Anti-Fascistisch Front / Verzet

Filip Dewinter is er nog altijd niet goed van dat (ex-)VB’er Georges Ver Eecke door zijn aanwezigheid vrijdagavond op het Antwerpse stadhuis Güler Turan kon aangesteld worden als nieuwe Antwerpse schepen. “Op zijn eenenzeventigste is meneer Ver Eecke oud genoeg om zelf te beslissen, maar duidelijk niet wijs genoeg”, liet Dewinter optekenen in twee kranten. Met het Mechelse VB-parlements- en gemeenteraadslid Frank Creyelman komt Filip Dewinter beter overeen (foto), maar Creyelman deed intussen een uitspraak die ook niet helemaal volgens het VB-boekje is.

Frank Creyelman (nu 50 j.) was nog maar 16 jaar als hij lid werd van de Vlaams Nationale Partij (VNP) van Karel Dillen. In 1978 gaat de VNP naar de gemeenteraadsverkiezingen in kartel met de Vlaamse Volkspartij (VVP) van Lode Claes: het Vlaams Blok (VB) is geboren en Frank Creyelman is één van de eerste leden. Het jaar nadien, in 1979, hersticht hij in zijn Oost-Vlaams geboortedorp Buggenhout een afdeling van de Vlaamse Militanten Orde (VMO). In 1984 verhuist Frank Creyelman naar Mechelen en wordt er ondervoorzitter van plaatselijke VB-afdeling. In 1995 wordt hij er gemeenteraadslid, in 1996 wordt hij VB-fractieleider in de Mechelse gemeenteraad. Intussen is hij ook een eerste keer Vlaams parlementslid geworden. In Mechelen valt hij op met een onkostennota in te dienen om de aankoop van een salon en een diepvriezer te laten vergoeden als kosten voor de VB-gemeenteraadsfractie, en met een voorstel om ‘hangjongeren’ met een ‘mosquito’ weg te jagen, een apparaat dat een schadelijk geluid uitstoot dat enkel hoorbaar zou zijn door jongeren onder de vijfentwintig jaar. Verder valt hij op door zijn veelvuldige afwezigheid, wegens verblijf in het buitenland, en een auto-ongeval in dronken staat.

Vlak voor Kerstmis liet Frank Creyelman weten allochtonen te gaan helpen om zich in te burgeren in Mechelen. Hij doet mee aan het Vlaamse project Samen inburgeren. De stad Mechelen is op zoek naar tweehonderd vrijwilligers om de komende drie jaar allochtonen te helpen bij hun inburgering. De stad wil de inburgeringscoaches vergoeden voor de activiteiten die ze ondernemen. “Elke gewone Mechelelaar mag zich aanmelden als vrijwillige coach. Ik ga meedoen. Uiteraard vindt mijn partij dat de immigratiekraan moet worden dichtgedraaid. Maar we moeten er ons bij neerleggen dat de allochtonen die vandaag in Mechelen zijn, hier ook zullen blijven”, zegt Frank Creyelman in Gazet van Antwerpen. “We kunnen degenen die in een sociaal isolement zitten, dan maar beter helpen om Vlaming onder de Vlamingen te worden”, vervolgt Creyelman dan toch nog even op zijn VBs. Creyelman wil één of twee keer per maand met een allochtoon afspreken. “We zouden samen een pint kunnen pakken of in de cinema naar een Vlaamse film gaan kijken.” Mogen wij Creyelman Groenten uit Balen aanbevelen?

Het VB-standpunt is overigens niet alleen dat de ‘immigratiekraan’ moet dichtgedraaid worden. Het VB wil ook dat voor wie zich niet aanpast “aan onze cultuur, onze normen en waarden, onze leefgewoonten en aan belangrijke traditionele principes van de beschaving die zich op het Europese grondgebied heeft ontwikkeld (…) een terugkeerpolitiek wordt ontwikkeld”. Frank Creyelman gaat er blijkbaar vanuit dat wie er nu is, hoe dan ook zal blijven. Bij sommige VB’ers komt dan toch enig realisme bovendrijven.

