Anti-Fascistisch Front / Verzet

Interviews voor weekbladen die om druktechnische redenen pas een paar dagen later verschijnen dan wanneer je je ziel hebt blootgelegd. Het is een merde voor sommige politici. Neem nu Filip Dewinter die het voorbije weekend en maandag er alles voor over had – desgevallend zou hij zelfs opzij stappen als lijsttrekker – opdat de N-VA in Antwerpen toch maar samen met het VB zou besturen. In een gisteren verschenen interview in P-magazine betreurt Dewinter dat hij ooit pogingen heeft ondernomen om het cordon sanitaire te doorbreken.

Filip Dewinter: “In 2004 heb ik mensen als Jurgen Verstrepen en Marie-Rose Morel zelf binnengehaald om de partij te verbreden en het cordon sanitaire te breken. Het vreemde is dat Frank daar in het begin veel kritischer tegenover stond dan ik. In het begin moest ik hem ervan overtuigen om die mensen een kans te geven. Maar na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 zag ik in dat die verbredingsoperatie de foute strategie was om het cordon te breken. Het was naïef om ons programma af te zwakken, want de traditionele partijen zouden het ons nooit gegund hebben. Niet dat ze zo’n afkeer hebben van onze standpunten - dat is maar toneel. Ze willen vooral de macht niet delen. De komst van de nieuwkomers viel ook slecht bij mensen die al jaren hun strepen hadden verdiend in de partij en ook hoopten op hun kans. Zij hadden de tocht door de woestijn gemaakt en de kamelen op hun rug gedragen, terwijl anderen met de draagstoel en de waaier naar de oase werden geleid, om daar even te komen zeggen hoe het moest. Dat gaf spanningen. Ik heb daar veel uit geleerd. Voortaan geef ik liever de kans aan een mindere god uit eigen rangen dan aan een nieuwkomer waarvan je niet weet wat je eraan hebt.”

Het was een foute strategie om te proberen het cordon sanitaire van zich af te schudden. Waarom Bart De Wever dan stalken om het VB als bestuurspartner, desnoods als gedoogpartner, te klinken aan de N-VA? En: liever een kans geven aan een mindere god uit eigen rangen dan aan een nieuwkomer. Maar welke nieuwkomer zou nog naar het VB willen gaan? Intussen blijft het VB zitten met “mindere goden”. We begrijpen nu waarom Tom Van Grieken van zijn nieuw Vlaams Belang Jongeren-bestuur nog niet meer heeft willen vrijgeven dan foto’s van de bestuursleden.

Op de cover van P-magazine (foto 1) wordt Dewinter geciteerd met: “Ja, ik heb fouten gemaakt tegenover Frank en Marie-Rose”. Dat gaat over de persoonlijke relatie. Dewinter gaat geen initiatief nemen om de sfeer tussen hem en zijn jeugdvriend op te klaren, maar ooit zullen ze wel eens praten met elkaar. Filip Dewinter: “Frank en zijn entourage (foto 2) delen uiteindelijk dezelfde idealen als ikzelf. Ooit zullen we toch alle krachten moeten bundelen om voor de Vlaamse onafhankelijkheid te gaan. Dan hebben we niet meer de luxe om mekaar in de haren te zitten omwille van wat er jaren geleden is gebeurd. Het enige wat ik hem verwijt is dat hij heeft opgeroepen om voor N-VA te stemmen. Dát is iets dat er bij mij niet in kan. Wrong or right: my country! Hij heeft onze partij mee opgericht, hij is er jaren mee opgestaan en gaan slapen, ideologisch vertellen wij hetzelfde verhaal. Al de rest is vergeten en vergeven, maar daar wil ik met hem ooit eens een hartig woordje over praten.”

Je mag van Dewinter alles zeggen (Filip Dewinter ook nog in P-magazine deze week: "Intussen ben ik gewoon geraakt aan die beledigingen. Eens je een imago hebt, raak je daar toch niet meer vanaf. Het heeft dus geen zin om er krampachtig tegenin te gaan. Ik beleef hoe langer hoe meer pret aan mijn rol van het grote zwarte monster."), maar je mag niet oproepen om te stemmen voor de partij waar Dewinter graag zijn kar aan vasthaakt.

Het opstappen van Olivier Deleuze (foto 1) bij Reyers Laat, omdat Deleuze niet in gezelschap van VB’er Reddy De Mey wenste te zitten, bleef gisteren nog nazinderen (foto 2: Oostendenaar Reddy De Mey (l.) op de eerste rij bij een betoging tegen de bouw van een moskee in Lier, 5 juni 2001.)

Nadat nieuwbakken covoorzitter van Ecolo Olivier Deleuze bevraagd was, zou Lieven Van Gils herinneringen ophalen over de scheepsramp met de Herald of Free Enterprise in Zeebrugge, precies 25 jaar geleden. De eerste VRT-journalist die ter plaatse was, Stefan Blommaert,  is momenteel in het buitenland. En is er niet om bekend dat hij als eerste in Zeebrugge was. De man die we ons nog wél herinneren van de ramp met de Herald of Free Enterprise, Tuur Van Wallendael, is helaas overleden. Zo kwam Reyers Laat automatisch uit bij gewezen VRT-journalist Reddy De Mey. Reddy De Mey stond op het zinkend schip om verslag uit te brengen. Later klampte hij zich vast aan een ander zinkend schip: het VB.

In de documentaire Vlaamse Choc kan je zien hoe Reddy De Mey zijn diensten aan Filip Dewinter aanbiedt. Reddy De Mey vraagt zijn naam als medewerker echter niet publiek te maken omdat hij nog tot 1 juli op prepensioen is bij de VRT (Vlaamse Choc, op 34’00”). Later datzelfde jaar 2004 wordt Reddy De Mey als ‘onafhankelijke’ door het VB naar de Commissie voor Overheidscommunicatie gestuurd. Nadien afficheert het VB Reddy De Mey voluit op haar kieslijsten. Bij de federale verkiezingen op 13 juni 2010 staat Reddy De Mey nog als voorlaatste op de (opvolgers)lijst voor de Senaat. Hij behaalt daar 9.119 stemmen, waarmee hij in de middenmoot zit qua aantal voorkeurstemmen.

Eerlijk gezegd verbaasde het ons dat Olivier Deleuze Reddy De Mey als VB’er herkende; het verbaasde ons niet dat Deleuze vervolgens ernaar handelde. “Ik wens niet te debatteren in een plaats waar er vertegenwoordigers zijn van wat ik beschouw als ondemocratische partijen”, verdedigde Deleuze zijn motivering om de gesprekstafel te verlaten zodra Reddy De Mey zou aanschuiven. Het gesprek ging dan wel gaan over de Herald of Free Enterprise, en Deleuze moest daarover niet debatteren met De Mey. Maar Deleuze bleef bij zijn voornemen. “Een partij die ondemocratisch is, is iets bizars, iets abnormaals, en dat moet niet iets banaals worden.” En toen stapte Olivier Deleuze op.

“Een vorm van radicalisme waar ik moeilijk bijkan. Reddy is een journalist die in Vlaanderen zijn strepen heeft verdiend.”, zei Guy Vanhengel (Open VLD) die mee aan tafel zat. “Ik vind het vooral niet democratisch om niet aan tafel te willen zitten met iemand van een partij waar ook mensen voor stemmen”, zei Liesbeth Homans. Niemand wees erop dat in Franstalig België een zeer strenge code gehanteerd wordt ten overstaan van extreemrechts: geen fatsoenlijk mens wil zich ermee associëren. De code de bonne conduite dateert van april 1999 en wordt door iedereen nageleefd. Ook bijvoorbeeld door de Franstalige liberalen, zoals bleek uit de Terzake-uitzending gisteren. En blijkbaar wordt het ook door het Vlaams publiek geapprecieerd, althans het publiek dat in de studio van Reyers Laat zat, dat applaudisseerde voor Olivier Deleuze toen die de studio verliet. Geen boe-geroep.

Na een tweet van AFF_Verzet waarin we wezen op een andere cultuur voor omgang met extreemrechts in Franstalig België, haalde Karl Drabbe van Uitgeverij Pelckmans de “twee democratieën” van Bart De Wever boven. Nou moe, is er in Wallonië een ander kiesstelsel dan in Vlaanderen? Wij dachten het niet. Toch eens opzoeken wat de betekenis is van ‘democratie’, Karl. Er is een andere manier van omgaan met extreemrechts. Dat wel. En natuurlijk is de code de bonne conduite niet de enige reden dat extreemrechts in Franstalig België geen vergelijkbare resultaten haalt als in Vlaanderen. Verdeeld over vijf groupuscules, op weg om nog minder stemmen te halen. Maar de code heeft de zaak zeker geen kwaad gedaan, en in Vlaanderen is het toch ook mee door het volgehouden cordon sanitaire dat het VB en haar kiezers de achteruitgang aan het zoeken zijn. En is dat geen goede zaak?

Zouden Vlaamse antifascisten de gesprekstafel verlaten hebben als Reddy De Mey kwam aanschuiven? Allicht niet. Men moet het niet zo zot maken als Mieke Vogels die ooit onder het oog van de televisiecamera’s op de Antwerpse Grote Markt Gerolf Annemans een hand gaf én feliciteerde met de goede kiesuitslag van het VB. Annemans beleefheidshalve een hand geven volstaat. In Vlaanderen is er ook geen cordon médiatique zoals in Franstalig België – het VB kreeg zaterdag, zondag en gisteren het woord bij de VRT, en gisteren ook nog een groot interview met Anke Van dermeersch in Gazet van Antwerpen. De omgangsvormen zijn in Vlaanderen anders, maar respect voor de benadering door de Franstalige landgenoten / buren (schrappen wat men het liefst hoort, landgenoten of buren).

En nog dit. Gerolf Annemans zei gisteren in Terzake: “Zet in de plaats van Reddy De Mey een jood, een moslim, of een homo… dan begrijpt iedereen dat dat discriminatie, een vorm van racisme, is.” Dé jood, dé moslim, dé homo… is niet veroordeeld voor racisme. Hét Vlaams Blok – waarvan Reddy De Mey de kieslijsten bevolkt – is wél veroordeeld voor racisme. Appelen zijn niet met citroenen te vergelijken. Het Vlaams Belang is weinig anders dan de voortzetting van het voor racisme veroordeelde Vlaams Blok. Is het trouwens Gerolf Annemans niet die na de naamsverandering van het VB zei dat “het programma vuil genoeg moet blijven”? Het is dan ook beledigend om “een jood, een moslim, of een homo” in te wisselen met een boegbeeld – weze het een boegbeeldje – van het Vlaams Blok/Belang.

“Bart, gaai moet da gaen doèn.” Hoe meer hij op markten en elders in Antwerpen vertoeft, hoe meer Bart De Wever naar eigen zeggen aangesproken wordt om te gaan voor het burgermeesterschap van Antwerpen. “De socialisten zitten hier al sinds 1921 in het stadsbestuur, sinds 1934 leveren ze ononderbroken de burgemeester (Bart De Wever vergeet gemakshalve de katholieke en Nieuwe Orde-gezinde oorlogsburgemeester Leo Delwaide, nvdr.). Er is nu een mooie kans. Komt die kans nog terug? Ik speel serieus met de gedachte om het (= kandidaat-burgemeester zijn, nvdr.) te doen.” Aldus Bart De Wever op zijn ronde van de districten in Antwerpen, gisterenavond in Borgerhout.

Een honderdtal mensen waren opgedaagd. Vooral ouderen, enkele jongeren. Bij hen ook een jongeman met rastakapsel, maar sinds we op een Vlaams Blok-meeting ooit iemand zagen rondlopen met een jasje van de multiculturele Britse reggaegroep UB 40 weten we dat we niet altijd op uiterlijke kenmerken mogen voortgaan om iemands gedachten te raden. De prijs van de demagogie ging gisterenavond naar N-VA-volksvertegenwoordigster Zuhal Demir die vragen van het publiek over federale materies mocht beantwoorden en niet verder kwam dan het cliché dat de regering-Di Rupo een belastingsregering en geen besparingsregering is. En neen, als het dan toch ging over inkomsten voor de regering: het kwam niet bij haar op om te spreken over de Tax Freedom Day voor grote ondernemingen en vennootschappen. De prijs van de beste schouwgarnituur ging naar Patrick Paredaens, N-VA-districtsraadslid in Borgerhout. De enige Borgerhoutenaar op het podium om vragen van het publiek te beantwoorden; het enige panellid… dat van de moderator geen vraag kreeg om te beantwoorden. De N-VA’ers uit de districten Antwerpen en Deurne wisten alle antwoorden op de Borgerhoutse vragen.

Was de vraag over het kandidaat-burgemeester zijn de laatste vraag van de avond, de voorlaatste vraag vanuit het publiek was ook interessant: overweegt de N-VA op districtsniveau een coalitie met het VB? Bart De Wever noemde het cordon sanitaire een netelige kwestie. Principieel is hij geen voorstander van het uitsluiten van een partij. Maar als je realistisch bent, zie je de deur voor een coalitievorming met het VB zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant op slot. Langs de buitenkant omwille van de te verwachten reactie (Bart De Wever: “Ik zie al een journalist die nu zijn pen aan het pakken is.”). Langs de binnenkant omwille van de houding van het VB. Bart De Wever: “Ik word door hen uitgemaakt voor een ‘linkse lakei’, een ‘pannenkoek’, ik heb geen ruggengraat en wat nog allemaal niet…  en tezelfdertijd zegt men dat men de hand naar mij uitsteekt?! Ik zie met welke affiches men binnenkort wil uitpakken. Is dat nodig? Ik zie geen mogelijkheid van coalitievorming. Niemand wil meedoen, en ik zie het zelf ook niet zitten. Het is niet aan de orde op dit moment.” En toen kwam de vraag over het kandidaat-burgemeester zijn, en werden we uitgenodigd nog iets te drinken. 

Het laatste zinnetje van Bart De Wever laat de mogelijkheid open dat coalitievorming met het VB later nog wél eens aan de orde kan komen, maar zo te horen is die kans er pas als Filip Dewinter verhuisd is naar Namibië.

Hoeveel onzin kan een krant verdragen? Gazet van Antwerpen kopte zaterdag op haar voorpagina (foto 1) en binnenin de krant over de volle breedte van het blad “N-VA heeft het cordon doorbroken”. Een uitspraak van Rik Torfs. We weten niet in welke discipline Rik Torfs het beste is: als professor kerkelijk recht of als grapjas op televisie (foto 2). Alleszins niet als politiek analist.

Op de vaststelling U kan niet ontkennen dat het discours van de N-VA erg aanslaat antwoordt de CD&V-senator: “Dat is het gevolg van het cordon sanitaire. Ik ben daar altijd voorstander van geweest, maar ik moet nu toegeven dat dat een vergissing was. Het cordon is doorbroken. Niet door het Vlaams Belang, maar door de N-VA. En dat heeft geleid tot een enorm revanchegevoel bij een groot deel van de bevolking. Maar goed, zo’n gevoel blijft niet duren.” Voor de goede orde: het cordon sanitaire is een engagement om geen politieke samenwerking op te zetten met het VB. Omdat het VB mensen wil uitstoten, de veelzijdigheid van de samenleving wil reduceren tot het ‘eigen volk’. De enige goede vreemdeling is voor Filip Dewinter een vreemdeling die voor het VB stemt.

“Het cordon is doorbroken”, zegt Rik Torfs. Hoezo? Is er ergens een politieke samenwerking opgezet tussen het VB en de N-VA? Toch niet. Uitlatingen van VB’ers en N-VA’ers liggen soms akelig dicht bijeen, maar er zijn toch ook nog grote verschillen. Rik Torfs was naar eigen zeggen altijd voorstander van het cordon sanitaire, maar moet nu toegeven dat dit een vergissing is. Hoezo? Nu vindt hij dat we wel kunnen samenwerken met partijen die mensen willen uitsluiten? De politiek haalt blijkbaar het slechtste in een mens naar boven. En hoe had dat dan praktisch gelopen? De CD&V die zegt: “Bedankt voor het aanbod maar wij staan onze plaats in de bestuursmeerderheid af aan het VB”? Of houdt Rik Torfs zich niet aan wat met het cordon sanitaire wordt bedoeld, en wil hij zeggen dat mensen nu N-VA stemmen omdat het VB nooit aan de macht geraakt(e)?

Ongetwijfeld hebben een aantal mensen N-VA gestemd omdat ze het hopeloze van een VB-stem inzien. Maar moest het VB dan maar macht gegeven worden om haar programma te realiseren, om te vermijden dat de N-VA groot zou worden? Het is van de Franse president François Mitterand  (PS) geleden dat we nog zulke perverse redeneringen gehoord hebben. Of het zo is weten we niet, maar Mitterand werd wel eens verweten het Franse Front national (FN) kansen te bieden om zo klassiek rechts te verzwakken. Het is voor de betrokken partijen natuurlijk vervelend dat de N-VA sterk wordt ten koste van de CD&V , Open VLD en VB, maar ligt dat niet eerder aan het niet langer geloofwaardig overkomen van CD&V, Open VLD en VB dan aan het mythische cordon sanitaire?

Cordon sanitaire dreigt voor N-VA en Roep om Vlaams-nationaal front luider dan ooit op IJzerwake waren de twee titels die de toespraken op de IJzerwake dit jaar (foto) het best samenvatten.

De toespraken van IJzerwake-voorzitter Wim De Wit en van gelegenheidsspreker Johan Sanctorum waren gelijklopend. We nemen als leidraad dan maar de toespraak van de kleurrijkste van de twee. Na een inleiding over de blauwvoet – vogel waar vaak naar gerefereerd wordt in de Vlaams-nationalistische romantiek maar die geen inheemse vogel is, de echte Blauwvoet leeft op de Galapagos-eilanden – zei gelegenheidsspreker Johan Sanctorum over de Vlaams-nationalistische beweging: “‘Verraad’ is er het eeuwige sleutelwoord. Wantrouwen de stereotiepe houding. Roddel en achterklap de vaste nerveuze tics. Het schisma en de afscheuring de onvermijdelijke consequenties. Zodanig dat onze échte tegenstrever, het Belgische establishment, zijn plezier haast niet op kan. Dat, beste vrienden, is de vloek van de Vlaamse beweging, die wij van ons af moeten schudden. De oude, kleinstedelijke rivaliteit tussen Aalst en Dendermonde, Gent en Antwerpen, Steenstrate en Kaaskerke, (…) het Madouplein en de Koningsstraat (waar respectievelijk de hoofdzetels van het VB en de N-VA zijn gevestigd, nvdr.) – allemaal dorpskerktorens waaronder het kleine grote gelijk gecelebreerd wordt.

