door het persoonlijk relaas van zijn zoektocht slaagt Schuermans erin om het boeiend te houden.

 

In het eerste hoofdstuk wordt de financiële ongelijkheid in België geduid: hoe meten, het verschil in inkomen en vermogen, ‘egoïsme als deugd en ongelijkheid als ideaal’, waarom gelijkheid beter is voor ons allemaal, hoe de macht van de kapitaalkrachtigen funest is voor de democratie… Vorige week werd overigens in een nieuwe IMF-studie – en het Internationaal Monetair Fonds is toch geen links clubje – nog duidelijk gemaakt dat als de armste helft van de bevolking rijker wordt, de economie van een land vervolgens harder groeit. En dat als de rijkste twintig procent meer inkomen verwerft, dit de groei afremt.

 

Het tweede hoofdstuk van Een jaar in de wereld van de ongelijkheid bekijkt het ontstaan van de sociale zekerheid in België, de structuur waarin de sociale zekerheid en de verschillende uitkeringen (ziekte en invaliditeit, werkloosheid, pensioen, kinderbijslag, arbeidsongeval en beroepsziekten) is gegoten, de onderbescherming (mensen die recht hebben op een uitkering maar het niet eens weten) versus de fraude met uitkeringen, de activering naar werken, het afbrokkelen van de solidariteit door enerzijds het verdwijnen van grote industriële entiteiten en anderzijds de technologisering en globalisering.

 

Werd voorgaand hoofdstuk gevat onder de titel ‘indirecte solidariteit’, in het derde hoofdstuk over directe solidariteit wordt de rol van sociale organisaties belicht. Zowel de gevestigde, met hun afhankelijkheid van overheidssubsidies maar ook verminderde overheidssubsidies. Als ook de burgerinitiatieven die her en der rond de meest diverse problematieken ontstaan (van stadstuinbouw tot geefpleinen). De kansen op zo’n initiatieven (niet in elke buurt is dat even vanzelfsprekend); de gevaren die dit inhoudt (met een overheid die haar verantwoordelijkheid afschuift, en niet meer regulerend optreedt).

 

Vooraleer tot conclusies te komen interviewt Geert Schuermans ook nog toppers van de democratische partijen over ongelijkheid en verantwoordelijkheid (Meyrem Almaci, John Crombez, Koen Geens, Peter Mertens, Gwendolyn Rutten en Johan Van Overtveldt). Eerder kwamen in het boek ook academici aan bod als Ive Marx en Paul De Grauwe, en sociaal-economische tenoren: van Jef Maes (ABVV) tot Jo Libeer (Voka). Die laatste had met de auteur een hartelijk gesprek, en het was pas bij het uittypen van het interview dat de auteur ontdekte hoe hard de woorden van de Voka-baas waren.

 

Last but not least is het boek doorspekt met tal van voorbeelden hoe Samenlevingsopbouw met concrete projecten ingaat op noden van mensen: het onderwijsproject in Ronse, het Bewegen Op Voorschrift-project in Vlaams-Brabant, Energie en Woonkwaliteit in de provincie Antwerpen, Ieders Stem Telt naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen, het project om onderbescherming tegen te gaan in negentien pilootgemeenten, het Zorgnetwerk in Ieper, Fiets! in Deurne-Noord…

 

Fiscaliteit komt vooral aan bod als lacune in het boek en het werk van sociale organisaties. Wat we ook missen is een zaken- en namenregister in het boek. Maar buiten dat: omdat financiële ongelijkheid zoveel facetten heeft, was het de kunst om over elk facet bondig te blijven maar toch voldoende inzicht te verschaffen met sprekende cijfers en meningen. Geert Schuermans is daar met brio in geslaagd.

 

Geert Schuermans, Een jaar in de wereld van de ongelijkheid, Uitg. Epo, 226 blzn., 24,90 euro.

00:05 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: boeken, sociaal |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.