Volgens Bart Somers (Open VLD) was Mechelen vijftien jaar geleden “een vuile, grauwe stad die alleen maar frustraties, angstgevoelens, vervreemding en negativisme opriep. Nu is het net omgekeerd.” Bart Somers doet in oktober volgend jaar dan ook een gooi naar een derde mandaat als burgemeester van de Dijlestad. VNV-oorlogsburgemeester Camiel Baeck zien ze in Mechelen niet meer. Zijn (achter)kleinkinderen waren vorige week wel op bezoek.

Camiel Baeck was in Mechelen vanaf 1939 gemeenteraadslid voor het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV), Vlaams-nationalistische partij die collaboreerde met de nazi’s. Op 3 juli1941 werd Camiel Baeck burgemeester van Mechelen nadat zijn katholieke voorganger Karel Dessain door een ‘leeftijdsverordening’ van de Duitse bezetter verplicht werd zijn ambt neer te leggen. Camiel Baeck bleef drie jaar burgemeester van Mechelen, tot hij  kort voor het binnenrollen van de Britse tanks op 4 september 1944 Mechelen ontvluchtte om na omzwervingen staatloos in Argentinië te belanden. Vorige week zetten zijn kleinkinderen Maria en Ann Baeck en achterkleinkinderen Belen Monsegur en Michelle Avanci voet op Mechelse bodem. “Papa volgt zijn geboortestad via Mechelen Blogt, maar wil zelf niet terugkeren. Het ligt te gevoelig”, vertelde Maria Baeck aan Het Laatste Nieuws. Ze had toen al een beklimming van de Sint-Romboutstoren en een stadswandeling gedaan, en een bezoek gebracht aan het stadhuis. Gelegenheidsgids was het Mechelse gemeenteraadslid Eddy Luyten (foto 1).

“Onze grootvader blijkt als enige burgemeester geen standbeeld te hebben gekregen. Dat is spijtig, want hij heeft in moeilijke omstandigheden goede zaken verwezenlijkt voor de stad”, zegt Maria Baeck. En: “Als hij zo slecht was, had de kerk hem toch niet helpen vluchten!” Zou het kunnen dat dat laatste echter meer zegt over de kerk dan over ‘goede’ oorlogsburgemeester Camiel Baeck? Volgens Eddy Luyten was Baeck “niet de schurk voor wie hij wordt versleten.” Eddy Luyten is dan ook gemeenteraadslid voor het Vlaams Belang in Mechelen. Ward Adriaens, van het Joods Museum van Deportatie en Verzet, ziet het anders. Ward Adriaens: “Het waren mensen als Camiel Baeck die de Nieuwe Orde installeerden. Tijdens de oorlog werden ook 1 013 jonge Mechelaars opgepakt om in Duitsland te gaan werken, en dan spreek ik nog niet over de vervolging van de mensen van het verzet.”

Uit Nico Wouters’ Oorlogsburgemeesters 40/44 onthouden we toch ook een weinig fraaie rol van Camiel Baeck. “Ik kan u (…) verzekeren dat mijn gebeurlijke benoeming te Mechelen een bestuur zal inluiden wars van alle gepolitiseer en ik slechts bezield ben met het inzicht van Mechelen een stad te maken, die haar functie vervullen zal in nationaal-volkschen en socialen zin”, schreef Camiel Baeck toen hij zich in mei 1941 formeel kandidaat stelde als burgemeester van Mechelen. Amper een jaar later gaf de strikt ‘neutrale’ VNV-burgemeester Camiel Baeck zijn fiat aan een lokale benoeming vanuit de motivatie dat deze “oud-NSKK-man (oud lid van de Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps - een paramilitair onderdeel van de nazi-partij NSDAP, nvdr.) een degelijk en betrouwbaar nationaal-socialist" was en dus "goed geschikt voor een vertrouwenspost”, terwijl Baeck zich een paar weken later verzette tegen de benoeming van een andere kandidaat omdat die “anti-Vlaams en anti-Nieuwe Orde” was. Baeck werkte ook actief samen met de Duitse bezetter om aanslagen van het verzet te onderdrukken.