Het fameuze ‘cordon sanitaire’, ons in 1989 opgedrongen om het radicale Vlaams-nationalisme een halt toe te roepen, zogezegd in naam van de democratie, heeft het schisma als het ware een institutioneel karakter gegeven: ongezien in het democratische Europa. De kiezer die vanaf toen nog stemde voor die onafhankelijkheidspartij, was niet alleen een slechte Belg, maar ook een verdorven Vlaming, één die niet meer meetelde in de resultaten en de statistieken. (…) De partij die nu de fakkel heeft overgenomen, moet zich echter geen illusies maken: ook zij zal in een cordon terecht komen, al is het misschien een fluwelen cordon, namelijk dat van de ‘politieke irrelevantie’. Ook voor deze partij is er geen goede kant aan het Belgisch verhaal. Springt ze mee in het federale bad, dan is het om gepacificeerd te worden. Gaat ze aan de zijlijn staan, dan bewijst ze haar gebrek aan burgerzin. Het Wetstraattheater loopt hoe-dan-ook gewoon verder, op hoogdringende aanbeveling van de ratingbureaus, en onder het motto: ‘Liever een Belgische komedie dan een Griekse tragedie’. De enige uitweg uit dit dilemma, is op zoek te gaan naar een meerderheid die de Vlaamse onafhankelijkheid per volksraadpleging zal afdwingen. Daarom zeg ik nu tot alle Vlaamsgezinde krachten: stop het gekrakeel! Stop de stammentwisten en de clanoorlogen! Wij kunnen de twijfelaars niet overtuigen, als we zelf onderling verdeeld zijn.

Het Vlaams-nationalisme zal pas een democratische meerderheid verwerven, wanneer de Vlaams-nationale gelederen gesloten worden. (…) De twee partijen, die onze onafhankelijkheid als hoofdpunt in hun programma hebben, N-VA en Vlaams Belang, zijn het aan de Vlaamse beweging, aan ons, aan de kiezer, verplicht om elkaar te vinden en de hand te reiken. De broederstrijd moet stoppen, hij speelt alleen in het voordeel van de tegenstander. (…) Een Forza Flandria, in de vorm van een Vlaams-radikaal kartel dat zich bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 aan de kiezer presenteert, zou een echte bom betekenen onder de Belgische constructie. Misschien moeten we voor één keer eens een Belgische spreuk tot de onze maken: ‘Eendracht maakt macht’. Ik nodig bij deze de twee republikeinse formaties uit om een gebaar te stellen dat het Ancien Régime in zware verlegenheid kan brengen: de strategische oprichting van een V-front.  De partij of de partijvoorzitter die dàn de uitgestoken hand weigert, draagt een zware historische verantwoordelijkheid. Het Belgische momentum is voorbij, maar het Vlaamse moet nog komen. (…)

De vadsige vredesduiven van de CD&V zullen, als het erop aankomt, altijd voor een Pax Belgica kiezen – het zit in hun genen. (…) Laten we, beste vrienden, niet te veel moeite doen om de tsjeven te bekeren. Laten we hen zelf in een cordon plaatsen van de politieke betekenisloosheid. Laten we ons koelbloedig en vastberaden concentreren op de uitbouw van een Vlaams-radicale meerderheid – een electoraal breekpunt dat door een alliantie van de twee republikeinse partijen moet geforceerd worden.” Johan Sanctorum waarschuwt de N-VA ervoor in een cordon “van de ‘politieke irrelevantie’” terecht te komen, maar wil zelf de CD&V in zo’n cordon plaatsen. Het ene cordon is verwerpelijk, maar het andere moet?! Stop dan met klagen over het cordon sanitaire.

Sanctorum maakt een tweede denkfout als hij het cordon sanitaire linkt aan  de wil om “om het radicale Vlaams-nationalisme een halt toe te roepen”. In hoofde van de initiatiefnemers voor het cordon sanitaire is daar nooit sprake van geweest. Lees er maar het dossier van Charta 91 op na. De aanleiding was het zeventigpuntenprogramma van het Vlaams Blok, dat manifest in strijd is met de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Het vervolg is de blijvende wil om Vlaanderen uit te zuiveren tot het ‘eigen volk’, in plaats van rekening te houden met de bestaande veelzijdigheid. De staatsvorm waarbinnen de keuze gemaakt wordt voor ofwel de eigen volk eerst-politiek, of het rekening houden met de veelzijdigheid, is niet het punt van discussie. Daarenboven hebben de huidige Vlaamse partijleiders nooit opgeroepen de N-VA uit te sluiten voor regeringsonderhandelingen. De N-VA plaatste zichzelf aan de kant.

Of de N-VA nu front moet vormen met het VB? Na alle scheldpartijen die de N-VA van VB-kant kreeg. Het is in eerste instantie aan de N-VA om daarop te antwoorden. De N-VA die als een olifant door het Vlaamse politieke landschap dondert, neemt zij het VB op sleeptouw?

Bij de stemming van het kiesdecreet voor de gemeente- en provincieraadsverkiezingen woensdagnacht in het Vlaams Parlement leverde het VB de ontbrekende stemmen om het decreet goedgekeurd te krijgen. “Het cordon sanitaire is doorbroken”, zei Filip Dewinter (foto). “Is het cordon sanitaire doorbroken?”, vroegen de media zich af. “Het cordon sanitaire is niet doorbroken”, zeiden politici van de meerderheidspartijen. Zelfs de politici van de N-VA die, anders dan de collega’s van SP.A en CD&V, principiële bezwaren hebben tegen een cordon sanitaire.

“We hebben de kiesdrempel eruit gehaald, de provincieraden worden afgeslankt, het cordon is doorbroken met de steun van de SP.A én we hebben de meerderheid uit elkaar gespeeld. Dat is 4-0 voor het Vlaams Belang”, glunderde Dewinter. Een reconstructie van de chaotische stemming in het Vlaams Parlement leert dat om 02.07 uur de invoering van een kiesdrempel voor provinciale verkiezingen een tweederde meerderheid haalt door de onthouding van de Open VLD. Een misser voor het VB. Een tweede amendement voor de invoering van een provinciale kiesdrempel haalt de nodige tweederde meerderheid niet door de tegenstemmen van de Open VLD.

De Open VLD is wél voor kiesdrempels maar niet voor het hele kiesdecreet. Waarom dan over die kiesdrempels de eerste keer zich onthouden en de tweede keer tegen stemmen, is iets dat enkel beroepspolitici begrijpen. Door de tegenstem van de Open VLD haalde de kiesdrempel uiteindelijk niet de vereiste tweederde meerderheid. Het VB stemde vervolgens mee met de meerderheid om het aantal provincieraadsleden te verminderen, en keurde dan het decreet in haar geheel goed.

Is nu het cordon sanitaire gebroken? Neen. Zonder de steun van het VB zou het decreet niet zijn goedgekeurd. Maar geen enkele meerderheidspartij heeft ooit een akkoord gesloten met het VB voor de goedkeuring van het kiesdecreet. Vlaams volksvertegenwoordiger en VB-perswoordvoerder Joris Van Hauthem bevestigde dit op een ogenblik dat Filip Dewinter nog niet tot bij de pers was geraakt. Filip Dewinter moest dit vervolgens ook wel toegeven, maar sprak dan van “op zijn minst op een latente manier werd er op onze stemmen gerekend”. Om nog wat later te spreken over de “4-0 voor het Vlaams Belang”. Praat om zijn partij belangrijker te maken dan ze is.

Een “latente manier” om op de VB-stemmen te rekenen was er niet, want het VB wilde aanvankelijk tegen het kiesdecreet stemmen. Pas toen het VB zag dat de meerderheidspartijen in de knoei geraakten door de Open VLD die tegen haar eigen partijprogramma stemde, veranderde het VB het geweer van schouder. Mochten vervolgens de meerderheidspartijen tegen hun eigen decreet stemmen omdat het VB er voor zou stemmen, het zou maar al te gek zijn.

Het positieve aan het verhaal is dan ook vooral dat men zich ongerust maakte dat het cordon sanitaire doorbroken was. Al is de wedijver en het wantrouwen tussen de politieke partijen de reden, het belang dat men aan het cordon sanitair hecht is blijkbaar nog groot. Dat we dit tweeëntwintig jaar na het afsluiten van het eerste cordon sanitaire-akkoord nog mogen meemaken. Het stemt ons tevreden.

Om Michael Freilich (Joods Actueel) nog eens te citeren: “Tanguy Veys, die voor het Vlaams Belang in de Kamer van volksvertegenwoordigers zetelt (…) treedt meer en meer op de voorgrond als de grootste vriend van de staat Israël. Zo woonde hij (…) van op de eerste rij het Israël-steunconcert bij in Antwerpen. Met deze aanwezigheid was Veys een heel eind van huis, in zijn thuisstad Gent zal hij hiermee niet bijster veel stemmen rapen.” Eerder wezen we er al op dat Veys’ steun aan de Joodse gemeenschap hem wel eens kritiek oplevert in de Vlaamse Beweging. Maar als zijn steun aan de Joodse gemeenschap echt moet afgewogen worden aan de steun aan de gitzwarte achterban van het VB, wint die laatste het.

In Joods Actueel werd in februari, over twee bladzijden gespreid, het amnestievoorstel besproken dat het VB eind vorig jaar nog eens neerlegde in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en in januari door een meerderheid van de Kamerleden verworpen werd. Het wetsvoorstel – ingediend door Alexandra Colen, Gerolf Annemans, Bert Schoofs en Peter Logghe – wil de “uitwissing van alle gevolgen voor de toekomst van veroordelingen en sancties wegens tijdens de periode van 10 mei 1940 tot 8 mei 1945 gestelde vermeende daden van incivisme”. Volgens het wetsvoorstel zou een commissie opgericht moeten worden “belast met de schadeloosstelling van de door de naoorlogse repressie getroffen personen of hun nabestaanden voor de ten gevolge van deze veroordelingen en sancties geleden financiële schade”.  Volgens het wetsvoorstel “vormt de bestraffing van de al dan niet vermeende collaborateurs na de Tweede Wereldoorlog één van de zwartste bladzijden uit de geschiedenis van de Belgische Staat”. Niet de collaboratie met de nazi’s is een probleem, wel de bestraffing van de collaboratie.

Joods Actueel belde VB-voorzitter Bruno Valkeniers op om hem te wijzen op de consequenties van het voorstel, “namelijk dat de personen die effectief zwaar gecollaboreerd hebben en mensen hebben verklikt, hierdoor amnestie zouden krijgen”. Maar Bruno Valkeniers was kordaat: “Wij zijn in geen geval van plan om dat te wijzigen.” Het Forum der Joodse Organisaties wees er onder andere op dat sinds 1961 een wet bestaat voor diegenen die spijt betuigden voor hun daden, namelijk de wet-Vermeylen. “Het huidige wetsvoorstel is dus bedoeld voor diegenen die volharden in het vergoelijken van hun daden.” Het Forum der Joodse Organisaties is dan ook vierkant tegen het VB-wetsvoorstel en herinnert eraan dat “amnestie gelijk is aan amnesie, en wie vergeet, gedoemd te herhalen is”. Alle Franstalige partijen, SP.A en Groen! blokkeerden de vraag om het VB-wetsvoorstel in de Kamer van volksvertegenwoordigers te bespreken. N-VA, CD&V en Open VLD wilden het voorstel wel “in overweging nemen”, zonder er noodzakelijk mee akkoord te gaan.

Joods Actueel vroeg alle Vlaamse tenoren om een reactie. In quotes werd het goed samengevat. Jean-Marie Dedecker (LDD): “Amnestie heeft niets met Joods zijn te maken, dat heeft met menselijkheid te maken.” Wouter Devriendt (Groen!): “Collaboratie is misdadigheid die velen, vooral Joden, met hun leven bekochten.” Dirk Vandermaelen (SP.A): “In geen geval mogen de gruwelen van het naziregime op deze manier gebanaliseerd worden.” Jan Jambon (N-VA): “Je kunt niet rond de misdadigers heen maar ook niet rond onschuldige veroordeelden.” Herman Decroo (Open VLD): “Amnestie is het achteraf goedpraten van verwerpelijk gedrag, dat is ranzig en onbespreekbaar.” Raf Terwingen (CD&V): “Voorstel is volkomen onaanvaardbaar.” Groen!, SP.A, Open VLD en CD&V zouden het wetsvoorstel niet goedkeuren. De LDD zou het amnestievoorstel goedkeuren, en de N-VA allicht ook. Jan Jambon (N-VA): “De wet-Vermeylen biedt geen oplossing voor mensen die onterecht gestraft werden want die moeten geen vergeving vragen. (…) Het zou zalvend zijn voor de maatschappij als deze problematiek eindelijk afgerond werd.” De houding van de N-VA verbaast niet.

Maar eerst moest dus nog gestemd worden over de vraag of het VB-wetsvoorstel principieel kan besproken worden, en LDD, N-VA, Open VLD, CD&V en uiteraard het VB zelf vonden dus van wel. Dat was in de Kamer van Volksvertegenwoordigers op 25 januari 2011 goed voor 57 stemmen. Tegen waren 68 Kamerleden. We hebben ook eens de stemming in detail bekeken, want wat deed de vriend van de Joodse gemeenschap Tanguy Veys. We hadden niet gehoord dat hij tegen stemde, maar was hij misschien om strategische redenen afwezig bij de stemming? Neen. Tanguy Veys stemde mee het bespreekbaar maken van het amnestievoorstel, waar de Joodse gemeenschap – terecht – kwaad om is.

“Zijn band met het VB blijft iets om steeds in het achterhoofd te houden”, schreef Freilich over Tanguy Veys in zijn voorwoord bij Joods Actueel deze maand. Het moet niet in ons achterhoofd gehouden worden, het mag gerust geafficheerd worden dat 'vriend' Veys lid blijft van een partij die vindt dat dé zwarte bladzijde uit onze geschiedenis de bestraffing is van de al dan niet vermeende collaboratie met de nazi’s. (Foto: De voor negationisme veroordeelde Roeland Raes (l.) en Tanguy Veys (r.) samen op bezoek bij het VB-Eeklo.)

Het editoriaal van Joods Actueel deze maand (foto 1) is gewijd aan de zaak-Tanguy Veys, door AFF/Verzet aangekaart nadat we op de Facebook-pagina van VB-Kamerlid Tanguy Veys (foto 2) een foto opmerkten van Veys op een Steun aan Israël-avond… zij-aan-zij met Michael Freilich dansend. Freilich, hoofdredacteur van Joods Actueel, die anders wél kritisch is over het VB.

AFF/Verzet wordt niet met naam vernoemd in het voorwoord, maar de verwijzingen naar dit artikel zijn talrijk. De titel is weggevallen in de gedrukte versie, maar in de digitale inhoudsopgave is de titel van het voorwoord: Tanguy Veys als paard van Troije? Wij schreven eerder: “Denkt men echt dat hij (= Tanguy Veys, nvdr.) het Paard van Troije is die de beschaving gaat brengen binnen het VB?” Michael Freilich schrijft: “In sommige kringen wordt Tanguy Veys omschreven als een Filip Dewinterboy…” Wij schreven: “Veys is een Dewinter-boy.” Freilich blijft afstand houden van het VB als partij. “Maar wat dan met individuele mandatarissen?”, vraagt hij zich af.

Michael Freilich in zijn voorwoord: “Het is zonneklaar dat iemand als Veys, die niet tot de partijtop behoort, ook niet verantwoordelijk kan worden gesteld voor de partijlijn. ‘En is het geen goed idee”, zeggen sommigen, “om deze elementen te steunen in de hoop dat zij het in de toekomst voor het zeggen hebben’? Het blijft dus een moeilijke oefening, temeer omdat als het op de islam aankomt, Veys volledig op één lijn zit met Dewinter, met uitspraken die soms balanceren op het randje tussen racisme en gerechtvaardigde ideologiekritiek. Conclusie voor mij: Het VB is de PVV van Wilders niet en Veys leunt veel sterker aan bij de tweede partij dan bij de eerste. Een cordon sanitair, dat is er jaren tegen het Vlaams Belang maar niet tegen de PVV, die de gedoogpartner is van het Nederlandse kabinet. Een gedoogbeleid ten opzichte van mensen als Veys is dan ook mijn voorstel. Geen heilige maar ook geen persona non grata van maken. Zijn steun aan Israël is hartverwarmend, maar zijn band met het VB blijft iets om steeds in het achterhoofd te houden.”

Vanwaar het idee dat Tanguy Veys meer PVV dan VB is, is ons een raadsel. We volgen zijn doen en laten nochtans al van toen hij nationaal secretaris was van de Vlaams Belang Jongeren. Het is niet nodig iemand te laten doctoreren op Tanguy Veys, neem het maar van ons aan: het VB is zijn biotoop met alles erop en eraan. Michael Freilich beschouwt Tanguy Veys niet als een heilige, maar blijkbaar toch als een VB’er waar zaken mee te doen zijn. Laat ons duidelijk zijn: de enige goede VB’er, is een VB’er die de partijstandpunten afzweert en opstapt bij het VB. Wij kennen ook wel VB'ers die sympathieker zijn dan anderen, maar zolang ze VB-lid blijven, legitimeren zij het optreden van die andere VB'ers en het VB als partij. En of de PVV zoveel beter is dan het VB? De voormalige Antwerpse stadsdichter, nu Nederlands Dichter des Vaderlands, Ramsey Nasr zal allicht niet op veel sympathie van Freilich kunnen rekenen omwille van Nasrs pro-Palestijnse standpunten. Maar er zit toch wel iets van waarheid in Nasrs Mijn nieuw Vaderland-gedicht waarin Nasr laat verstaan dat het ergste is “een fascist die u en mij zolang gedoogt –  zolang als hij beslist.”

Bij Clint is het commentaar: “Voor Joods Actueel is de PVV van Wilders een partij waar gepraat mee kan worden, terwijl het Vlaams Belang verdient nog steeds zijn cordon sanitaire, maar Tanguy Veys is de uitzondering op de regel. Deze mag gedoogd worden en is geen persona non grata. Een cordon sanitaire dat op een gatenkaas begint te lijken, dat hadden we niet van Joods Actueel verwacht.”

Emoties zijn niet altijd een goede raadgever. Naar aanleiding van de begrafenis van Marie-Rose Morel werden een aantal voorspellingen en wensen geuit, waar wij toch enige twijfels over hebben.

Rik Van Cauwelaert (foto 1) besloot vorige week een artikel in Knack over de begrafenis van Marie-Rose Morel met: “Tegen die emotionalisering (na het bekendmaken van haar ziekte en familieleven, nvdr.) had haar gewezen partij geen zinnig weerwoord. Met het binnenhalen van Morel – al was dat niet de bedoeling – heeft Vlaams Belang de eigen neergang bespoedigd. Vorige zaterdag kondigde een opiniepeiling een nieuw fors verlies aan voor Vlaams Belang. Het mag duidelijk zijn dat afgelopen zaterdag in Antwerpen niet alleen Marie-Rose Morel maar ook haar gewezen partij Vlaams Belang werd begraven.” Het VB over en out ? Dat lijkt ons toch voorbarig. In de enquête waar Rik Van Cauwelaert naar verwijst (van de krantengroep L’Avenir) verliest het VB 1,1 %, en komt het toch nog uit op 11,5 %. CD&V en Open VLD verliezen een pak meer, respectievelijk 4,7 % (om te stranden op 12,9 %) en 2,4 % (om uit te komen op 11,3 %). Zo slecht is dat dan toch niet voor het VB. Iedereen verliest aan de N-VA-tsunami, op SP.A en Groen! na die lichte winst boeken volgens deze opiniepeiling. Zelfs een aantal VB-kaderleden zouden N-VA stemmen, maar allicht hebben de N-VA-stemmen meer te maken met het geloof dat de N-VA voor Vlaanderen meer kan realiseren dan het steriel gedoe van het VB. Eerder is het dat, dan dat men omwille van Marie-Rose Morel voor de N-VA zou stemmen. In en rond de kathedraal zagen we bij de begrafenisplechtigheid daarenboven een aantal Dewinter-volgelingen. Aangegrepen door het menselijk drama, maar daarom niet politiek van kamp veranderd binnen het VB. Een oudere dame had nog een Vlaams Blok-speldje op haar jas. Die zien we evenmin gauw N-VA stemmen. Er blijft bij het VB, letterlijk en figuurlijk, een harde kern.

