02-11-15

WALTER LOTENS: “OUD EN NIEUW ACTIVISME MET ELKAAR VERBINDEN”

Bovenaan ons lijstje de eerstvolgende weken te lezen boeken staat Elcker-Ik, 45 jaar sociale actie, geschreven door Walter Lotens (foto) in samenwerking met Stefaan Vermeulen. Het verhaal over Volkshogeschool Elcker-Ik, de bakermat van actiegroepen als de antirakettenbeweging VAKA en het antiracistische Hand in Hand, maar evengoed van de kringwinkels en het mindervalidenvervoer De Rolkar, en van politici als Jos Geysels en Mieke Vogels. In afwachting van onze recensie, hieronder een interview van Gazet van Antwerpen met de auteur.

 

Walter Lotens: “Als moraalfilosoof ben ik al heel lang gefascineerd door initiatieven die van onderuit dynamiek proberen te brengen, en die ingaan tegen bepaalde stromingen die in de maatschappij leven. Dat ligt in mijn genen. Zelf was ik in 1970 als leraar betrokken bij de Aktiegroep Krities Onderwijs. 1970 was een scharnierjaar in Vlaanderen. De mei ’68-beweging begon door te dringen en in 1970 ontstonden er heel wat organisaties, waaronder Elcker-Ik. Toen ik vorig jaar op een bijeenkomst in Elcker-Ik een filmpje zag van jonge studenten, werd gevraagd welke jong gepensioneerde dat verhaal eens wilde optekenen. Ik had meteen het gevoel: dit is echt mijn onderwerp.”

 

Om vervolgens de archieven in te duiken. “Ja. Alleen al van Elcker-Ik Antwerpen zijn er 24 archiefdozen met 124 mappen of omslagen met verslagen, dossiers, nieuwsbrieven, activiteitenkalenders, facturen, nieuwsbrieven, studiereizen en ga zo maar door. En toch vond ik heel veel niet. Ik heb een soort ronde van Antwerpen gedaan om belangrijke mensen uit die periode te interviewen. Het is een heel Antwerps verhaal. Rond 1975 waren er ook Elcker-Iks in Turnhout, Mechelen, Leuven, Brugge en in Brussel, maar Antwerpen was het moederhuis.”

 

Eigenlijk was Elcker-Ik een bende linkse activisten, of niet?  “Zo zou je het kunnen noemen. De oprichters streefden naar een basissocialisme. Ze waren heel erg op hun hoede voor alles wat met partijpolitiek te maken had, en voor de verzuilde vakbonden. Het was wel een broeinest voor politici. Zowel Jos Geysels als Mieke Vogels komen eruit voort. In het commentaarstuk dat Mieke Vogels schreef, maak ik op dat ze teleurgesteld is over het feit dat de voorstanders van de ontzuiling, bijna een nieuwe zuil geworden zijn. Sommige mensen kozen ervoor zich partijpolitiek te engageren, en werden vervolgens uitgespuwd door de meer radicalen binnen Elcker-Ik. Dat heeft tot spanningen geleid.”

 

Behalve Mieke Vogels, zijn er nog tien andere mensen die een nabeschouwing schrijven over Elcker-Ik en de betekenis die het vormingscentrum heeft. Waarom vond u dat belangrijk? “Ik wilde geen puur geschiedenisverhaal schrijven over de ‘oudstrijders’ en met melancholie terugkijken op de oude tijd. Ik beschouw dit boek als een poging om oud en nieuw activisme met elkaar te verbinden. Of zoals auteur en journalist Dirk Barrez het verwoordt: van vlag naar hashtag. Groepen als Hart boven Hard en Ringland hebben de fakkel overgenomen.”

 

Welke betekenis heeft Elcker-Ik nu nog? Ondertussen is de doelgroep al behoorlijk op leeftijd, die gaan niet meer op tafel staan springen. “De hoogdagen van Elcker-Ik lagen in de jaren tachtig, toen er spectaculaire acties waren. Op de betoging van VAKA tegen kruisraketten in 1985 kwamen 400.000 mensen opdagen, dat is spectaculair. Heel intellectueel Vlaanderen kwam vorming geven in Elcker-Ik in die periode. Dat laatste gebeurt nu nog, de lezingen die er worden gegeven zijn heel interessant. Daarnaast zijn er heel veel nieuwkomers die taalcursussen volgen in Elcker-Ik. En verder trekken ze progressieve organisaties aan om daar ruimtes te huren of persconferenties te geven. Er bestaan overigens nog heel wat organisaties die destijds in Elcker- Ik zijn bedacht en opgestart. De Kringwinkel is daar één van, net zoals het tweedekansonderwijs, of vzw De Rolkar, die mindervaliden vervoert.”

 

In 1973 werd er ook een voedselcollectief opgericht, de Brandnetel, dat ijverde voor gezonde en duurzame voeding. Een thema dat opnieuw heel actueel is. “Dat soort ideeën uit de jaren zeventig, die toen embryonaal aan bod kwamen, zijn nu inderdaad opnieuw springlevend en krijgen een veel breder draagvlak. Kijk maar naar de boerderijen met verdeelpunten in de stad, de ecologische markt Marta, het initiatief om samen de Oudaan te kopen, en zo kan ik nog wel even doorgaan. Het is blijkbaar een goede tijd voor dat soort initiatieven. Je ziet ook dat de activisten van vroeger, zich nu als gepensioneerden inzetten voor die nieuwe bewegingen. De generaties staan op elkaars schouders.”

 

 

Bij de boekvoorstelling  zondag 25 oktober werd bij Elcker-Ik in Antwerpen meer dan drie uren gedebatteerd tussen oude activisten als Hugo Ongenae (Elcker-Ik, Hand-in-Hand…) en nieuwe activisten als Wouter Hillaert (Hart boven Hard) en Sven Augusteyns (Ringland). Op de Boekenbeurs wordt zaterdag 7 november om 16 uur een klein uurtje uitgetrokken voor een gesprek met Jos Geysels, Manu Claeys en Walter Lotens over de bewogen geschiedenis van het vormingswerk, de sociale acties en de toekomst van drukkingsgroepen. “Allen daarheen”, werd dan in de vorige eeuw geroepen. Elcker-Ik, 45 jaar sociale actie is verschenen bij uitgeverij Pelckmans.

00:05 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: boeken, actie, antwerpen |  Facebook | | |  Print

De commentaren zijn gesloten.