Burgemeester Bart Somers had geen bezwaar tegen het bezoek van de (achter)kleinkinderen van Camiel Baeck en liet ze zelfs fotograferen aan de burgemeestersstoel in de gemeenteraadszaal (foto 2). Somers zei enkel: “Het veroordelen van mensen ten gevolge van hun afkomst, is de fout die de nazi’s maakten.” De ideologische achtergrond speelt natuurlijk wel een rol bij het leggen van contacten. Het verbaast dan ook niet dat Camiel Baeck uitgerekend bij een gemeenteraadslid van het Vlaams Belang terecht kwam met de vraag om zijn familie rond te leiden in de stad waar hij oorlogsburgemeester was. Eerder dit jaar werkte een ander VB-gemeenteraadslid zich in de kijker door te vragen dat de VNV-oorlogsburgemeester van Ingelmunster zijn portret zou krijgen in de gemeenteraadszaal.

Als ze in nationalistische en rechts-extremistische middens reclame maken voor een fototentoonstelling, dan is er wel een bijzondere reden voor. De voorbije dagen maakten ze daar reclame voor een tentoonstelling met werk van de Vlaamse fotograaf Willy Kessels (1896-1974) in het FotoMuseum in Antwerpen.

Kessels begon in de jaren dertig te fotograferen en maakte zowel reportagefoto’s, als industriële fotografie en bekoorlijke naaktfoto’s. In 1933 was hij setfotograaf bij de opnamen van de ophefmakende documentaire film Misère au Borinage van Henri Storck en Joris Ivens. Maar hij was ook – dixit Ludo Bekkers – “een cameleon fotograaf die zijn huik naar de wind hing”. Hij vatte een eigenaardige sympathie op voor Joris Van Severen en het Verbond van Dietsche Nationaalsolidaristen (Verdinaso), en maakte zowel portretfoto’s van Joris Van Severen (foto 1)  als verslagen van bijeenkomsten van het Verdinaso (foto 2, propagandatocht in Mechelen). Maar Kessels maakte evengoed foto’s ten dienste van één van de grootste opponenten van het fascistisch gebroed in ons land in die tijd, de katholieke (eerste-)minister Paul Van Zeeland. Het FotoMuseum is verstandig omgegaan met die foto’s. Met heeft die periode in het werk van Kessels niet verdonkermaand, maar met slechts vier foto’s en vier voorbeelden van brochures uit die tijd ook niet meer aandacht gegeven dan nodig.

Een Mechelenaar vond het echter voldoende reden om Tim Mudde een tekstje over de fototentoonstelling te laten voorlezen in de ‘cultuuragenda’ van Radio Rapaille. Tja, dat waren nogal tijden: het Verdinaso dat als een militie opstapt vanaf de Grote Markt in Mechelen. Op 1 mei wilde het Nieuw-Solidaristisch Alternatief (N-SA) een eigen 1-meioptocht houden in Mechelen, liefst vertrekkend en/of aankomend op de Grote Markt van Mechelen. Maar dat feestje ging niet door. “Carnaval is voor een andere periode van het jaar”, meende het stadsbestuur. Terecht.

Ons land heeft een nieuwe regering. Of dat een reden is om te juichen, is maar de vraag. “De enige verdienste van deze regering is dat ze er is”, schreef Yves Desmet gisteren in De Morgen. Dat klinkt als onze indruk na het optreden van Amy Winehouse in de AB in Brussel op 30 oktober. De enige verdienste aan het optreden was dat Amy Winehouse op het podium stond. Dat ze er was.