Jean-Pierre Rondas (foto 2 - producer bij de radiozender Klara, op enkele dagen van zijn pensionering) stuurde een opiniebijdrage naar De Morgen. Volgens Jean-Pierre Rondas heerst er in Vlaanderen over het cordon sanitaire “een latent onbehagen en zelfs schaamte, ook als het de laatste tijd de krantenkoppen niet meer haalt. De uitvaart van Marie-Rose Morel heeft de mogelijkheid van het doorbreken van het cordon op dramatische wijze opgevoerd.” Hoezo? Terwijl Marie-Rose Morel expliciet niet wilde dat Filip Dewinter, Gerolf Annemans en Bruno Valkeniers bij haar begrafenisplechtigheid aanwezig zouden zijn, zouden de Vlaamse politieke partijen nu mogelijk wél bestuursakkoorden kunnen sluiten met de partij van Dewinter, Annemans en Valkeniers? Geef toe dat het een vreemde redenering is. Het wordt natuurlijk minder vreemd als we nog eens kijken naar de titel boven Rondas’ opiniebijdrage in De Morgen van 16 februari 2011: Heer, vergeef ons dat cordon. Rondas wil af van het cordon sanitaire. Punt. Desnoods gebruikt hij er de kromste redeneringen voor. Goed dat Jos Geysels in De Morgen gisteren nog eens op een heldere manier uitlegde wat het cordon sanitaire is, en waarom het wenselijk is (zie hieronder: Er zijn goede redenen voor een cordon sanitaire).

Politici, ze laten zich niet altijd leiden door de hooggestemde idealen die ze zeggen aan te hangen. Wat voor hen telt, is in de eerste plaats: is het VB mathematisch nodig voor een bestuursmeerderheid. Indien niet, waarom zich dan in een avontuur met het VB storten? Maar als ze enige geloofwaardigheid willen behouden – op termijn hun enig politiek kapitaal – laten democratische Vlaams-nationalisten, christen-democraten, liberalen… zich leiden door de zuivere principes van het cordon sanitaire.  

“’Tijd voor een nieuw geluid’. Zo eindigt Jean-Pierre Rondas zijn betoog over de 'uitvaart' van het cordon sanitaire bij de begrafenis van Marie-Rose Morel. Zo nieuw is zijn geluid echter niet. Het is een weliswaar scherp verwoord pleidooi tegen het cordon, maar met voorspellingen, argumenten en insinuaties die al talloze keren werden geformuleerd. En meestal op basis van een verkeerde definitie of omschrijving van het cordon. Misschien is het daarom nuttig een aantal feiten op een rijtje te zetten”, aldus Jos Geysels (foto – Agalev, Groen!, Minister van Staat en samen met Hugo Gijsels initiatiefnemer van het cordon sanitaire).

Jos Geysels (in De Morgen, 21 februari 2011): “Op 10 mei 1989 ondertekenden de voorzitters van de toenmalige CVP (Herman Van Rompuy), SP (Frank Vandenbroucke), PVV (Annemie Neyts), algemeen secretaris van de VU (Paul Van Grembergen) en ondergetekende een protocol waarbij ze zich ertoe verbonden ‘geen politieke akkoorden af te sluiten of afspraken te maken met het Vlaams Blok, noch in het kader van democratisch verkozen organen op gemeentelijk, provinciaal, gewestelijk, nationaal en Europees niveau, noch in het kader van verkiezingen voor de genoemde niveaus’. De tekst was kort. En de motivatie was even duidelijk: het Vlaams Blok miskent in haar programma en politieke praktijk de fundamentele democratische uitgangspunten en mensenrechten. Het cordon is dus een uitspraak over de grondbeginselen van de politieke democratie, over het respecteren van fundamentele grondrechten als vrijheid en gelijkheid. Niets meer, niets minder.

Democratie is een georganiseerd meningsverschil, een politieke ruimte waar partijen elkaar 'bestrijden' op basis van hun programma en de daarmee verbonden argumentaties, stellingen en voorstellen. Democratie veronderstelt ideologische diversiteit en een politieke strijd. Dat maakt haar levendig en kwetsbaar. Maar dit impliceert wel het aanvaarden van fundamentele grondbeginselen, zoals het gelijkheidsprincipe en het non-discriminatiebeginsel. Volgens de ondertekenaars viel het Vlaams Blok onder dit democratische minimum. Ten gronde is deze uitspraak dus een principieel statement en geen strategisch manoeuvre. Het is ook een afspraak waarbij bestuursakkoorden met deze partij worden uitgesloten. Niets meer, niets minder.

Deze afspraak bevat dus geen cordon médiatique of een inperking van de vrije meningsuiting. Het bepaalt niet dat het debat met extreem rechts niet gevoerd moet worden. Op geen enkele wijze wordt de werking van het (nu) Vlaams Belang en haar vertegenwoordigers in de democratische instellingen en andere organisaties (zoals in de raad van bestuur van de VRT of het Antwerps havenbestuur) aan banden gelegd. Voor die werking ontvangt het overheidsdotaties. Waar zit hier de "moreel-politieke degeneratie" waar Jean-Pierre Rondas het over heeft?

Het cordon is een vrijwillige afspraak tussen democratische partijen, geen wettelijke regeling of een afdwingbare norm. Wat daar ondemocratisch aan zou zijn is mij (en Ignaas Devisch in zijn repliek) een raadsel. Het is opvallend in de geschiedenis van de discussies over het cordon dat er dikwijls heel ruime interpretaties en onjuiste definities aan deze afspraak werden gegeven, terwijl de inhoud van de uitspraak veel minder aan bod kwam. Deze ruime interpretaties vielen in de politieke discussie meestal samen met strategische en tactische manoeuvres, vooral in (pre-)electorale periodes.

‘Daardoor worden de redenen waarom niet met extreem rechts wordt samengewerkt niet alleen verzwegen, maar ook onderuitgehaald. Het politieke spel (...) doet niets af aan de ideologische onderbouw die (...) overweegt: dat je niets met racisme wil te maken hebben’, schreef Karel De Gucht in zijn boek Pluche. Over de banalisering van extreem-rechts. De motivatie verdween meer en meer naar de achtergrond terwijl de afspraak met grof geschut werd beschoten. De ideologische onderbouw voor het cordon kwam onder druk te staan in een sfeer van banalisering en normalisering van racistische ideeën. Een proces dat nog altijd bezig is. Ten onrechte.

Vijftien jaar (!) na de eerste versie van het cordon kregen we een andere, duidelijke uitspraak van het Hof van Beroep in Gent. De rechtbank veroordeelde drie vzw's van het Vlaams Blok omdat ‘vreemdelingen op onweerlegbare en systematische wijze als zondebok worden bestempeld’ en ze ‘wetens en willens hebben aangezet tot haat tegen bepaalde bevolkingsgroepen. Niet enkel omwille van hun nationaliteit, maar ook omwille van hun etnische afstamming, hun godsdienst en zelfs hun gewoonten en hun kledij’. Volgens het Hof ‘is dit aanzetten tot rassenhaat, en niet het uitoefenen van de vrijheid van meningsuiting’.

Is het dan ‘schandalig’ dat democratische partijen beslissen om met een dergelijke partij geen bestuursakkoorden te maken? Is het dan ‘zondig’ dat ze geen meerderheid willen vormen met een partij die voor structureel racisme en discriminatie veroordeeld is? In een democratie is de confrontatie van ideeën en meningen essentieel. In de politiek moet je soepel zijn, flexibel en bereid zijn om compromissen te sluiten. Maar even belangrijk is dat democraten ondanks al hun meningsverschillen over één zaak niet van mening verschillen, namelijk dat we best niet slordig omspringen met de fundamenten van die democratie. Inzake racisme kun je niet soepel zijn, over vreemdelingenhaat sluit je geen compromissen.

Het kan best zijn, zoals Jean-Pierre Rondas schrijft, dat er de volgende jaren een grootscheepse hertekening van het partijenlandschap komt. Dat vereist nieuwe analyses en inzichten. Er zullen winnaars en verliezers zijn. Maar de democratie kan het zich niet veroorloven bij die laatste groep te behoren.”

Vorige week dinsdag 25 mei kwam de Hobokense districtsraad bijeen voor de goedkeuring van een begrotingswijziging. Voor het eerst werd die begroting goedgekeurd met de steun van het VB, nadat een VB-amendement over 11 juli op haar beurt gesteund werd vanuit de N-VA en SLP.

In de eenentwintig leden tellende districtsraad beschikt het districtsbestuur van SP.A, Open VLD en CD&V/N-VA over slechts negen stemmen. Het Vlaams Belang heeft er tien zetels. Om de jaarlijkse begroting en tussentijdse begrotingswijziging goedgekeurd te krijgen heeft het minderheidsbestuur in Hoboken telkens de stemmen van de twee PVDA-raadsleden nodig. Ze hebben die, na onderhandelingen over het districtsbeleid, telkens gekregen van de PVDA. Maar deze keer werd een akkoord gemaakt met het VB. Mie Branders (foto 1), PVDA+districtsraadslid en tweede op de Antwerpse PVDA+Kamerlijst in Antwerpen, legt de voorgeschiedenis uit: “Het district staat in voor de groenvoorziening en het groenonderhoud. De stad moet het personeel hiervoor leveren maar schiet hierin al jaren tekort. Vroeger had Hoboken 34 mensen voor het onderhoud van parken, bermen en plantsoenen. Nu nog maar 16. Natuurlijk krijgen die mensen het werk niet naar behoren gedaan. Dus beslist het district om een privé-firma in te huren.”

“Bij de opstelling van de jaarlijkse begroting had de districtsschepen van begroting Kristof Waterschoot reeds 70 000 euro opzij gezet om het openbaar groen te onderhouden met privé-aannemers. Bij de begrotingswijziging zou daar nog eens 46 000 euro bovenop komen. Op de commissiezitting van maart, waar de begroting publiek met alle partijen werd besproken, had de PVDA+ reeds duidelijk gesteld dat het optrekken van het bedrag voor groenonderhoud door privé-aannemers met nog eens 46 000 euro bovenop de reeds uitgegeven 70 000 euro niet kon.” Erica De Meyer, eveneens districtsraadslid voor de PVDA+ in Hoboken, preciseert: “Hoboken beschikt over een budget van nauwelijks 800 000 euro voor de gewone begroting. Daarvan zou 116 000 euro (70.000 + 46.000), of een zevende van het totale budget, moeten uitgegeven worden omdat de stad wil besparen op het personeel door de factuur door te schuiven naar de districten. Dat is onaanvaardbaar. Dat geld kan beter aangewend om het Hobokense verenigingsleven te steunen.”

Op de districtsraad van 25 mei lag de begrotingswijziging 2010 ter stemming. "Kristof Waterschoot (CD&V, eerste opvolger op de Kamerlijst van de CD&V), Annemie Langmans (OpenVLD, dertiende op de Kamerlijst van de Antwerpse Open VLD) en Kathelijne Toen (foto 2 - N-VA, voorlaatste bij de opvolgers op de Kamerlijst van de N-VA) hadden het op een akkoordje gegooid met het Vlaams Belang", klaagt PVDA+ aan in een persmededeling. Het VB kreeg een amendement over de 11-juliviering goedgekeurd met steun van de N-VA en SLP (de voormalige partij van Geert Lambert, nu Groen!). De Vlaamse feestdag 11 juli wordt in Hoboken pas gevierd sinds de N-VA dat drie jaar geleden in het districtsbestuursakkoord liet opnemen. Maar geen kat die er naartoe kwam, zelfs lokale kopstukken van de N-VA lieten het telkens afweten. Districtsschepen voor cultuur Annemie Langmans verzocht daarom de socialistische vzw Hoger Leven, die rond die tijd de Parkfeesten organiseert, iets rond 11 juli op poten te zetten. Waarvoor vzw Hoger Leven 4 000 euro extra zou krijgen. Het VB zag dat niet zitten en diende een amendement in om de 11-juliviering in ‘Vlaamse’ handen te houden. Socialisten zijn blijkbaar geen goede Vlamingen.

Uiteindelijk keurden VB, SLP en N-VA de begroting met het VB-amendement goed. SP.A stemde tegen. Open VLD en CD&V onthielden zich. Het was de dagen vooraf al duidelijk dat dit het resultaat zou zijn van het Hobokense politieke circus. Hobokense SP.A-leden gingen daarover aankloppen op het Antwerps stadhuis. Met Guy Lauwers zouden ze ervoor kunnen zorgen dat de VB-steun niet nodig was. Oud-vakbondsman Guy Lauwers is tegenwoordig voorzitter van de SP.A-Antwerpen en schepen van Groenvoorziening én districten. Met al die petjes op zou men mogen verwachten dat het Hobokense groenonderhoud degelijk gebeurt, niet nog meer geprivatiseerd wordt, en de steun van het VB niet nodig zou zijn. Maar neen, men zoekt het op de diensten van Lauwers in ‘efficiëntiewinsten’ door hagen en struiken te rooien en te vervangen door gras dat minder onderhoud vergt. En verder mag de CD&V-coalitiepartner haar zin doen door met districtsmiddelen het onderhoud te privatiseren. Kon het VB in 2004 in Deurne de districtsbegroting even naar haar hand zetten met de hulp van een paar ‘onafhankelijken’, misnoegden opgestapt uit andere partijen, in Hoboken is er over de begroting een politiek akkoord gesloten met het VB.

De PVDA+ eist “dat CD&V, Open VLD en SP.A zich openlijk verantwoorden voor het doorbreken van het cordon sanitaire rond het Vlaams Belang. En dat er een einde komt aan de afbouw van het stadspersoneel en de voortschrijdende privatisering van de stadsdiensten.” Of het gras de volgende maanden in Hoboken groener zal zijn, moet nog blijken. Of er nu meer volk naar de 11-juliviering zal komen, is ook maar de vraag. ’t Is dat de Andersjevs, met hun repertoire van Jef Elbers-liederen en Rob ‘Klop’ Verreycken aan de trompet, in principe gestopt zijn met hun optredens…

Voormalig VRT-journalist Walter Zinzen mocht daags na Bruno Valkeniers repliceren op diens Vrije Tribune vorige week woensdag in De Standaard over het vermaledijde cordon sanitaire. Walter Zinzen (foto) blijft het cordon sanitaire een goed idee vinden, en heeft daar een overvloed van argumenten voor (zie: http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=FU29295S).

Nog dezelfde dag reageerde het VB op het – dixit het VB: “weinig verrassend” – standpunt van Walter Zinzen. Het VB repliceert echter op maar twee punten uit het betoog van Walter Zinzen. Zowel Walter Zinzen als wij (zie: http://aff.skynetblogs.be/post/6909803) mogen dan wel schrijven dat het cordon sanitaire niet geïnspireerd is op de anti-Belgicistische houding van de partij, het VB blijft erbij: “De vuile oorlog tegen het Vlaams Belang verhevigde zienderogen naarmate onze partij een bedreiging was geworden voor het Belgische status quo en uiteindelijk voor het voortbestaan van België zelf.” Als het VB het maar dikwijls genoeg herhaalt, zal iedereen het wel geloven? Het VB antwoordt niet op de opmerking van Walter Zinzen: “Als ook uw anti-Belgiscisme zijn weg naar andere partijen heeft gevonden, en als dat de ware reden van het cordon zou zijn, waarom ontsnapt dan bijvoorbeeld de N-VA eraan?” Ah, neen. Dat vereist meer hersengymnastiek dan een VB’er gewoon is. Het VB citeert dan liever ene Stephen Pollard, “journalist en adviseur van de voormalige premier Tony Blair”, die in The Times schreef dat de Belgische boedelscheiding de echte reden is “waarom de Belgische autoriteiten het Vlaams Blok al jaren vervolgen.” Als het VB geen gelijk vindt in eigen land, zoekt het dat gelijk dan maar in het buitenland. Wat wel vreemd is voor een Eigen Volk Eerst!-partij.

Het tweede punt waarop het VB repliceert, zij het korter dan over de vermeende reden voor het cordon sanitaire, is de vraag van Walter Zinzen welk VB-standpunt sinds de veroordeling wegens racisme veranderd is. En in feite geeft het VB Zinzen gelijk dat sinds die veroordeling nog niets veranderd is. “Natuurlijk is het programma van onze partij door de jaren geëvolueerd, geactualiseerd en aangepast aan de maatschappelijke realiteit. Maar het klopt wel dat het Vlaams Belang geenszins een ‘fatsoenlijke’ Belgische partij is geworden.” “Geenszins een ‘fatsoenlijke’ partij is geworden”, had overigens ook volstaan. “Het Vlaams Belang”, zo gaat de partij verder, “zal niet zwijgen over het immigratieprobleem. Het Vlaams Belang zal blijven pleiten voor een kordate aanpak van de criminaliteit en voor het recht om baas te zijn in eigen land.” Niemand, ook niet de rechters die het VB veroordeeld hebben voor racisme, vraagt dat het VB zou zwijgen over problemen die met immigratie gepaard kunnen gaan. Iets anders is natuurlijk enkel en alleen maar problemen zien aan immigratie, hoe men erover praat en welke oplossingen men voorstelt. Pleiten voor een kordate aanpak van criminaliteit kan best, maar het is natuurlijk wel ongeloofwaardig als het gebeurt door een partij die een tot bij het Hof van Beroep en het Hof van Cassatie wegens racisme, schriftvervalsing, verduistering en overmatig gebruik van geweld veroordeelde in dienst blijft houden als perswoordvoerder (zie: http://aff.skynetblogs.be/post/5913598).

En baas zijn in eigen land? Waarom niet? De vraag is natuurlijk volgens welke criteria je iemand omschrijft die mag mee beslissen over de inrichting van onze samenleving. De eerste twee als VB’er verkozen gemeenteraadsleden waren overigens respectievelijk van Turks-Armeense en van Nederlandse afkomst. Het VB overtuigt niet als het repliceert op twee van de vele stellingen en vragen in de opiniebijdrage van Walter Zinzen, en haalt dan maar een argument aan dat nog niet is bovengehaald. Ook niet in de bijdrage van Bruno Valkeniers in De Standaard: het cordon is de “levensverzekering van links”. “Het ‘cordon’ maakt potentiële rechtse meerderheden onmogelijk en betekent op die manier een vrijgeleide voor blijvende machtsdeelname van de linkerzijde.” Na 7 juni zal men misschien de proef op de som kunnen nemen. Er wordt volop gespeculeerd over een rechtse meerderheid in Vlaanderen, als het even kan zal men de SP.A in de oppositie laten verdwalen. Volgens de opiniepeilingen kan een rechtse meerderheid in Vlaanderen best, zonder dat het VB erbij betrokken moet worden. Wat dan gezongen? Neen. In 2002 schreef stichter-voorzitter Karel Dillen nog een boekje met de dringende vraag aan het VB om de ”levensverzekering” van het cordon niet op te offeren aan de ziekte van de politieke gulzigheid. En zelfs op een VB-websitepagina zijn de stichtende woorden van Karel Dillen over het cordon sanitaire nog terug te vinden (zie: http://www.vlaamsblok.be/publicaties_maandblad200202-1.shtml). Het is al ver gekomen als wij het VB moeten herinneren aan de laatste wens van hun stichter.

Bij het VB kunnen ze niet klagen over de opiniebijdragen die De Standaard publiceert. Na kritieken op zijn boek Inch’Allah? mocht Filip Dewinter uitgebreid repliceren met een opiniebijdrage. Bruno Valkeniers waagde ook zijn kans, en ja hoor: zijn opstel met als titel Heeft het cordon toekomst? werd voorbije woensdag gepubliceerd. 

Volgens Bruno Valkeniers werd in De Standaard van 3 april “een kritisch maar evenwichtig beeld geschetst van het Vlaams Belang en het politieke landschap.” Zijn voorganger als VB-voorzitter, Frank Vanhecke, dacht daar helemaal anders over. Die vroeg zich op zijn blog over datzelfde artikel af  “hoe het mogelijk is dat zoveel manifeste blunders in één stuk bijeengerakeld worden”, en noemde het verderop nog eens “zeer onzorgvuldige journalistiek”. Misschien moeten de huidige en de vorige VB-voorzitter af en toe eens overleggen hoe ze een en ander inschatten. Maar goed, Valkeniers schreef natuurlijk geen opiniebijdrage om De Standaard te bejubelen. Wat hem stoorde was het interview dat opzij de analyse van De Standaard stond. Bruno Valkeniers: “In de marge geeft ex-VB’er Luc Sevenhans (…) een tamelijk achterhaalde visie op het ‘cordon sanitaire’, als zou mijn partij zich daarin nog steeds verschansen, en dat vraagt een duidelijke rechtzetting.” Luc Sevenhans zei anders niet veel over dat cordon sanitaire in het bewuste interview (zie: http://aff.skynetblogs.be/post/6868945), maar Bruno Valkeniers zocht nog eens een gelegenheid om te zeggen dat hij af wil van dat cordon sanitaire.

Valkeniers kent zijn geschiedenis echter niet. Volgens Bruno Valkeniers werden “het Blok en het latere Vlaams Belang (…) in quarantaine gezet omdat ze het einde van de Belgische staat nastreefden”, en wordt die these “vandaag zelfs door kritisch-links (…) aanvaard.” Wie Valkeniers met “kritisch-links” bedoelt, is niet duidelijk. Alleszins is het een VB-mythe dat het cordon sanitaire gewild zou zijn omdat het VB het einde van de Belgische staat wil. Lees er de tekst en de hele geschiedenis van het cordon sanitaire op na (zie: http://www.charta91.be/index.html?url=/NB/Cordon.htm), en je zal zien dat de enige reden voor een cordon sanitaire rond het VB het racistisch en discriminerend discours is van die partij. En diep in zijn binnenste weet Valkeniers dat ook wel. Vandaar dat hij nu zegt: “Ik geef toe dat het 70-punten-plan uit 1992, dus van ver voor mijn tijd als voorzitter, geen hoogstaand staaltje van politieke retoriek was. We hebben het al op verschillende gelegenheden als achterhaald geklasseerd, en ik wil hier nog eens herhalen dat er voor racisme ook in het Vlaams Belang geen plaats is.” Ho, ho. Dat Filip Dewinter terechtgewezen wordt voor zijn 70-puntenplan: dat begrijpen wij. Dewinter heeft het intussen geklasseerd, maar hij weet het verdomd goed liggen in zijn boekenkast “voor de toekomst” (zie: http://www.youtube.com/watch?v=HoXRviYjWAQ).

En dan die zin “(…) dat er voor racisme ook in het Vlaams Belang geen plaats is.” Was er dan ook geen racisme bij het Vlaams Blok? Het Hof van Beroep in Gent en het Hof van Cassatie in Brussel hebben daar wel anders over geoordeeld. En Valkeniers laat zich alweer betrappen op zijn geschiedenis niet te kennen als hij verderop klaagt over “de semantische vervormingen” rond het woord racisme “tot en met het onwaardige rioolproza (de ‘mestkevers’ waarmee Karel De Gucht onze partij én haar kiezers ooit betitelde).” Karel De Gucht heeft de VB-leiders bestempeld als “mestkevers”, maar nooit de VB-kiezers vergeleken met enige diersoort. Hij heeft wel gezegd dat de kiezers van het Vlaams Belang heel goed weten waarvoor ze kiezen, en ze daarop mogen aangesproken worden. Maar De Gucht heeft nooit gezegd dat de VB-kiezers “mestkevers” zijn, dat is alweer een VB-mythe die Bruno Valkeniers voor waar aanneemt. Als Valkeniers stopt met zijn lezing van de geschiedenis komt hij tot de vaststelling dat het cordon sanitaire zich sociaal niet meer kan handhaven. “Als ik op de sociale netwerken zoals Facebook ga grasduinen, zie ik in elk geval maar weinig ‘cordonisme’: de jongere generaties hebben geen boodschap meer aan stigmatisering.” Tja. Voor sommigen gaat het meer om hoeveel ‘vrienden’ hij of zij heeft, dan wie ‘vriend’ is. Hoe anders verklaren dat één van de ‘vrienden’ van Frank Vanhecke op Facebook de Belgicistische FN’er Patrick Sessler is?

“Tijd dus voor een correctie vanuit de jongere generaties intellectuelen, academici en het sociaalculturele middenveld. De Wetstraat zal wel volgen. Een Charta ’09 misschien, waarin gewoonweg gesteld wordt dat een open, tegensprakelijke democratie à la Voltaire te verkiezen is boven een ideeëndictatuur à la Robespierre. (…) Wie begint? Wie durft? Het is misschien een bijkomende inzet van de komende verkiezingen”, besluit Bruno Valkeniers. Dát zou hij wel willen, dat het cordon sanitaire de inzet zou zijn van de komende verkiezingen. Dan draaien die verkiezingen rond het VB, terwijl het nu riskeert vooral te gaan over respectievelijk de grootte van de LDD en de gevolgen van een achteruitgang voor de SP.A. Één zaak heeft Valkeniers wel verkregen: een aantal “intellectuelen” spanden zich in om niet alleen de Mitterand-biografie van Koen Dillen maar ook het anti-islamboek van Filip Dewinter op de toonbank van alle boekhandels te krijgen (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20090413). Valkeniers geeft nu zelf aan dat dit perfect past in de strategie om het VB als een aanvaardbare gespreks- en beleidspartner te behandelen. Wat de intenties van de  Benno Barnard’s en Etienne Vermeersch’en ook mogen zijn.

• Morgen: Walter Zinzen blijft het cordon sanitaire een goed idee vinden, het VB vindt dit "weinig verrassend".

Vandaag wordt met een uitvaartplechtigheid in de Bourlaschouwburg in Antwerpen afscheid genomen van Hugo Claus. We schreven al dat Claus een overtuigde antifascist was (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20080319). Hugo Camps bevestigde dit intussen: “Van het Vlaams Belang had hij een fysieke afkeer.” Piet Piryns legde uit: “Dat Claus zich na de dijkdoorbraak van – toen nog – het Vlaams Blok een bezorgd Antwerpenaar toonde en Charta 91 een warm hart toedroeg, wordt niet zelden gelinkt aan de oorlogsjaren van de meester. Als tiener heeft hij gezien, gehoord en meebeleefd wat een fraai verpakte ideologie in de laarzen kan verstoppen.” Tom Lanoye herinnerde eraan dat het cordon sanitaire, dat door Charta 91 bepleit werd, gewerkt heeft. “Hopelijk besefte Claus, door de mist van zijn ziekte heen, ook dit scharnierpunt nog. (…) Tètitatutis!”

Het is altijd gevaarlijk om victorie te kraaien, niets is blijvend verworven, en daarom willen we op deze dag toch nog Hugo Claus' gedicht Eigen Volk Eerst? publiceren. Claus was natuurlijk veel meer dan een antifascist. Hij schreef prachtige liefdesgedichten, schreef geweldige burleske gedichten... Maar zijn politieke gedichten mogen niet onder de mat geschoven worden. Eigen Volk Eerst? dreigt anders wel dat lot te ondergaan. Het is niet terug te vinden in de box met gedichten van Hugo Claus 1948 – 2004 die in 2004 nog verscheen bij De Bezige Bij (zie: http://www.debezigebij.nl/boekboek/show/id=100675/dbid=14979/typeofpage=66357), terwijl het toch gepubliceerd werd in de Charta 91 Nieuwsbrief van oktober-november 1992 (zie: http://www.charta91.be/NB/NB04a.htm) en op 11 januari 1995 door Regine Beer als haar eerste tussenkomst in de Antwerpse gemeenteraad werd voorgelezen met de vermelding van Hugo Claus als auteur. Eigen Volk Eerst?, opdat we het niet zouden vergeten.

“Al onze ellende is de schuld van de Turken,
de Marokkanen, de bruinen, de zwarten, de gekleurden.
Zij pakken het werk af van de Belgen.
Zij kweken kinderen als konijnen.
Zij slachten schapen in de badkamer.
Zij stinken naar knoflook en vreemd voedsel.
Zij kosten ons miljarden.
Daarom moeten zij hier weg.
Niet allemaal tegelijk.
Eerst die al 3 maanden werkloos zijn. Dan de anderen.
Ook al zijn zij hier geboren.
Ook al zijn hun ouders hier geboren.
Ook al spreken zij Nederlands als u en ik.
Zij moeten zich hier niet thuisvoelen.
Hun thuis is hun apeland.
Want hun bloed is onzuiver.
Alleen ons bloed is zuiver. EIGEN VOLK EERST.

Wie zegt dat?
Dat zegt het Vlaams Blok,
listig verpakt in 70 punten.
Met de schandelijke uitspraak:
"De rechten van de mens zijn ondergeschikt
aan de belangen van het eigen volk"
"Eigen volk", dat is de slogan in Joegoslavië
waar men mekaar uitmoordt en foltert.
"Eigen volk" schreeuwt het uitschot in Duitsland
dat de huizen van de vreemdelingen in brand steekt.
Moet het nog duidelijker?
Moeten ook bij ons de eerste vreemdelingen er aan?
Herinner u hoe het ook op een zacht pitje begon in Duitsland voor de oorlog
met de eerste zachte maatregelen tegen de Joden.
Moet dit walgelijk kwaad
nu ook bij ons wortels schieten?
Zijn wij fanatieke onnozelaars
die klaar staan om in naam van ons eigen volk
te discrimineren, te haten, te moorden?
Sinds eeuwen dragen vreemdelingen bij tot de bloei
van onze Vlaamse gemeenschap, onze beschaving.
Hen uitstoten is in ons eigen vel snijden.
Vlamingen, reageer, ageer voor de fanatieke ziekte zich uitbreidt.”

In reactie op het hoofddoekenverbod voor loketbeambten (zie: http://aff.skynetblogs.be/post/5480263/petitie-tegen-hoofddoekenverbod-in-lier en http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20080201) bevriest de allochtone gemeenschap van Lier elke vorm van samenwerking met het stadsbestuur. "Er werd nooit gediscussieerd over filosofische of andere kentekens, alleen over hoofddoeken. De moslimgemeenschap voelt zich dan ook geviseerd", luidt het in de brief gericht aan burgemeester Marleen Vanderpoorten (foto, Open VLD). "De reacties van onze leden zijn duidelijk. Voor hen is een verdere samenwerking absoluut onmogelijk en onwenselijk."

Ondanks de grote belangstelling voor tal van interreligieuze en interculturele activiteiten worden alle geplande acties voor 2008 door de allochtone gemeenschap gestaakt. "De multiculturele wandelingen, die jaarlijks een duizendtal bezoekers lokten, zullen niet worden voortgezet. Voor de Stad van de Smaak hoeft Lier ook niet meer te rekenen op een multiculturele hapjesmarkt of op een culinaire wandeling. Geen herhaling meer van het succes van de Open dag bij de Marokkaanse gemeenschap." Het Vlaams Belang zal niet liever hebben, maar de allochtone gemeenschap in Lier ziet geen andere mogelijkheid om het Lierse stadsbestuur duidelijk te maken dat het een light versie van het VB-programma uitvoert.

Marleen Vanderpoorten kondigt aan volgende week in gesprek te gaan met de Lierse allochtone gemeenschap, maar zegt er meteen bij niet te zullen afwijken van het in de gemeenteraad (met hulp van het VB, nvdr.) goedgekeurde hoofddoekenverbod. Wordt zo een ‘dialoog’ niet van bij de start bemoeilijkt? Burgemeester Vanderpoorten wordt kwalijk genomen het hoofddoekenverbod ‘holderdebolder’ goedgekeurd te hebben, en daarover niet vooraf in dialoog te zijn gegaan in de tot aan de gemeenteraadszitting van 28 januari goed werkende overlegstructuren tussen de stad en de allochtone gemeenschap. Of men voor of tegen een hoofddoekenverbod is, hier hebben de vertegenwoordigers van de allochtone gemeenschap in Lier toch wel een punt.

• Opiniebijdrage van Gentse Groen!’en, VLD brengt Vlaams Belang terug op het voorplan: http://www.indymedia.be/en/node/25930

Spijts een petitieactie (zie: http://aff.skynetblogs.be/post/5480263/petitie-tegen-hoofddoekenverbod-in-lier) die al vlug enkele honderden handtekeningen verzamelde, stemde de gemeenteraad van Lier maandagavond in met een hoofddoekenverbod voor loketfuncties. Niet dat er in Lier een probleem is, maar het VB had de zaak op de agenda van de gemeenteraad geplaatst. Het VB wil een hoofddoekenverbod voor alle stadspersoneelsleden, Open VLD ging het VB tegemoet met een verbod maar dan enkel voor het loketpersoneel. Open VLD kreeg hiervoor de steun van de CD&V, het VB en de Lijst Dedecker. De plaatselijke partijen Lier Leeft en Lier & Ko stemden tegen.

Het merkwaardige is dat de Lierse burgemeester Marleen Vanderpoorten (foto 1) helemaal niets voelde voor een hoofddoekenverbod, maar eens VB’er Jan Mortelmans (foto 2) afkwam met zijn voorstel haastte Marleen Vanderpoorten zich een light versie van het VB-voorstel ter stemming te leggen. Vanderpoorten dacht er niet aan het VB-voorstel weg te stemmen, en daarna gewoon over te gaan tot de orde van de dag. “Dan wordt het VB-voorstel de volgende keer opnieuw ingediend, en blijven we zo bezig”, zei het nichtje van minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael. Zowel in De Standaard als in De Morgen volgden verontwaardigde opiniebijdragen. “De (Antwerpse) SP.A oogst wat ze gezaaid heeft. Haar initiatief bleek de perfecte gangmaker voor het Vlaams Belang, dat nu overal in Vlaanderen moties indient voor een hoofddoekenverbod”, schreven de groene politici Meyrem Almaci en Freya Piryns in De Morgen. In De Standaard herinnerde Lierenaar en auteur Stefan Brijs (foto 3, zie: http://www.stefanbrijs.be) Marleen Vanderpoorten eraan dat hij haar al een paar open én persoonlijke brieven had geschreven over het bestuur van de Pallieterstad. In die brieven had Stefan Brijs zijn bezorgdheid geuit over de toenemende macht van het VB in Lier.

Marleen Vanderpoorten nodigde Brijs uit voor een persoonlijk gesprek. Brijs ging er niet op in. Stefan Brijs: “In een persoonlijke brief (…) nodigde (u) mij uit voor een gesprek onder vier ogen. Letterlijk schrijft u, in proza een liefdesroman waardig: 'Niet met de bedoeling jou van je open brieven te doen afzien. Wél omdat je dan, als je schrijft, een gezicht, een vrouw, een karakter, een mens voor je zal zien en geen functie.' Ik ben, zoals ik u heb laten weten, niet op uw aanzoek ingegaan omdat ik u net wél wil blijven beoordelen op uw daden in uw functie van burgemeester en niet op uw mooie ogen of uw warme handdruk. Dan kan ik even zo goed bij Marie-Rose Morel van het Vlaams Belang op de koffie gaan. En misschien kom ik u daar dan wel tegen, want na wat er zich maandagavond op de gemeenteraad in Lier heeft afgespeeld, lijkt me dat allerminst uitgesloten. U hebt immers door een voorstel goed te keuren dat gemeentelijke loketbedienden verbiedt religieuze symbolen te dragen - lees, een hoofddoek - met uw partij Open VLD de hand gereikt aan het Vlaams Belang en zo zonder enige schroom of schaamte het cordon sanitaire doorbroken. Dat leek u immers een geschikt alternatief voor het oorspronkelijke voorstel van het Vlaams Belang.”

Marleen Vanderpoorten reageerde gisteren op de opiniebijdrage van Stefan Brijs, en ook op de Open Brief die voormalig staatssecretaris en Lierse schepen Els Van Weert (Spirit) naar De Morgen had gestuurd. Maar evenveel keer praat Marleen Vanderpoorten naast de kwestie. Zowel in De Standaard als in De Morgen somt ze op wat ze allemaal al niet gerealiseerd heeft voor het integratie- en diversiteitsbeleid in Lier. Tot en met dat in Lier verhoudingsgewijze de meeste allochtonen aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnamen. Vanderpoorten zegt gewoon het Open VLD-standpunt ter stemming te hebben gelegd, dat minder ver gaat dan het VB-voorstel (verbod voor alle stadspersoneelsleden) en het in Antwerpen onder impuls van Patrick Janssens goedgekeurde voorstel (verbod voor direct klantencontact, tegenover verbod voor enkel loketfuncties). “Nee, ik heb het cordon niet doorbroken” zegt Vanderpoorten aan Els Van Weert. “Populistische stemmingmakerij”, antwoordt Vanderpoorten aan Stefan Brijs. Het klopt dat Vanderpoorten het VB niet om steun heeft gevraagd voor haar voorstel, maar ze wist wel vooraf dat het VB liever dan niets de light versie van het hoofddoekenverbod zou steunen – en zo voor een meerderheid in de gemeenteraad zorgen vermits coalitiepartner Lier Leeft vooraf duidelijk had laten weten het voorstel niet te zullen steunen. Bij gebrek aan overeenstemming in de coalitie had Vanderpoorten zich kunnen beperken tot het afwijzen van het VB-voorstel, en niet persé af te komen met het Open VLD-voorstel waar er geen eensgezindheid over is binnen de Lierse bestuursmeerderheid.

In Gent blijft burgemeester Daniël Termont (SP.A) erbij dat “die hele heisa eigenlijk een non-debat is”. Maar ook in Gent ging de VLD overstag. In Leuven en Sint-Niklaas denken de socialistische burgemeesters Louis Tobback en Freddy Willockx voldoende steun te vinden om elk voorstel in de richting van een hoofddoekenverbod meteen weg te stemmen. Na Almaci en Piryns (Groen!) wijzen ook Termont, Tobback en Willockx (SP.A) naar Patrick Janssens als verantwoordelijke voor dit surfen op de golven van de anti-islambeweging. “Er was geen probleem, Janssens heeft er in Antwerpen een uitgevonden.” Louis Tobback maakt daarbij nog een opmerking: “Wat zullen we doen als er Joden achter het loket werken. Ze verplichten hun pijpenkrullen af te scheren?” De Morgen, die de reacties van de socialistische burgemeesters inzamelde, vroeg Patrick Janssens om een reactie maar die gaf hiervoor niet thuis. En wat zou Philip Dewinter, als vermeende goede vriend van de Joodse gemeenschap in Antwerpen, antwoorden op de opmerking van Louis Tobback?