Premier Verhofstadt verspreidde dinsdag overigens nog een persmededeling om te benadrukken dat alle speculaties over de kandidaat-ministers voorbarig zijn. “Het (is) het grondwettelijk voorrecht van de koning (…) de ministers aan te stellen”, luidde het. Sta ons toe daar toch eens hartelijk om te lachen. We hebben het even in onze agenda opgezocht: op de 147ste dag van het formatieberaad, begin november, vertelde een boekenuitgever ons dat hij had opgevangen dat Jo Vandeurzen (foto 1) minister van Justitie zou worden. De man moest er hartelijk om lachen, want hoe kon men dat weten? De regeringsformatie zat nog altijd in een moeras. Het hele gezelschap aan wie de man het verhaal over CD&V-onderhandelaar Jo Vandeurzen vertelde, moest erom lachen. Maar wie mag vandaag de eed afleggen als minister van Justitie? De voormalige CD&V-voorzitter die zich de wallen onder de ogen onderhandeld heeft, Jo Vandeurzen. Wat ook de uitkomst van de regering zou worden, oranjeblauw of oranjeblauw met een paar Franstalige socialisten erbij, één ding stond vast: Jo Vandeurzen zou de nieuwe minister van Justitie worden. Na de komedie, de feiten.

Dezer dagen worden op televisie en in de kranten uitspraken van de regeringsonderhandelaars en nieuwbakken ministers opgevist, over de exclusieven die de heren en een enkele dame over elkaar uitspraken terwijl ze nu toch broeder- en zusterlijk naast elkaar zouden zitten in de nieuwe regering. Maar het is niet alleen in Brussel dat de zeden verruwd zijn. In Mechelen, waar de Open VLD – SP.A/Spirit-meerderheid van burgemeester Bart Somers (foto 2) en schepen Caroline Gennez maar over een nipte meerderheid beschikken, zit het er ook bovenarms op. De Mechelse CD&V/N-VA vraagt het ontslag van Bart Somers als voorzitter van de gemeenteraad, en het VB is ook al niet te spreken over de bestuursmeerderheid. Het tegendeel zou verbaasd hebben, maar toch. Het VB-Mechelen: “Somers vroeg tijdens een debat over het Offerfeest of er niet alleen schapen maar ook rundieren geofferd kunnen worden. Daarop moest schepen voor Diversiteit Ali Salmi (Spirit) zo nodig een half uur mekkeren. En over de Mechelse informatiecampagne rond obesistas kwam Somers aandraven met alle jeugdfrustraties over zijn zwaarlijvigheid.” Als een allochtone schepen mekkert, wat doen dan VB’ers? Lullen?

Een beetje verderop, in Antwerpen, zit het er ook al bovenarms op. En nog wel op de kerstmarkt (foto 3). Wegens overmatig verbruik van (sterke) drank heeft burgemeester Patrick Janssens een paar dagen terug bevolen dat de drankkramen op de Grote Markt en de Groenplaats hun luifel al om middernacht moeten sluiten. Maar de politie heeft nog altijd teveel werk aan de zatlapperij en vechtpartijen op de kerstmarkt, dat nu een verbod is uitgevaardigd om sterke drank, jenever of  breezers te verkopen aan minderjarigen. De Negentigers zoals ze in de volksmond al genoemd worden, verwijzend naar hun geboortejaar. Het is hen trouwens ook verboden zich met die drank in supermarkten en nachtwinkels te bevoorraden om de flessen dan soldaat te maken op de kerstmarkt. Op de verschillende Antwerpse VB-websites blijft het relatief stil over die baldadigheden. Bart Debie heeft er wel al tweemaal over geschreven, maar komt niet verder dan zich afvragen wat een toestand dit niet is. Een “Bal Marginale”. Maar stel je eens voor dat de baldadigheden door overmatig drankverbruik niet veroorzaakt zouden zijn door de blanke tieners die het nu zijn, maar door allochtone jongeren. Hoeveel persmededelingen zouden er dan niet de wereld ingestuurd zijn door het VB?

Overigens zouden ze in Antwerpen een voorbeeld kunnen nemen aan de mensen in Brussel / Bruxelles. Daar waren we zondag getuige van een bomvolle Grote Markt, in bewondering voor het lichtspel dat tegen de gevel van het Brussels stadhuis geprojecteerd werd op zowel klassieke muziek als muziek van bijvoorbeeld Queen. Op de Grote Markt zagen we geen enkel drankkraam, en aan de achterzijde van de Beurs boden de kramen enkel kerstmateriaal aan uit alle windhoeken van de wereld. Geen aanleiding tot zwijnerijen, en toch een massa volk. Soms kunnen ze in Antwerpen nog wat leren van Brussel en elders.