Over het al dan niet toelaten van hoofddoeken in een overheidsdienst zijn er degelijke argumenten zowel pro als contra. Die discussie willen we hier nu niet voeren, al steunen we wel het idee zoals verwoord in de Lierse petitie: “Aan moslima's verbieden om een hoofddoek te dragen, is net zo verwerpelijk als hen opdringen er één te dragen. Voor ons moet keuzevrijheid centraal staan. Wij hoeden ons voor een overheid die onder het mom van een streven naar 'neutraliteit' evolueert tot een kil apparaat waarin personeelsleden hun recht op culturele en religieuze identiteit ontnomen wordt.” Wat wij verwerpen is het zomaar achterna lopen van het VB. Heeft het VB een terechte opmerking, ga er op in. Maar je moet toch niet hun ideologische overtuiging volgen, of bij het minste ‘in zijn broek’ doen als het VB een opmerking maakt. Morgen over dat laatste nog een voorbeeld.

Tim Willekens, VB-personeelslid en bestuurslid van de Vlaams Belang Jongeren, heeft nog eens de media gehaald. Deze keer niet omdat hij zich graag laat omringen door babes als Véronique De Kock (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20051015). Maar omdat hij een huwelijk heeft voltrokken op het gemeentehuis in Schoten (foto). Tim Willekens stond als tweede op de VB-lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen in Schoten en geraakte zo gemakkelijk verkozen. Toen een bevriend koppel Willekens vroeg of hij als gemeenteraadslid hun huwelijk wilde voltrekken, besprak Willekens de zaak in een voor het publiek gesloten gemeenteraadszitting.

In een gemeente voltrekt normaal gezien de schepen van Burgerlijke Stand het huwelijk. In Schoten is dat Vera Smets (CD&V). ”Als het voor deze persoon onmogelijk is aanwezig bij het voltrekken van het huwelijk, wordt gekeken naar de rangorde binnen het college”, zegt Jef Gabriels, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG) en zelf burgemeester van Genk. ”Eerst treedt de burgemeester als plaatsvervanger op. Als ook die niet kan, zakt men in de orde af en komt men eerst uit bij de schepenen en als die ook niet kunnen bij de gemeenteraadsleden.”

Maar dan is het weer niet om het even welk gemeenteraadslid dat het huwelijk mag voltrekken. Die eer komt eerst het gemeenteraadslid met de meeste dienstjaren toe, en zo wordt het rijtje verder afgelopen. Tim Willekens (in Gazet van Antwerpen): ”Alle leden moesten zich opgeven als ’afwezig’ op de dag waarop het huwelijk zou worden voltrokken. Door stilzwijgen was uiteindelijk iedereen het eens, ook burgemeester Harrie Hendrickx (CD&V).” Een rare zaak. In Vlaanderen is het de gewoonte dat als een gemeenteraadslid een bijzondere band heeft met een koppel, hij of zij de schepen ‘assisteert’. Mee achter de trouwtafel gaat staan, een woordje spreekt… waarna de bevoegde schepen het huwelijk voltrekt. In Schoten gebeurt het anders.

Gazet van Antwerpen schrijft er niet bij of het wel meer gebeurt dat in Schoten gemeenteraadsleden huwelijken voltrekken. Het wachten is nu op het eerste VB-gemeenteraadslid dat een bevriend homokoppel wil huwen.

De gemeenteraad van Schilde heeft een gunstig advies gegeven voor de aanleg van een nieuw groot golfterrein met achttien holes in Schilde. Nochtans hebben ze in Schilde al een groot golfterrein, de Antwerp International Golf and Country Club Rinkven (foto 1 - http://www.golf.be/rinkven). Opmerkelijk is dat Open VLD van burgemeester Yolande Avondroodt (foto 2) hiervoor geen steun kreeg van haar coalitiepartner CD&V maar wel van het VB.

De CD&V-fractie stemde tegen het gunstig advies. Ze vroeg meer tijd om een rapport over de gevolgen van het golfterrein voor de landbouw door te nemen. Bij de Open VLD was er één onthouding. Het Vlaams Belang schoot de burgemeester echter ter hulp zodat er toch een meerderheid was voor een gunstig advies. Groen!-gemeenteraadslid Wim Van Kets vindt dat het cordon sanitaire  doorbroken is. Burgemeester Yolande Avondroodt zegt dat de steun van het VB voor haar een verrassing was.

Cordon sanitaire doorbroken of niet, er zijn verschillende argumeten tégen het gunstig advies. Wim Van Kets: “Dit is een mooi cadeau aan de familie Costermans, eigenaar van de gronden. Er is helemaal geen behoefte aan een extra golfterrein in Schilde. De golfclubs van Oelegem en Brasschaat aanvaarden nog altijd nieuwe leden.” Het advies kwam er op vraag van Bloso die overal in het land nieuwe open golfbanen wil, en zo de golfsport wil democratiseren. Vandaar... Is het VB immers niet een sociale partij? Volgens Wim Van Kets is er in Schilde veel meer behoefte aan sociale en betaalbare woningen. Het benieuwt Van Kets of de Open VLD daar met evenveel spoed en daadkracht werk van zal maken.

Er moet alleszins veel in het spel zijn in Schilde met dat golfterrein en/of de politieke relaties. Waarom gaat Yolande Avondroodt – niet de eerste de beste Open VLD-burgemeester, maar ook nog eens federaal volksvertegenwoordigster – anders in tegen het uitstel van behandeling die coalitiepartner CD&V vroeg en accepteert ze nog liever de steun van het VB? De gemeenteraad in Schilde telt zesentwintig leden, waarvan zes VB'ers. VB-fractieleidster is Marijke Dillen, bewoonster van een kast van een villa in de deelgemeente ’s Gravenwezel.

Donderdagavond zakten enkele honderden mensen af naar discotheek Sotto’s in Zottegem (zie: http://www.sottos.be) voor een feestje van de Lijst Dedecker (LDD, foto 1). Nouja, ‘feestje’. Er was niet op een euro gekeken. Een lasershow op klassieke muziek, een watergordijn en surprise-acts moesten de aanwezigen wellicht nog meer verbazen dan de sprong van 10 juni over de kiesdrempel. Een mens zou denken dat de gulle partijfinanciering die de partij nu ten deel is gevallen, al voor de helft is opgesoupeerd na zo’n avondje feesten met gratis drank. Maar tijdens de speech van Dedecker kwam de aap uit de mouw: “De hele avond krijgen we aangeboden van Sotto’s, waarvan – het mag na de verkiezingen nu gezegd worden – we tijdens de campagne heel wat sponsoring kregen.”

Maar hoe moeten we nu het fenomeen Lijst Dedecker inschatten, en er verder mee omgaan? Volgens ons zijn er meer overeenkomsten dan verschillen tussen de programma’s van de LDD en het VB (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070524). Bij 't Pallieterke  vinden ze het raar dat er geen schutkring komt rond de LDD. ’t Pallieterke : “Het is raar! Het programma van Jean-Marie Dedecker komt voor – laten we zeggen – tachtig procent overeen met dat van het Vlaams Belang. En toch wordt er geen cordon sanitaire rond hem of zijn Lijst Dedecker gelegd. Integendeel: hij wordt van alle kanten opgevrijd. Al op verkiezingsavond begon Bart de Wever (sic)  op het bijna gênante af mamoerkens te maken. En zelfs sire de koning overwon zijn weerzin om de verstokte republikein ten paleize te ontvangen.” ’t Pallieterke  voegt er nog aan toe: “’Ik praat met iedereen’, zei Jean-Marie, ‘zelfs met Osama Bin Laden als die mij vraagt.’ Dat is dan – dit terzijde – het verschil met een rechtlijnige man als Karel Dillen. Die praatte niet met iedereen, en zeker niet met een Coburger.”

't Pallieterke  verdraait hier wel de feiten. Jean-Marie Dedecker vergeleek niet koning Albert II met Osama Bin Laden maar haalde de terroristenleider boven bij de vraag of Dedecker nog met Gerolf Annemans en de VB-top wil praten. De vraag in De Morgen  van 18 juni luidde letterlijk: “Meneer Dedecker, u bent blijkbaar nog altijd welkom op het Madouplein (waar het VB-hoofdkwartier in Brussel is gevestigd, red.). Toch volgens Annemans.” Waarop Dedecker antwoordde: “Ik heb Annemans zelf niet gehoord, maar ik herhaal gewoon mijn stelling van altijd: ik sta open voor alles en iedereen. Als Osama Bin Laden mij wil zien, kom ik ook af. Maar die Forza Flandria is toch al een tijdje een fata morgana. Men heeft het moment laten voorbijgaan. Ik lig er niet meer van wakker. Ik doe aan politiek van dag tot dag. Vorige week was ik nog ten dode opgeschreven, vandaag sta ik waar ik sta.”

Maar goed. Wij pleiten hier niet voor een cordon sanitaire rond de Lijst Dedecker. De LDD heeft een  programma zo rechts als de pest, en hoe Jurgen Verstrepen de voorbije week weer uithaalde naar de vakbonden doen ze bij het VB niet ‘beter’. Maar er blijft toch nog een verschil. In de wortels van die twee partijen, en toch ook wel de programma’s. Auteur en ex-journalist Hugo De Ridder (foto 2) lijkt eenzelfde inschatting te maken. In de jongste Humo  zegt hij: “Er wordt in progressieve kringen nu gewezen op dat ene zeteltje verlies van het VB, maar dat stelt toch niks voor in vergelijking met het verlies van SP.A? Partijen gaan niet ten onder omdat ze eens één zetel verliezen. Ik vind trouwens dat 10 juni veel meer een zwarte zondag was dan de verkiezingen van 1991. Tel de zetels van het VBB en LDD maar samen en je weet genoeg! Dedecker trekt de malcontenten aan zonder dat bruine randje van het racisme.”

Toch is ook Hugo De Ridder bezorgd: “In 1991 – de eerste zwarte zondag – schatten de klassieke partijen het Blok (foto 3) ook helemaal verkeerd in. Ik was toen in de tv-studio’s, en er was zelfs bijna opluchting bij de politici dat vooral het Blok en Rossem hadden gewonnen, en dat de liberalen niet waren doorgebroken zoals voorspeld – de machtsverhoudingen tussen de drie grote partijen waren nauwelijks gewijzigd. Zo reageerde men toen. Hallucinant. Het gespeculeer over de neergang van het VB is dus fout, die strekking zit nu alleen over twee partijen en is eigenlijk gegroeid.”

Naar onze bescheiden mening mogen we wél blij zijn met, niet zozeer het verlies van één Kamerzetel maar, het verlies van 220 000 VB-kiezers op drie jaar tijd. De psychologische overwinning bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen heeft zich voortgezet in een effectieve achteruitgang (zie ook de reactie van Jef Elbers: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070627), maar het blijft natuurlijk allemaal broos. Er zal nog verder gewerkt moeten worden, een paar partijen zullen nog ‘anders uit hun pijp moeten komen’ vooraleer we met meer vertrouwen de achteruitgang van extreemrechts kunnen begroeten. Niet dat we genoegen nemen met de verrechtsing die intussen plaatsgrijpt, maar first things first. De algemene verrechtsing heeft wel een zwaardere impact dan de sterkte van extreemrechts, maar het helpt niet het zwarte roet te verwijderen als de brand niet geblust wordt.

In zijn boek  Pluche pleit Karel De Gucht voor meer  public intellectuals. Karel De Gucht: “De term is een beetje misleidend: niet het intellectuele gehalte is belangrijk, wel het feit dat er mensen opstaan met een uitgesproken mening over politieke en maatschappelijke problemen, waar ze voor durven vechten zonder partijpolitiek, en dus verdacht, te zijn.” In  Gazet van Antwerpen worden vandaag twee zo’n  public intellectuals aan het woord gelaten: de auteurs Tom Lanoye (foto 1) en Tom Naegels (foto 2). Niet dat ze een vrijbrief krijgen. Eén van de interviewers was erbij als vorige zaterdag Tom Naegels in debat ging met Patrick Janssens in het Zuiderpershuis, en legt nog eens alle argumenten voor die Janssens toen uit de kast haalde. Waarom volgens Janssens een hoofddoekenverbod moet voor stadsambtenaren die aan hun loket of balie visueel in contact komen met de Antwerpenaren.

Patrick Janssens verdedigt het neutraliteitsprincipe met het argument dat een functionaris van voetbalclub Antwerp, die subsidies komt aanvragen aan het loket, ook zijn vertrouwen kwijt is als daar een poster van Germinal Beerschot hangt. Tom Naegels: “Die vergelijking klopt niet. Zo’n poster is een relevant symbool aan een sportloket, maar een hoofddoek is dat niet. Die zegt niets over de visie van de draagster op het uitoefenen van haar job. Een hoofddoek zegt zelfs niets over haar visie op de islam, want die is voor elke moslim anders. Tom Lanoye: “Dat je een sticker van een politieke partij verbiedt bij ambtenaren, daar kan ik inkomen. Je wil geen vermoeden van politieke benoemingen creëren. Maar een hoofddoek of een keppel is niet per se een symbool van fundamentalisme of politieke voorkeur. Het gevolg van dat reglement is dat een loketbeambte nu ook geen hiv-speldje meer mag dragen. Ik heb daar een probleem mee, want voor mij heeft de stad ook een opvoedende taak. Een stad is geen bank, de burgers zijn geen klanten. Het stadsbestuur moet de diversiteit zichtbaar maken en een voorbeeld zijn voor de werkgevers in de regio. Dit reglement geeft private werkgevers een perfecte legitimering om personeel te weigeren of weg te moffelen vanwege een symbool.”

Burgemeester Janssens vraagt zich af wat Tom Lanoye zou zeggen als twee homo’s willen trouwen en aan het loket worden bediend door een extreme katholiek die tegen het homohuwelijk is en zich ook zo uit. Lanoye: “Bij ons word je in de echt verbonden door een schepen, dacht ik. En als die zich zo zou uitlaten tegen mij, dan dien ik een klacht in. Als hij of zij een kruisje draagt, een keppel of een hoofddoek en verder niets van zich laat horen, dan heb ik daar geen probleem mee. (…) Ik blijf dankbaar dat de SP.A een imam in haar parlementaire rangen had die voor het homohuwelijk heeft gestemd. Ik blijf verbaasd dat ze daar zelf zo weinig mee uitpakt. Als bewijs van geslaagde integratie kan dat toch tellen?” Naegels: “Als we willen dat moslims meer openstaan voor homo’s en gelijke rechten voor de vrouw, dan moeten wij ook meer ontspannen omgaan met de islam en de diversiteit binnen die gemeenschap zichtbaar maken. Want die is even groot als in de Katholieke Kerk. Heel veel progressieve priesters denken ook totaal anders dan de paus.”

Gooien Lanoye en Naegels met hun protest tegen het kledingreglement geen olie op het vuur? Lanoye: “Moeten we er dan over zwijgen? De moslimgemeenschap voelt zich aangevallen door het reglement er is erdoor verkrampt. Er is nu een tiental vrouwelijke ambtenaren op een andere plaats gezet, zonder dat er één klacht was tegen hun functioneren. Dat is achterstelling, uitsluiting. Mijn vraag is: wat doet dat met die vrouwen en met alle andere jonge moslima’s? Ze worden er alleen maar fanatieker van. Je ziet nu meer hoofddoeken dan vroeger. Is dat winst?” In De Standaard  worden dit weekend burgers van Deurne tot op ’t Zuid in Antwerpen gepolst naar hun politieke voorkeur, en dan blijkt dat de hoofddoekenkwestie inderdaad veel kwaad bloed heeft gezet bij allochtonen. Nogal wat allochtonen die bij de gemeenteraadsverkiezingen SP.A hebben gestemd, overwegen nu Groen! te gaan stemmen. Al blijft er bij de allochtonen ook politieke diversiteit te bestaan, wat het VB ook moge beweren. In de Stuivenbergwijk ontmoet de De Standaard-reporter ene Yildiz, een 37-jarige Koerd die al zijn heel leven socialist heeft gestemd en nu overweegt VLD te stemmen. De reden? Zijn portemonnee. De man is kruidenier en kant zich tegen het verplicht sluitingsuur ’s avonds. Vandaar. Maar terug naar Gazet van Antwerpen, waar naast andere thema’s ook het VB aan bod komt.

Is het VB op de terugweg na 8 oktober? Naegels: “Ik vind dat niet zo relevant. Veel belangrijker is de vraag hoe open en relaxed we durven zijn in onze omgang met andere tradities en religies, in het bijzonder de islam. Het VB is maar een onderdeel van dat debat. Maar 8 oktober heeft de meerderheid in Antwerpen wel duidelijk versterkt. De twijfel die vroeger heerste bij nogal wat liberalen is verdwenen.” Lanoye: “Het resultaat van 8 oktober kan een keerpunt zijn. Het is in elk geval een legitimering van het cordon sanitaire. Als het VB na twintig jaar verkiezingen (Lanoye vergist zich, het VB nam voor het eerst deel aan verkiezingen in 1978 en doet dus al bijna dertig jaar mee aan het electoraal circus - AFF/Verzet)  nog niet aan de macht is, dan kan dat onmogelijk alleen de schuld zijn van de anderen. Het VB heeft als grootste partij lang gepretendeerd dat het de meerderheid vertegenwoordigde, maar het is nu duidelijk: de meerderheid van de Antwerpenaren wil het VB niet. En nu kruipt het met zijn pathetische kreet ‘SOS democratie’ in een nest van zelfmedelijden. Voor mij niet gelaten, maar de VB-kiezers moeten toch eens nadenken: wat heeft twintig jaar VB opgeleverd? Het is niet langer de grootste partij, en zijn stamboekstier (foto 3) is verslagen door Janssens met de voorkeurstemmen. Janssens heeft een plebisciet gekregen zoals Paul Van Zeeland in de jaren dertig, mede dankzij een geniale campagne. Zijn oneliner ’t Stad is van iedereen  is de eerste die zich kan meten met Eigen volk eerst.

Philip Dewinter verscheen gisterenavond, zoals verwacht, niet in de Bourlaschouwburg. Hij is niet zo gevoelig voor kunst en cultuur als Annemans, maar had vrijdag al in  Het Laatste Nieuws laten weten: “Dat gun ik Lanoye en zijn kliek niet. Dit (de ‘goed foute avond’ van vzw Behoud de Begeerte en Het Toneelhuis, red.) toont de onverdraagzaamheid van cultureel correct Vlaanderen: ze voelen zich sterk na de verkiezingen en proberen ons te diaboliseren.” Het hoge woord was er alweer uit: men “diaboliseert” het VB. Zegt de man die de veelkleurige bestuursmeerderheid in Antwerpen steevast een “monstercoalitie” noemt. We hebben het eens geteld tijdens de verkiezingscampagne. In een foldertje een kwart van een A4 groot werd de veelkleurige bestuursmeerderheid meerdere keren op één paginaatje drie tot vier keer benoemd als een “monstercoalitie”. En herhaling loont. Een aantal journalisten en andere lui nemen die term ‘monstercoalitie’ over. Zoals ook andere begrippen en voorstellingen van zaken door het VB. Marc De Kesel (foto), senior onderzoeker aan de Radbouduniversiteit in Nijmegen en lector aan de Arteveldehogeschool in Gent, ergerde zich aan dat napraten van het VB in een opiniestuk in  De Morgen vorige vrijdag, en schreef een repliek die haarfijn uitlegt waarom er niet te spreken valt met het VB. Een tekst om bij te houden, reden waarom wij hem opnemen in onze reeks ‘Het Geheugen’.

Marc De Kesel: “Paul De Roo trekt in zijn opiniestuk in De Morgen  van vrijdag 20 oktober van leer tegen het cordon sanitaire dat in het Vlaamse politieke landschap al meer dan een decennium lang standhoudt rond het Vlaams Belang. Het heeft averechts gewerkt en in sommige steden tot meer dan 30 procent van het electoraat in het kamp van die partij gejaagd. Tijd dus om het tij te keren en om tenminste op te houden met die partij en haar electoraat te diaboliseren. "Ondanks alle verdeeldheid moeten wij noodgedwongen met elkaar communiceren, met elkaar overleggen en tot een voorlopig vergelijk komen", aldus De Roo. Jawel, u leest het correct: we moeten "communiceren", "overleggen" en "tot een vergelijk komen".

Hoezo, communiceren wij dan niet met het Vlaams Belang - en 'wij', zijn dat dan mensen zoals ik die er niet zo snel voor te vinden zijn om dat cordon op te heffen? Praten we dan niet met ze? Je moet niet bepaald een beeldbuisverslaafde zijn om te zien dat we quasi onophoudelijk met het Vlaams Belang praten en dat ze noch van het scherm noch uit de ether weg te denken zijn. En niet te vergeten, we praten ook met ze, vooral in het parlement. Daar dient dat halfrond immers voor. En onze politieke vertegenwoordigers nemen die communicatie met hen ernstig. Anders hadden mensen van mijn slag ze nooit verkozen. Wij stemmen immers niet op wie weigert ernstig te luisteren naar en in debat te gaan met het Vlaams Belang, of welke andere partij ook. Maar overleggen wij met het Vlaamse Belang? Komen wij met die partij tot een vergelijk? Dat zou betekenen dat we samen met hen de macht in onze democratie op ons nemen. Zoiets doen we inderdaad niet. Niet omdat we niet democratisch zijn, maar omdat onze politieke programma's simpelweg niet met elkaar te verzoenen zijn. Omdat 'zij' tegen en 'wij' voor een multiculturele samenleving zijn. Omdat zij tegen en wij voor een sterke vakbond zijn. En omdat zij dan weer voor en wij tegen een wild kapitalistisch liberalisme zijn, enzovoort.

Maar vervolgens ook - en dit weegt zwaarder door voor ons - omdat ze zo bitter weinig over hun programma en over het implementeren ervan hebben nagedacht en van plan zijn in de toekomst na te denken. In nadenken moet je ons inziens investeren, en in de politiek betekent dit dat je minstens een studiedienst van niveau op de rails zet. Het is een alom bekend, maar zelden genoemd geheim: de studiedienst van het Vlaams Belang stelt niets voor. Wat wil je, alle geld gaat naar hun nooit stilstaande propagandamachine. En let wel, propaganda is in democratisch opzicht oké, want zonder publiciteit verover je geen macht en tenslotte gaat het om de macht, ook in een democratie. Maar met een partij die zich niet ernstig voorbereidt op die macht, die geen serieus doordachte plannen in haar schuif liggen heeft waarover ze nu al met anderen in open discussie gaat, daarmee zijn wij niet meteen bereid - want niet in staat - te onderhandelen, laat staan scheep te gaan.

Diaboliseren we het Vlaams Belang? We zijn niet meteen vriendelijk voor ze en mogelijk noem je dat diabolisering. Net zoals zij niet vriendelijk zijn voor ons en vinden dat wij hen diaboliseren. Diabolisering is echter een argument ad hominem, een argument dat de man, niet de bal speelt. Dit is de vicieuze cirkel waarin De Roo rondtolt: hij verwijt ons dat wij de duivel toeschrijven aan hen die ons voor de duivel houden, en zegt dat we al die mensen die voor die laatsten stemmen niet voor 'des duivels' mogen houden. We geven elkaar de duivel door en, inderdaad, zo komen we nooit tot een vergelijk. Hij verwart praten met elkaar met de macht delen met elkaar. Het behoort tot de essentie van de democratie om die twee strikt van elkaar te onderscheiden. We praten met het Belang, we delen er de macht niet mee. Wordt het electoraat van het Vlaams Belang gediaboliseerd? Mijns inziens wordt het juist met de grootste omzichtigheid benaderd. Geen partij is zo gek om haar potentiële kiezer bij voorbaat weg te sturen. En hoe groot de klacht ook is over het salonfähige Belang, haar kiezers worden in de salons van onze media met respect bejegend. Het cordon weert hen niet uit de salons, niet uit de plaatsen waar politieke discussies gevoerd worden. Maar ze weert hen wel uit de macht, en dit - nogmaals - omdat het programma van het Belang niet met dat van hen te rijmen valt.

Er is meer: die (anti)diaboliseringsdiscussie verdonkeremaant de ware duivel in het spel, zodat niemand op de duur nog ziet dat het Vlaams Belang inderdaad geen democratische partij is. En hier ligt een laatste argument waarom wij niet zomaar geneigd zijn om het cordon op te geven. Want wat wil dat zeggen, dat die partij niet democratisch is? Dat zij de formele regels die in een democratie spelen binnen haar eigen partij buiten spel zet. Democratie is een georganiseerd forum waar woord en tegenwoord een plaats krijgen, waar oppositie geen consensus ooit de kans geeft om het langer dan een dag uit te houden, een plaats waar elk antwoord zijn eigen problematisering genereert. Die cultuur is binnen de werking van het Vlaams Belang zonder meer afwezig en wordt er met alle middelen actief geweerd. Discussiepunten, meningsverschillen, strekkingen, belangenfracties: natuurlijk zijn die er, maar ze krijgen geen formele plaats in de partijwerking. Net zo min staan de partijleiders er ooit ter discussie. De oerleider was meteen voor het leven verkozen en na zijn dood heeft het triumviraat dat toen al decennialang aan de macht was, gewoon de macht in handen gehouden. Elke haan in die partij die daarnaar kraait, wordt vakkundig - en hier kun je inderdaad het woord ondemocratisch gebruiken - de nek omgewrongen.

Als onze partijen een partijcongres houden wordt er gedebatteerd, zijn er discussie- en twistpunten en weten onze leiders vaak niet hoe de partij er na het congres zal uitzien. Gelukkig maar, want dat is democratie. Diaboliseer ik als ik zeg dat, tijdens hun congressen, de leiders van het Vlaams Belang dit soort angst vreemd is? Ik geef graag toe dat het cordon tegen deze ondemocratische partij averechts heeft gewerkt, maar ik vond het nodig om nog eens goed uit te leggen waarom het er gekomen is. En het mag duidelijk zijn dat, als het alsnog niet wordt opgeheven, dat niet te wijten is aan een of andere diabolische kwade wil.”

Na  Humo en  Knack (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20060928) pronostikeren vandaag zowat alle kranten waar het cordon sanitaire doorbroken zal worden. Het lijkt wel alsof sommige kranten maar al te graag hebben dat het cordon sanitaire doorbroken wordt. Is het niet omdat men zelf voor het opheffen van het cordon sanitaire is, dan minstens al omdat er dan wat vers is om over te berichten. Jean-Luc Dehaene klaagt in  De Morgen in dit verband over de VRT. Jean-Luc Dehaene, die donderdag niet te zien was in  Woord tegen woord over Vilvoorde: "Ze wilden me tegenover Filip De Man plaatsen, maar ik debatteer niet met die man. Toen hebben ze gedreigd. Ze gingen Courtois vragen, zeiden ze, maar ik ben te oud om nog onder de indruk te zijn van zulke truken. Het was duidelijk dat ze niet Jean-Luc Dehaene wilden, maar De Man. Ach, het is een en al sensatie bij de VRT. Ik heb de indruk dat ze aan de Reyerslaan wensen dat het cordon sanitaire zo snel mogelijk doorbroken wordt."

Uiteraard komt in alle pronostieken Schoten naar voor, maar hoe is het daar intussen? Volgens Gazet van Antwerpen  krijgt de tot nu toe beschaafd verlopen campagne in Schoten in extremis een bitsig kantje. Burgemeester Harrie Hendrickx (foto) postte woensdagavond in alle brievenbussen een knalgeel pamflet waarbij hij Marie-Rose Morel frontaal aanvalt. In tegenstelling tot de rest van Hendrickx' campagne die focuste op zijn eigen verwezenlijkingen, gaat dit pamflet over de dreiging van het Vlaams Belang dat "hoopt in Schoten te realiseren wat in Antwerpen niet zal lukken: een burgemeester. Weliswaar geen geboren en getogen Schotenaar met jarenlange ervaring in onze gemeente, maar iemand die werd gezonden uit de stad." Volgens Hendrickx leidt stemmen voor het VB tot "zes jaren confrontatie, onrust en marginaliteit" waardoor "Schoten zes jaar lang een donkere plek wordt in Vlaanderen." Tenslotte zegt Hendrickx dat de "financiële avonturen" van het Vlaams Belang Schoten in de armoede zal storten.

Gazet van Antwerpen  confronteerde Marie-Rose Morel met het pamflet, en volgens de krant kwam er "witte smoor  uit haar oren." Gazet van Antwerpen  zou Gazet van Antwerpen  niet zijn als het Marie-Rose Morel niet de kans gaf om in de krant te repliceren op Harrie Hendrickx. Dat mag ze uitgebreid doen, in zelfs meer regels dan Hendrickx krijgt. Volgens Morel komt Hendrickx nu af  "met verdachtmakingen en leugens à la Radio Mille Collines (de radio die de Rwandezen in 1994 opriep tot de genocide, red.)." En ze dreigt: "Hij vergeet dat ik misschien zondagavond zijn enig mogelijke gesprekspartner ben als hij burgemeester wil blijven." Morel voelt zich gepakt door Hendrickx. Morel: "Ik wilde de juiste feiten over het incident met de Kazachstaanse asielzoekers uitbrengen in ons blad van februari, maar op persoonlijke vraag van Hendrickx heb ik die folder ingetrokken. Dat heeft me 1 000 euro gekost, en sigaren  binnen de partij."

In De Standaard  staat anders ook nog een aardig stukje over Marie-Rose Morel. RTBF-journalist Christophe Deborsu volgde Morel voor een televisiereportage en vertelt: "Ze ziet er zo onschuldig uit. Zo, 'zoals wij', de journalisten. Dezelfde achtergrond, dezelfde opleiding. Meer geld, uiteraard. Hoewel ze dat zorgvulig camoufleert. Bij de opnames van een lange reportage die ik over haar maakte voor de RTBF, reed ze met een oude VW Golf. Maar toen ik haar 's anderendaags toevallig ontmoette in Schoten, zat ze achter het stuur van een BMW. Toeval, misschien. De gevel van haar huis en haar omstreden zwembad mochten ook niet gefilmd worden. Het past waarschijnlijk niet in het imago van de 'partij van de G.V.'s', de gewone Vlamingen."

Vanavond zendt de VRT in Verkiezingen 06  een debat uit over de verkiezingscampagne met Karel De Gucht, Freya Van den Bossche en Mieke Vogels... en gaat de VRT ook naar Schoten waar Philip Dewinter de kaas- en wijnavond van Marie-Rose Morel bijwoont. Wat zei Jean-Luc Dehaene alweer over de VRT?

In  De Morgen van vandaag doet voormalig hoofdredacteur van die krant Paul Goossens een oproep voor méér cordon sanitaire. Goossens is ontzet over de reactie van de jongeren op de aanwezigheid van migranten en het salonfähig worden van de VB-ideeën.

Paul Goosens: "Bijna 60 procent van de jongeren vindt de aanwezigheid van migranten bedreigend. Dat is de Zwarte Zondaggeneratie. Cijfers die je doen duizelen en naar adem happen: bijna 60 procent van de Vlaamse jongeren van 16 à 17 jaar vindt de aanwezigheid van migranten bedreigend, en meer dan 40 procent heeft helemaal geen vertrouwen in mensen van een andere etnische groep. In Wallonië bedragen die percentages 40 en 22 procent, in Canada 25 en... 7 procent. Cijfers die leerkrachten, politici, rectoren, prelaten en commentatoren aan het denken moeten zetten, want het zijn symptomen dat er iets grondig fout loopt in Vlaanderen. In een tijd dat grenzen zowat alle relevantie verliezen, verschanst jong-Vlaanderen zich achter mentale grenzen van etnische achterdocht en wantrouwen. Een nieuwe generatie die de blik op de wereld moet hebben, bunkert zich in, pantsert zich met vooroordelen en plooit zich terug op de eigen identiteit.

Die jongerenmentaliteit komt niet als een bliksem uit een heldere hemel vallen. Ze is de resultante van een maatschappelijk klimaat en structuren, waarin zulke ideeën jarenlang konden kiemen en tot ontwikkeling komen. Dit is de generatie die omstreeks 1990 op de planeet kwam en voortdurend werd ingeseind dat de vreemde een probleem, zelfs een gevaar vormt. Dit is de eerste Vlaamse generatie die extreem rechts nooit als een kleinschalige, marginale partij ervoer. Ze werd systematisch in de tv-studio's uitgenodigd en slaagde erin om de eigen thema's en onverdraagzame toonzetting naar het publieke debat te tillen. Dit is de 'Zwarte Zondaggeneratie'.

Toen het Vlaams Belang nog Vlaams Blok heette, Philip Dewinter nog geen stropdas droeg en hij ook ander geweld dan het verbale cultiveerde, was de diagnose van uiterst rechts in Vlaanderen vlug gemaakt. Het was een late scheut van het akeligste gedachtegoed dat Europa ooit had voortgebracht. Eén met veel uniformen, boekverbrandingen en concentratiekampen. Bijgevolg, aldus het strategische axioma van de vroege jaren tachtig, moest het Blok als een authentieke nazaat van fascisme en nazisme ontmaskerd worden. Als dat eenmaal geklaard was, zouden de dingen opnieuw in de plooi vallen. Op 24 november 1991, de eerste Zwarte Zondag, bleek dat het allemaal iets complexer was. Dewinter had de koppelriem voor het maatpak ingeruild, de nostalgici van Oostfront en collaboratie naar de achtergrond gemanoeuvreerd en het Blok rond thema's geprofileerd die weinig of niets met de traditioneel Vlaamse grieventrommel van doen hadden. Agressieve campagnes met bokshandschoenen en bezems. Tegen de vreemdelingen en akelig onverdraagzaam. Het Blok schoot wortel. Eerst in Antwerpen, vervolgens in de stedelijke agglomeraties, uiteindelijk ook op het platteland en 'la Flandre profonde'.

Ook de strategie tegen het Blok werd bijgestuurd. Van nu af heette het dat het Blok reële problemen maar foute oplossingen aankaartte. Men begon over inburgering van allochtonen te praten, de verloedering van stadswijken te remediëren en nultolerantie te bepleiten. De harde aanpak tegen asielzoekers en uitgeprocedeerden kreeg de wind in de zeilen. Die 'pragmatische' benadering, waarbij de inktzwarte ideologische wortels van Vlaams extreem rechts steeds minder werden belicht, opende vele deuren voor het Blok. Eerst werd het cordon sanitaire in de debat- en serviceclubs opgedoekt, vervolgens maakten de Blokkers/Belangers hun opwachting in de tv-studio's en de krantenkolommen.

De even dwaze als onnodige erkenning dat het Blok reële problemen in de verf zette, kroonde de partij tot agenda-setter. De electorale verzilvering liet dan ook niet op zich wachten. Toen bleek dat nogal wat 'oplossingen' van Dewinter & co. in het beleid binnensijpelden, kon de partij opnieuw electoraal incasseren. De polemiek rond de 0110-concerten maakte duidelijk dat een nieuwe, strategische capitulatie van de democraten dreigde. Een capitulatie rond de normen en waarden waar je als samenleving onverkort moet voor opkomen. Niet het protest van het Belang tegen concerten voor verdraagzaamheid en tegen racisme verbaasde - het onthult veel, zo niet alles over de normen en uitgangspunten van die partij - wel de kritiek van enkele fatsoenlijke smoelen en pennen. 0110, zo luidde het, was naïef, hol, polariserend en contraproductief. Niet verwonderlijk dat die schrijfsels een prominente plaats op de website van het Belang kregen.

De verbijsterende cijfers van de Vlaamse jongerenenquête leert dat er niet minder maar meer cordon sanitaire nodig is. Een zuiver politiek 'cordon' dat de confrontatie met het Belang over Europese normen en waarden, zoals verdraagzaamheid en respect voor andere culturen, uit de weg gaat, is op termijn veroordeeld. In de pragmatische jaren negentig werden de thema's en de toon van het Belang salonfähig en mede daardoor veranderde de mentaliteit en het gedachtegoed van jongeren. Dankzij de artiesten weten we nu dat zingen voor verdraagzaamheid absoluut onuitstaanbaar voor het Belang is. Alle kiezers, politici en columnisten kunnen daar de passende conclusies uit trekken. Zo werd deze kiescampagne toch nog uit de banaliteit van het stedelijke zwerfvuil getild."

Nadat Luc Huyse (foto) eerder deze week in  De Standaard de tunnelvisie van het VB bekritiseerde (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20061006), waarbij hij het programma van het VB over veiligheid uitvlooide, geeft Huyse vandaag in  De Morgen redenen vanuit zijn persoonlijk ervaringen om niet voor het VB te stemmen.

Luc Huyse: "Een zondag in het Leuvense, anderhalf jaar geleden. Even voor 23 uur belt de Gentse politie ons op. "Of we kunnen bevestigen dat Haile, onze pleegzoon, de hele namiddag met ons heeft doorgebracht. Want hij heeft geen alibi." Hoezo, geen alibi? Wat is er aan de hand? "Dat kunnen we u niet zeggen, meneer, maar was hij bij u?" Natuurlijk, hij heeft met ons mijn moeder in een Kortrijks rustoord bezocht. We hebben hem rond halfzes in Gent afgezet. "Zijn er anderen die dat kunnen bevestigen?" U gaat toch mijn moeder niet opbellen, ze is 90. Maar we zijn ook langsgeweest bij mijn broer in de buurt van Roeselare. "Die hebben we al gecontacteerd en uw broer in Oud-Heverlee ook." Blauw rijdt op een zondagavond de Ronde van Vlaanderen.

De volgende dag horen we het hele verhaal van Haile. (En ja, voor ik het vergeet, Haile heeft een Vlaamse familienaam, een job, een wit strafblad en hij is zwart.) Er was een diefstal gepleegd in een Gentse kledingzaak, rond 14 uur. Een getuige had een zwarte man zien weglopen. De politie was Haile rond halfzeven komen ophalen. Waarom hem? Is hij de enige zwarte in Gent? Neen, maar hij woont vlak bij die kledingzaak. De hele avond hebben ze hem ondervraagd. Tot wij, tegen middernacht, het verlossende woord spraken. Maar het ergste moet nog komen. Twee agenten brengen hem terug naar zijn appartement. Zeggen ze plots: "We willen uw kot onderzoeken." Er is geen huiszoekingsbevel, geen reden. Haile weigert. Hij wil gaan slapen, want hij heeft de ochtendploeg. Dan is er de dreiging: "We houden je vast tot morgenavond. Dan verlies je gegarandeerd je werk." Hij laat ze binnen. Niets gevonden want er was niets.

Leuven, enkele maanden later. We brengen Haile 's avonds naar het station. Hij is wat vroeg en wacht in de tunnel. Twee agenten willen zijn identiteitskaart zien. Haile zal, vermoeden we, korzelig gereageerd hebben. De zoveelste keer moet hij zijn pas tonen en die anderen, ook jong maar blank, niet. De agenten nemen hem mee naar het kantoor. Zakken leeg, tas leeg en wat dreigen. Een tijdje later mag hij gaan. Trein weg, een illusie minder. Je mag er niet aan denken dat na een Zwarte Zondag in een gemeente een Vlaams Belanger het tot burgemeester schopt. Die dat politiegedrag niet alleen goedkeurt maar ook aanmoedigt.

Dat brengt me tot de kwestie van het cordon sanitaire. Wat we daar allemaal moeten over horen, de laatste maanden. Het zou niet democratisch zijn. Het zou het VB slapend rijk maken. Het zou de spot drijven met één miljoen kiezers. Maar in tal van domeinen is er gewoon geen cordon. Niet in het Vlaams en het federale parlement. Wetsvoorstellen van VB worden in overweging genomen. Sommige commissies hebben een voorzitter die tot die partij behoort. Zij krijgt subsidies voor haar werking, subsidies die u en ik mee betalen. Andere partijen nemen sommige van haar standpunten, in het beste geval gedeeltelijk, over. In de media is er al geruime tijd geen drempel meer. Dat een miljoen kiezers niet gerespecteerd zou zijn, niet gehoord? Ik lees even wat Noël Slangen daarover schreef (DM 30/9): "Dat er geen enkele andere kiezer is over wie zoveel wordt nagedacht en met wie zoveel rekening wordt gehouden als de minderheid die voor het Blok kiest."

Wat blijft is de weigering om het VB te aanvaarden als geschikt om te regeren. Dat is inderdaad een afwijking van wat in ons land decennialang een gouden regel was. Geen enkele partij van betekenis mocht in de jaren '60, '70 en '80 bij de fabricage van compromissen uitgesloten worden. Zo was de VU al in 1969 - geen vier jaar na de electorale doorbraak - een volwaardige deelnemer bij de besprekingen over de staatshervorming. In 1977 is de partij in de nationale regering opgenomen. Ook Agalev is snel als gouvernementabel beschouwd. Het verschil ligt in de grondtonen van het programma: respect voor de codes van de democratie in het geval van de VU en groenen, afwezigheid daarvan in het handvest en de praktijk van het VB.

Trouwens, wie de groei van het VB aan het cordon wijdt, geeft die factor onnodig veel gewicht. Alsof er geen tien andere ontwikkelingen zijn die de opmars van extreem rechtse partijen in de hand werken.Het cordon is er en mag gerust blijven. Voor Haile. Voor alle Haile's."

Het VB heeft er veel voor over om in Antwerpen het cordon sanitaire te doorbreken. In  ’t Pallieterke maakte Philip Dewinter gisteren bekend dat het VB alleen de post van schepen voor leefbaarheid wil, alle andere schepenmandaten zijn voor de partijen of individuen die met het VB in zee willen gaan.

Philip Dewinter ziet drie mogelijke scenario’s voor het doorbreken van het cordon sanitaire in Antwerpen. Dewinter: “Ten eerste: het VB haalt in een aantal districten de absolute meerderheid. Dan wordt het moeilijk om de stad verder te besturen met een krappe meerderheid. Ten tweede: sommigen verlaten het schip, bijvoorbeeld bij de VLD. Daar zijn er die het trouwens nu al moeilijk hebben. Die komen ons versterken. Al naargelang van onze uitslag komen we dan dichter bij het cijfer dat dient gehaald voor een meerderheid van zetels. Ten derde en misschien wat naïef: de overwinning van VB/Vlott brengt sommigen tot inkeer. De schapen keren terug naar hun nationalistische roots en vormen met ons en enkele onafhankelijken het stadsbestuur.” Eerlijk gezegd vinden we de scenario’s 1 en 2 ook nogal naïef. Het is niet omdat bijvoorbeeld in drie van de negen Antwerpse districten het VB aan de macht zou komen, dat ze op het Antwerps stadhuis de noodzaak zullen aanvoelen om het VB ook in het Antwerps schepencollege binnen te halen. En overlopers bij de VLD, scenario 2? Eerst zien wat van de VLD nog overblijft in de Antwerpse gemeenteraad, en vooral wie.

Maar welk aanbod heeft het VB voor haar coalitiegenoten? Dewinter: “Wij gaan niet plat op onze buik liggen om persé mee te besturen. We willen zorgen dat we ons politiek programma kunnen doorzetten. We zijn erg gul en toegeeflijk wat mandaten en profijten voor de anderen betreft. In het college, dat we van 10 naar 7 schepenen willen terugbrengen (het VB leert bij: in het VB-boekje 100 % voor Antwerpen  dat vorige maand verscheen is nog sprake van om van 11 naar 7 schepenen te gaan – AFF/Verzet), vragen wij alleen de post van Leefbaarheid. Daar zit in: Veiligheid, Properheid, Samenleving, Inburgering en Vreemdelingenbeleid. De grote pijnpunten van de stad. Deze verkiezingen gaan inderdaad over vuil, illegalen, vreemdelingen, criminaliteit en onveiligheid. Als wij ons programma kunnen verwezenlijken wordt Antwerpen proper, veilig en Vlaamser. Na zes jaar zal de kiezer ons belonen.” Dewinter burgemeester, Coveliers superschepen? Of andersom? In elk geval, zo vermijd je natuurlijk geredetwist over de verdeling van mandaten bij de andere VB-gemeenteraadsleden. Iedereen gelijk, voor niemand iets.

Blijven nog over in het scenario van het VB (zie: 100 % voor Antwerpen, blz. 38-39): een schepenmandaat voor Financiën en Begroting; voor Haven, Economie en Middenstand; voor Personeel, Decentralisatie en Dienstverlening; voor Cultuur, Toerisme, Sport en Onderwijs; voor Stadsontwikkeling, Openbare Werken, Wonen, Gezinnen, Propere en Groene Stad; voor Sociale Zaken en OCMW. Voor het VB zijn dat blijkbaar minder belangrijke mandaten, die men graag overlaat aan de niet-VB’ers die de voordracht voor burgemeester Dewinter willen tekenen.

In een tweede interview laat  ’t Pallieterke Antwerps gemeenteraadslid Luk Lemmens ( ’t Pallieterke schrijft bij herhaling verkeerdelijk Luc Lemmens) aan het woord. Dat is opmerkelijk omdat  ’t Pallieterke de N-VA niet welgezind is. Maar het interview met Lemmens gaat dan ook voornamelijk over samenwerking met het VB.

De interviewer herinnert zich Lemmens nog als vendeljongen bij het Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ). En later als de onvermoeibare VU-militant die bij zowat iedere actie van de partij was. Zes jaar geleden werd hij als enige van de lijst VU-ID verkozen voor de Antwerpse gemeenteraad, waar hij de oppositiebanken deelt met het VB. Bij het splitsen van de VU sloot Lemmens zich aan bij de N-VA. Alhoewel hij zich in de Antwerpse gemeenteraad en in persoonlijke contacten niet profileert als rechtsradicale is hij ook actief bij de IJzerwake, het rechtsradicale alternatief voor de IJzerbedevaart. Bij de IJzerwake is Lemmens zowat de enige niet-VB’er in het bestuur, en deed hij twee jaar na mekaar de regie van het spektakel. Lemmens is een schepenambt beloofd als het kartel CD&V/N-VA drie schepenambten uit de bestuursbesprekingen kan slepen.

Luk Lemmens vindt het cordon sanitaire “een ondemocratisch onding” maar heeft ook last van “de stugge houding van het Vlaams Belang zelf. De harde wijze waarop die partij bepaalde standpunten verwoordt. De zwart-witte manier waarop zij de problemen met migranten voorstelt.” Maar wat doet Lemmens als het VB op 8 oktober een grote overwinning boekt en het er op aankomt met enkele zetels een meerderheid te vormen? Luk Lemmens: “Dan is er een duidelijk signaal van de Antwerpenaars dat het niet verder kan met de socialisten en met de groenen die met amper 25 % van de stemmen, de centrumrechtse meerderheid in Antwerpen steeds maar aan banden leggen. Dan zal moeten blijken hoe ver of hoe dicht de standpunten liggen. Het komt er in ieder geval op aan na 8 oktober goed na te denken of we bij onderhandelingen ook niet met het VB moeten praten. Yves Leterme heeft dat al voorgedaan bij de vorming van de Vlaamse regering. En sommige CD&V’ers zoals in Brasschaat en Aalst denken daar ook aan.”

Ook de lijsttrekker van de CD&V bij de districtsraadsverkiezingen in Deurne, Peter De Roeck, heeft al laten verstaan het VB formeel uit te nodigen voor een verkennend gesprek over een bestuursakkoord. Wordt dat de nieuwe trend? Het VB uitnodigen voor besprekingen over een bestuursakkoord, al dan niet om aan te tonen dat met het VB niet te besturen valt?

Er wordt (te)veel geschreven over het al dan niet handhaven van het cordon sanitaire, en haast niet over de redenen voor het handhaven van het cordon sanitaire. Humo detecteerde deze week vier gemeenten waar het alarmfase rood zou zijn (Ranst, Hemiksem, Boom en Willebroek) en vier waar het licht op oranje zou staan (Schoten, Kruibeke, Vilvoorde en Lier). Knack ziet vier verschillende mogelijke scenario’s: 1. Een (bijna) volstrekte meerderheid in een van de Antwerpse districten. 2. Bepaalde kandidaat-burgemeesters van CD&V of VLD die lak hebben aan het partijverbod om met het VB in zee te gaan. 3. Kleine gemeentes waar één of twee VB’ers de burgemeester aan een sjerp helpen. 4. Alle hens moeten aan dek geroepen worden om het VB in steden van de macht te houden. Bij scenario 1 worden de districten Merksem, Hoboken en Deurne geciteerd. In Borgerhout zou het gevaar geweken zijn omdat er de laatste jaren nogal wat jonge tweeverdieners en kunstenaars aangespoeld zijn. Maar – en dat voegen wij eraan toe – het blijft opletten. Op een debat met de kopstukken van de Borgerhoutse democratische partijen gisterenavond zeiden de woordvoerders van CD&V, N-VA en VLD de verkiezingsuitslag af te wachten om te zien of ze al dan niet het cordon sanitaire zouden handhaven.

Maar waarom het cordon sanitaire handhaven? Knack  trok naar de Zuidfranse stad Orange (28 000 inwoners) waar extreemrechts nu al elf jaar aan de macht is. Een goed voorbeeld want Orange is voor het VB een voorbeeldstad. Philip Dewinter ging er vorig jaar op bezoek met een VB-delegatie en nodigde burgemeester Jean-Marie Bompard naar Antwerpen uit voor de startmeeting van de VB-gemeenteraadsverkiezingscampagne in Antwerpen (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20050915). In 1995 kreeg extreemrechts de Zuidfranse steden en gemeenten Vitrolles, Marignane, Toulon en Orange in handen. In Vitrolles en Toulon verspeelde extreemrechts de bestuursmeerderheid bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2001. In Marignane werd Daniel Simonpieri herkozen. Zijn lidkaart van Jean-Marie Lepens Front National (FN) had hij wel geruild voor een lidkaart van Bruno Mégrets MNP. In Orange geraakte burgemeester Jacques Bompard in 2001 eveneens opnieuw verkozen, en wel al in de eerste stemronde met bijna zestig procent van de stemmen. “We hebben een einde gemaakt aan de verspillingen van het vorige college. Zij gaven teveel geld uit aan het functioneren van het ambtenarenapparaat, terwijl wij investeren. We hadden een lelijke stad. Ik heb de stad grondig opgeknapt”, zegt Bompard aan Knack. Een verslaggeefster van de regionale krant La Provence  beaamt het. “De stad is erg mooi geworden. Bovendien is Bompard overal en zeer toegankelijk. Dat was bij zijn socialistische voorgangers wel anders. Bompard danst met ouderen op volksfeesten, hij organiseert buurtvergaderingen. Als iemand zegt dat er een prullenbak op een bepaalde plek moet komen, regelt hij dat.”

Die investeringspolitiek werd gefinancierd door besparingen op het ambtenarenkorps, en ook het snoeien in vrijwel alle subsidies voor culturele en sportverenigingen. Ook het wereldbefaamde theaterfestival Choriéges kreeg te maken met de bezuinigingsgrillen van Bompard. De buurt L’Aygue, een paar kilometer buiten het centrum, staat in schril contrast met de binnenstad. Met leegstaande, vervallen flats zonder ruiten lijkt het of de wijk recentelijk een bombardement heeft ondergaan. Blanken zijn er in de minderheid, voorzieningen zijn er nauwelijks, gaten in de straat des te meer. Volgens Bompard ligt dat aan de sociale huisvestingsmaatschappij, en anders aan de jongeren in de wijk die er de mensen van Bompards plantsoendienst bekogelen met stenen. Bompard: “Ik heb geen oproerpolitie ter beschikking voor de plantsoendienst. Die komt dus niet meer.” Bompard betreurt dat hij als burgemeester weinig bevoegdheden heeft om strenger op te treden tegen vreemdelingen. “Maar ik heb gedaan wat ik kon”, zegt hij. Bompard: “Er bestaan talrijke gemeentelijke subsidies voor de bevolking, die vooral naar buitenlanders gingen, terwijl Fransen er nauwelijks gebruik van maken. Daar hebben we orde in aangebracht: het aantal subsidieaanvragen door buitenlanders is drastisch gedaald.”

Niet alleen in mindere buurten is merkbaar dat de stad onder extreemrechts bestuur staat. “De werkwijze van Bompard is erg subtiel en daardoor des te gevaarlijker”, zegt een links oppositielid. Als voorbeeld geeft hij het straatnamenbeleid. Orange heeft sinds kort een Rue Alexis Carel, genoemd naar een wetenschapper die verantwoordelijk was voor een eugenitisch programma (= onderzoek naar de verbetering van het menselijk ras) onder het met nazi-Duitsland collaborerend Vichy-regime. In de mediatheek gaan bijna alle nieuwe boeken over de middeleeuwen of over het christendom. Het abonnement op de krant Libération  en het weekblad Le Nouvel Observateur, beide links, werd opgezegd. Een obscuur extreemrechts blaadje kwam ervoor in de plaats. De krant La Provence  wordt geboycot door de persdienst van de stad Orange. Ze krijgt geen persberichten meer met nieuwtjes over Orange, en medewerkers van de stadsdiensten mogen niet meer met de krant spreken. Zelfs niet over banale onderwerpen als de bezoekers van het plaatselijk zwembad. Bompard geeft als reden dat La Provence  zijn recht op antwoord op een kritisch artikel nooit plaatst. “Hij stuurt er één tot twee per dag”, reageert men bij de krant. “Als het echt iets toevoegt, plaatsen wij het, maar dat is meestal niet het geval.” De organisatie Reporters Sans Frontières, die gewoonlijk in de weer is voor de persvrijheid in landen als China en Cuba, maakt zich zorgen over de intimidatie van journalisten en de nieuwsboycot in Orange.

Toen de centrumrechtse partij UDF bij de parlementsverkiezingen in 2002 een zaaltje zocht voor een meeting in Orange, kreeg ze overal het deksel op de neus. “We krijgen problemen als we jullie toelaten”, was keer op keer het antwoord. Een links theatertje stelde haar zaal wél te beschikking. Een dag later stond de gemeentelijke veiligheidsdienst op de stoep. Om veiligheidsredenen mogen voortaan slechts twintig toeschouwers binnen. Bompard heeft van Orange een soort familiebedrijf gemaakt, met zijn schoonbroer, neef en echtgenote op hoge posten in de gemeentelijke administratie. De directrice van het bureau voor toerisme werd net zolang lastiggevallen totdat ze opstapte. Mede door het Franse kiessysteem beschikt Bompard in de gemeenteraad over een overweldigende meerderheid. Toch doet hij er alles aan om de vijf oppositieleden de mond te snoeren. “Bompard is een man met twee gezichten”, zegt een getuige. “Als hij handjes schudt op de markt, is hij een aimabele man, maar in de raad verandert hij in een autoritaire bestuurder.” Hij overschreeuwt de oppositieleden, beledigt hen voortdurend en geeft hen geen inzage meer in beleidsdocumenten. Ook raadsleden binnen de meerderheid doen er beter aan Bompard zonder meer te volgen. Bompard  is niet langer lid van het Front National (FN) van Jean-Marie Le Pen, en heeft zich aangesloten bij de al even rechtse Mouvement Pour la France (MPF) van Philippe de Villiers. Eén gemeenteraadslid uit de meerderheid die Bompard niet van het FN naar het MPF volgde, maar FN-lid bleef, is sindsdien evenzeer als de linkse oppositie slachtoffer van intimidatie en uitsluiting.

Is Bompard een gevaar voor de democratie? De meningen daarover lopen uiteen. De ene vindt Bompard antidemocratisch, en vindt het gevaarlijk extreemrechts macht te geven en ervan uit te gaan dat wel zal blijken dat de populistische oplossingen in de praktijk niet werken. Een ander wijst erop dat Bompard toch tweemaal verkozen is. “Wel is het zo dat hij weinig tolerant is tegenover de oppositie en dat zijn relatie sterk verschilt van die van zijn voorganger. Hij is zeer autoritair.” Voor ons lijkt dit meer als een discussie over het geslacht der engelen, of – misschien beter in deze context – over het geslacht van de duivels. Waarover het gaat is het ambtenarenbeleid, het subsidiebeleid, het desinvesteren in armere buurten, het vreemdelingenbeleid, het cultureel beleid, de persvrijheid, de behandeling van politieke tegenstrevers… "Orange staat model voor het beleid dat het Vlaams Belang in de Vlaamse steden en gemeenten wil voeren", zei Philip Dewinter vorig jaar in Vlaams Belang Magazine  (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20051007 en ook http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20051008). 

“Hol als de bliksem naar uw krantenboer en haal ‘de P’ van deze week, want Marie-Rose Morel staat erin. Weliswaar niet in de beruchte  P-magazine-‘badpakkenspecial’ – zucht, je kan niet alles hebben…” schreef het VB vorige week op haar nationale website. Feit is dat Morel media-aandacht naar zich toezuigt, reden waarom ze – volgens kwatongen – uit het Antwerpen van Philip Dewinter moest verhuizen. Maar hoe meer de voormalige Miss Vlaanderen 1994 – Morel deed datzelfde jaar ook mee voor de titel van Miss België maar moest het daarvoor afleggen tegen Ilse de Meulemeester – hoe meer Morel “in de boekskes” en op televisie verschijnt, hoe meer ze zich in de vernieling praat.

Gisterenavond was het weer van dat. De makers van het VRT-televisieprogramma Terzake 06 waren naar Schoten afgezakt, Antwerpse randgemeente waar Marie-Rose Morel is gaan wonen en CD&V-burgemeester Harrie Hendrickx wel eens gezegd heeft dat hij tegen het cordon sanitaire is. Als we de selectie van gefilmde Schotenaren mogen geloven, hebben de meeste Schotenaren nog niet gehoord van het begrip ‘cordon sanitaire’ maar vinden ze wel dat in een democratie iedereen mee moet kunnen besturen. Ook het VB. Maar tussen ‘kunnen’, ‘moeten’ en ‘zullen’ is er natuurlijk nog een verschil. Dat weten alvast de Vlaamse bedrijfsleiders. Volgens een enquête in opdracht van De Tijd  wil 68 % van de Vlaamse bedrijfsleiders dat het cordon sanitaire rond het Vlaams Belang opgeheven wordt, maar vindt tezelfdertijd 75 % van de Vlaamse ondernemers dat het Vlaams Belang geen geschikte partij is om het land te besturen. Als bij de Schotenaren Marie-Rose Morel ter sprake komt – nu niet met een selectie van televisiebeelden maar met een degelijker enquête – blijken de Schotenaren Morel welbespraakt te vinden, maar daar houdt het positieve ook mee op. De Schotenaar vindt Morel “arrogant, autoritair en sluw”. “Praat veel maar luistert niet”, was een andere indruk die ze bij de Schotense bevolking achterliet.

Als het op het programma aankwam, zakte Morel nog verder in het Schotense moeras. ’s Morgens hadden we al in De Standaard  kunnen lezen dat burgemeester Hendrickx het cordon een miskleun blijft vinden omdat het een hoop problemen onbespreekbaar zou gemaakt hebben, maar dat zijn zin om met Morel een coalitie te maken ver onder het vriespunt was gezakt. Aanleiding is de leugenachtige propaganda die het VB de wereld instuurt. Toen twee VB-gemeenteraadsleden bij buurtbewoners actie voerden tegen een beslissing van de gemeenteraad die ze zelf hadden goedgekeurd, was de maat voor Hendrickx vol. Morel vroeg zich in datzelfde krantenstuk af: “Als er fouten staan in onze propaganda, waarom zet hij (burgemeester Hendrickx, red.)  ze dan zelf niet recht?” In Terzake 06 kreeg Hendrickx de gelegenheid om nog twee, van de meerdere, fouten in het Schotense VB-programma ‘recht te zetten’. Het VB wil de belastingen op de uithangborden in Schoten afschaffen…maar die belastingen zijn in Schoten al 12 jaar afgeschaft. En het VB wil geen politieke benoemingen bij het Schotense gemeentepersoneel, maar al 12 jaar wordt dat personeel geselecteerd door een extern selectiebureau waarbij wie als eerste uit de examens en proeven komt, aangeworven wordt. Morel maakte daarna nog een owngoal door af te wimpelen waarmee ze al twee keer de cover van P-magazine  haalde: haar eerste bestuursdaad zou het uit het gemeentehuis weghalen zijn van de foto’s van koning Albert II en koningin Paola. “Maar dat staat niet eens in ons programma”, minimaliseerde Morel.

Harrie Hendrickx minimaliseerde op zijn beurt de problemen om met meerdere partijen te besturen. Het bleek toch allemaal niet zo’n probleem te zijn, en een enquête in Hasselt waar alle democratische partijen in het bestuur opgenomen zijn – en niet eens omdat niet anders een meerderheid zonder het VB kon gevormd worden – blijkt zeer tevreden inwoners in de Limburgse hoofdstad op te leveren. Uit de hoger al geciteerde VRT-enquête bleek de Schotenaar zeer tevreden te zijn over zijn huidig bestuur en zijn huidige burgemeester. Als de Schotenaar al VB zou stemmen, is het om de vrees dat gehoofddoekten en andere vreemdelingen naar Schoten zouden afzakken, al kennen we zelf ook nog wel Turkse vreemdelingen die in Schoten gewoond hebben en er perfect geïntegreerd waren. Hendrickx benadrukte de noodzaak van ‘bestuurbaarheid’ maar heeft intussen ingezien dat hij inzake ‘bestuurbaarheid’ nog verder van huis is met het VB dan met de andere partijen.

Het is moeilijk om goed te doen voor iedereen. Vlaams minister-president Yves Leterme kan ervan meespreken. Ofwel regelen politici zaken in achterkamertjes, en dan komt er kritiek op. Meestal terecht. Ofwel brengen ze zaken in de openbaarheid, en dan verwijt men hen de zaken in de openbaarheid te hebben gebracht of verwijt men hen nog niet genoeg in de openbaarheid te hebben gebracht. Wat je ook doet, het is altijd fout. Iedereen schijnt vergeten te zijn dat politicoloog Johan Ackaert een paar weken geleden nog bevestigde dat er volop voorakkoorden gesloten worden met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen. Vorige week zei SP-voorzitter Johan Vande Lanotte nog dat er al afspraken zijn in West-Vlaanderen. Maar nu Leterme het bestaan van voorakkoorden bevestigt in  Humo valt zowat iedereen over hem. Iedereen schijnt ook vergeten te zijn dat Johan Ackaert in hetzelfde krantenartikel zei dat 40 % van de voorakkoorden geen stand houden na de verkiezingen.

De uitspraak over voorakkoorden kwam in Humo  naar boven naar aanleiding van een vraag van Ruud Goossens over het VB. Zou het voor Yves Leterme een nachtmerrie zijn wanneer het Vlaams Belang na 8 oktober zou toetreden tot een gemeentelijke meerderheid? Yves Leterme: “Ik sluit niet uit dat het gebeurt, maar ik doe mijn uiterste best om het te vermijden. De laatste maanden ben ik veel op de baan om gemeentelijke coalitieakkoorden af te sluiten voor de CD&V, en ik heb toch gemerkt dat…” Humo  (verbaasd): U bent op de baan geweest om voorakkoorden af te sluiten? Leterme: “Ja (Laconiek)  Nu zullen de lezers van Humo  achterovervallen van verontwaardiging maar dat gebeurt wel, hé.” En de verkiezingsuitslag telt niet? Leterme: “Die telt wél: die bepaalt onder meer hoe de twee partners zich tot mekaar verhouden. Doe nu niet alsof ik iets onvoorstelbaar ongehoords vertel, hé. Voorakkoorden zijn van alle tijden, wist u dat niet?”

Verderop in het interview motiveert Leterme het bestaan van die voorakkoorden. Leterme: “Ik heb al vaak gezegd dat ik niet zou kunnen functioneren in een partij die op gemeentelijk vlak samenwerkt met het Vlaams Belang: dat kan ik niet volhouden als ik zelf mijn verantwoordelijkheid ontloop. Ik gebruik mijn contacten en help die lokale mensen zo een leefbare constructie op poten te zetten. Ze moeten een perspectief hebben om straks aan het beleid te kunnen deelnemen.” Om ongelukken te vermijden na 8 oktober? Leterme: “Om duidelijk te maken dat ik een onderneming met het Vlaams Belang niet kan steunen, ja. Als mijn collega-kopstukken dat willen ontkennen, doen ze maar. Ik vind dat de mensen recht hebben op de waarheid.” En wat als een lokale CD&V-afdeling tóch met het VB in zee zou gaan? Leterme: “Dan is het geen CD&V-afdeling meer. Het Vlaams Belang sluit mensen uit en zet ze tegen mekaar op. Ik ontken niet dat die partij soms problemen aankaart die reëel zijn, maar hun oplossingen vertrekken ze van totaal verkeerde waarden.”

VB-voorzitter Frank Vanhecke zegt in een persmededeling “zwaar geschoffeerd (te zijn) door de houding van Leterme.” “Leterme ontpopt zich als een pure anti-democraat van het gehalte van Fidel Castro”, aldus nog Vanhecke. Hij roept “de CD&V-achterban op zwaar protest aan te tekenen tegen deze fundamenteel anti-democratische putsch van Leterme. Haalt dit protest niets uit, dan staat de kiezer maar één zaak meer te doen: omwille van de democratie voor het Vlaams Belang stemmen.” (sic). Zes uur later verstuurt het VB een tweede persmededeling over hetzelfde thema, de vierde persmededeling die gisteren vanuit het VB-hoofdkwartier verstuurd werd. Het VB “stelt vast dat Yves Leterme doof en blind blijft voor de wil van heel wat van zijn kiezers en zelfs CD&V-mandatarissen, waarvan reeds enkele uitdrukkelijk te kennen hebben gegeven een goed bestuur met Vlaams Belang te verkiezen boven een slecht bestuur met SP.A. Deze mensen dreigen nu het slachtoffer te worden van politieke broodroof en regelrechte uitsluiting.” Vanhecke eist dat bekendgemaakt wordt waar en met wie voorakkoorden afgesloten zijn, en vindt het “ronduit hypocriet dat het kartel van CD&V en N-VA blijkbaar geen graten ziet in een federale regeringsvorming met de semi-criminele organisatie van Elio Di Rupo, maar dat samenwerking met een democratische partij als het Vlaams Belang hooghartig wordt afgewezen.”

Als maar dikwijls genoeg gezegd wordt dat het Vlaams Belang een democratische partij is, zal men het wel geloven? Vergeten is dat een universitair onderzoek naar de partijstatuten en praktijken bij de verschillend politieke partijen uitgewezen heeft dat het VB de minst democratisch georganiseerde partij is van alle politieke partijen in ons land? Lachwekkend is ook de eis om de voorakkoorden bekend te maken. Zowel bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2000 als in 1994 heeft Philip Dewinter bij hoog en laag beweerd dat er in een aantal steden en gemeenten gesprekken waren met vooraanstaande politici uit andere partijen om na de verkiezingen samen te besturen. Dewinter heeft telkens wel het aantal gemeenten en steden genoemd waar men in een vergevorderd stadium van afspraken was, maar heeft nooit verteld over welke steden en gemeenten of over welke politici het ging. Leterme zou het nu wel moeten zeggen.

Of die voorakkoorden er echt waren, is twijfelachtig. Waarschijnlijk hoorde Dewinter alleen maar wat hij graag wilde horen, en/of waren het gesprekken met politici die zeker niet hun hele lokale partijafdeling vertegenwoordigden. Voorzover bekend heeft het VB maar één keer een akkoord op papier verkregen. Begin jaren tachtig waren de SP en CVP in de dan nog zelfstandige gemeente Berchem in de problemen geraakt om aan een meerderheid te geraken. Daarop werd een akkoord afgesloten met Eric Deleu die in de oppositie van de Volksunie naar het Vlaams Blok was overgestapt. Toenmalig SP-schepen Lode Hancké zegt daarover: “Deleu was een gematigd man. Over migranten zat hij meer op de lijn van de liberalen. We hebben er intern lang over gediscussieerd, maar uiteindelijk hebben we dat akkoord op papier gezet om de legislatuur uit te doen.” Dat Deleu een gematigd man was inzake migranten, wordt wel tegengesproken door getuigen die wij daarover spraken. Zij herinneren zich Deleu als “die met die varkensogen” die het zijraam in zijn auto naar beneden draaide en scheldwoorden riep naar migranten die hij voorbijreed. Alleszins heeft Eric Deleu met zijn Antwerps Reclameburo (A.R.B.) alle verkiezingscampagnes van het VB in vorm gegoten, en ging hij eigenhandig bij de Antwerpse vestiging van Dille & Kamille de bezem kopen waarmee het VB in 1994 campagne voerde. Bij Dille & Kamille hebben ze het zich beklaagd díe bezem verkocht te hebben.

Vorige week schreef  De Morgen in een klein kaderstukje dat Antwerps SP.A-schepen Tuur Van Wallendael (foto) in het christelijk weekblad  Tertio het cordon sanitair een vergissing had genoemd. De krant haalde daarbij enkele citaten aan uit een interview met Van Wallendael in  Tertio. Niets beter dan het origineel, denken wij en we togen op zoek naar het geciteerde Tertio-nummer. Pas in de vijfde krantenwinkel hadden we prijs. Tertio schrijft dat het blad te vinden is in “de betere krantenwinkel”. Dat is wel zo, maar er is meer aan de hand. De eerste vier krantenwinkels waar wij om het blad vroegen, hadden het allemaal in huis gehad maar omdat het geen kopers vond hadden ze het niet langer in de rekken geplaatst. Wat niet wegneemt dat  Tertio haar belang heeft bij de opiniemakers van christelijk Vlaanderen.

Het verhaal van de gewezen VRT-journalist en ombudsman Tuur Van Wallendael is breder dan wat in De Morgen  geciteerd werd. En toch vergist Van Wallendael zich. Het interview met Van Wallendael past in een reeks waarin Tertio  journalisten bevraagd die de afgelopen jaren de overstap naar de politiek deden. De opgang van het VB en de verantwoordelijkheid van media en politiek komt daarbij uiteraard ter sprake. Hebben de media, zoals vaak wordt beweerd, het VB mee groot gemaakt?

Tuur Van Wallendael: “Ik denk dat niet. In de jaren negentig werd het Blok systematisch geweerd en doodgezwegen. Dat stopte zijn electorale opgang niet. Dat doodzwijgen, dat uitsluiten en pesten, was een enorme flater. Het ongezonde samenspel tusen pers en politiek had een omgekeerd effect. Wie zich om allerlei redenen gefrustreerd voelde, ging zich identificeren met die partij die ook werd uitgesloten. Dat verklaart haar volkse aanhang. Tegelijkertijd stelden de andere partijen zich hooghartig op. Mijn partij bezondigde zich daar ook aan. Wanneer bewoners van woonblokken klaagden over het gedrag van sommige vreemdelingen, dan was ons antwoord: ‘Gij zijt racist.’ Terwijl het om relatief kleine en oplosbare problemen ging.”

Was het cordon sanitaire dan een vergissing? Van Wallendael: “Ja. Ik zeg dat trouwens al lang. In het najaar van 1999 publiceerde ik daarover een tekst op de website van de partij. (Dist de tekst op en citeert) ‘Congressen verbieden, partijfinanciering proberen afpakken, het cordon sanitaire, het zijn allemaal bijdragen aan de cohesie en de eensgezindheid van het VB. Dat voelt zich prima in de rol van underdog.’ Dat was een citaat van de Nederlandse journalist Rinke van den Brink van Vrij Nederland. Ik ben het met die analyse eens. Het cordon speelde hen in de kaart. En het hielp de andere politici zichzelf beter te voelen. Jos Geysels zal nu wel roepen dat ik het kwaad banaliseer.”

Zo voelt Van Wallendael het niet aan? Van Wallendael: “Kan het extreemrechtse gedachtegoed meer gebanaliseerd zijn dan vandaag? Ik kom het dagelijks tegen in mijn buurt, bij de bakker en de krantenman. De verkozenen van het VB zijn overigens doorgaans geen bandieten. Ik ontmoet ze keer op keer op de gemeenteraad en in het parlement. Moet ik onbeschoft zijn en die mensen niet groeten? Er zijn er in mijn partij die vinden dat je hen geen hand moet geven. Zo ben ik niet.”

Hen een hand geven is iets anders dan politieke akkoorden afsluiten. Van Wallendael: “Toch denk ik dat het niet anders kan, al zal ik daar persoonlijk niet aan mee doen. Het zou in elk geval democratischer zijn nu ze de grootste partij zijn geworden. We hadden het al eerder moeten doen, toen ze nog kleiner waren. Let wel, dat is een persoonlijk idee. Natuurlijk heb ik er ook schrik voor. Ik ken ook de verhalen uit Frankrijk waar het Front National bepaalde boeken uit de bibliotheek bande toen het aan de macht was. Maar hier is de VB’er Bob Hulstaert mee verantwoordelijk voor het bibliotheekwezen en dat is een schat van een man. Ik ben geneigd om te zeggen: laat ze maar meedoen. Binnen een coalitie is er altijd een zekere controle. Er kunnen twee dingen gebeuren:ofwel doen ze water in hun wijn, ofwel verstrakken ze nog om de zaak te laten springen. Het is een moeilijk dilemma. Gelukkig moet ik niet meer worden verkozen.”

Waar is de tijd dat Tuur Van Wallendael, toen nog ombudsman zijnde, als spreker optrad bij een betoging van Antwerpen Helemaal Anders? Als enige spreker dan nog, wat hij minder prettig vond maar hij deed het toch maar in een manifestatie tegen het VB en voor een socialere stad. Dat was 1994. Intussen is Van Wallendael zelf schepen voor sociale zaken geworden in Antwerpen, al is schepen zijn niet echt zijn ding. Van Wallendael vergist zich, minstens is hij niet meer bij bij de laatste evoluties in de strijd tegen het VB. Als hij bijvoorbeeld Rinke van den Brink citeert, dan citeert hij Rinke van den Brink correct. En het VB hééft zich gewenteld in het cordon sanitaire. Dixit Karel Dillen de levensverzekering van de partij. Maar Rinke van den Brink heeft vorig jaar, op Het Andere Boek, gezegd dat hij het VB desondanks niet zou laten meebesturen (zie: http://aff.skynetblogs.be/?date=20051002&number=1&...).

Het niet mogen groeten van VB’ers? Dat is naast de kwestie. Beleefdheidshalve kan je ze wél de hand geven. Je kan brieven aan hen ook op een andere manier besluiten. We kennen politici die schriftelijke antwoorden aan VB’ers in plaats van met ‘met vriendelijke groeten’ besluiten met ‘met beleefde groeten’. Wat niet kan, is zoals Mieke Vogels, voor het oog van de televisiecamera’s nog wel, die Gerolf Annemans niet alleen een hand gaf maar hem ook nog feliciteerde met de VB-stemmenwinst.

Bob Hulstaert een schat van een man vinden? Hij is de aimabelste van de VB-gemeenteraadsleden in Antwerpen. Verdedigt al eens een standpunt dat we eerder van de SP.A verwachten (zie: http://aff.skynetblogs.be/?date=20050910&number=1&...), maar is ook de man die Het Toneelhuis op zwart zaad wil zetten (zie: http://aff.skynetblogs.be/?date=20050331#985324). Hij mag zich in de coulissen van de gemeenteraad wel eens distantiëren van hardliners als Wim Verreycken, maar zolang hij niet breekt met het VB blijft hij een verkeerde keuze maken.

En tenslotte: anderen moeten maar met het VB regeren om het te breken. Van Wallendael beseft ook wel dat het dan wel eens verkeerd kan uitdraaien voor de Antwerpenaren die het VB-coalitieprogramma moeten ondergaan. Van Wallendael zou zelf niet in zee gaan met het VB, maar vindt dat anderen het moeten doen. Dat is van dezelfde orde als de CD&V die vindt dat er naast het VB in de gemeenteraad een democratische oppositie moet zetelen, en vindt dat dat dan maar Groen! moet zijn. Waarom niet de CD&V als een democratische oppositie naast het VB dan toch zo belangrijk is? En stel dat VLD en CD&V mee met het VB gaan besturen. Gaat Van Wallendael VLD en CD&V dan feliciteren met hun ‘moedige keuze’? Neen, dit houdt geen steek.