27-01-15

ZEVENTIG JAAR GELEDEN: DE BEVRIJDING VAN AUSCHWITZ

Vandaag is het precies zeventig jaar geleden dat het concentratiekamp van Auschwitz (foto) bevrijd werd. Omstreeks 15.00 uur kwam het Russisch leger er aan en bevrijdde er 7.000 gevangenen. Tien dagen eerder had SS-opperbevelhebber Heinrich Himmler, met de Russen op komst, de ontruiming van het concentratiekamp bevolen. Van de 58.000 gevangenen die snel geëvacueerd werden, stierven duizenden in de vrieskou. Eén van de Auschwitz-gevangenen was Regine Beer. Uit haar boek Regine Beer. Mijn leven als KZ A 5148 daarom een paar fragmenten over Auschwitz. Omdat de geschiedenis zo vlug vergeten wordt. Ook al is het nog maar zeventig jaar geleden.

 

“In het Duitse Rijk waren er 37 officiële concentratiekampen – de veenkampen niet meegerekend – met 1.014 buiten- en ondercommando’s en vijf vernietigingskampen. De gevangenen werden tewerkgesteld in mijnen, landbouwbedrijven, wapenfabrieken of fabrieken in opbouw. Birkenau was, net als Treblinka, Chelmno, Majadanek en Sobibor, een vernietigingskamp. (…) Auschwitz I was het basiskamp. Hier konden zowat 15 tot 20.000 gevangenen verblijven. In Birkenau, Auschwitz II, waren dat er 80 tot 100.000, in Monowice of Auschwitz III slechts 10.000. Dit laatste werd opgericht vlakbij de fabrieken van IG-Farben.

 

“In het totaal telde Auschwitz veertig bijkampen, het was een concentrationair universum. Het geheel was zowel een concentratiekamp: massale opsluiting van mensen overgeleverd aan mishandeling, uitputting, honger en ziekte, als werkkamp: uitbuiting door dwangarbeid, en als laatste maar niet in het minste, een uitroeiingskamp: vergassing van Joden en zigeuners. De meeste kampen lagen ver van de bewoonde wereld, in onherbergzame streken met een guur en grillig klimaat. (…) In Auschwitz I droeg de poort het opschrift Arbeit macht frei. In deze kampen van het nationaal-socialistisch bewind werd arbeid gedegradeerd tot dwangarbeid en de arbeider tot slaaf.

 

“(…) Leven en dood lagen in het kamp zeer dicht bijeen. We zaten in een vernietigingskamp en dat wisten we. De SS’ers riepen ons dikwijls cynisch toe: ‘Jullie komen hier nooit meer uit, tenzij onder de vorm van een wolkje…’ Het naziregime had de mensen onderverdeeld in soorten: het Arische ras, mensen met blond haar en blauwe ogen, de Übermenschen. En de Untermenschen: het Slavisch ras, het Semitisch ras – de Joden – en de zigeuners. Zij moesten verdwijnen, verdelgd worden, want in het duizendjarig rijk dat Hitler zijn volk beloofd had, was er geen plaats voor deze minderwaardige rassen.

 

“De eerste experimenten met vernietigingssystemen gebeurden in een boerderij in de omgeving van Auschwitz I op Russische krijgsgevangenen. Op 3 september 1941 werden voor de eerste maal Zyklon B-kristallen gebruikt, in een ontruimde kelder van blok 11. Toen het aantal nieuwe aankomers bleef stijgen werd een tweede installatie in gebruik genomen. Door openingen in het dak werden de Zyklon B-kristallen in de ruimte geworpen. Zij veroorzaakten het dodelijk gas. (…) Van 1942 tot 1943 werd meer dan 19.500 kg van dit goedje geleverd aan Auschwitz. Commandant Höss schreef in zijn memoires dat er 5 tot 7 kilo Zyklon B nodig was om 1.500 personen te doden.

 

“In Auschwitz II of Birkenau waren er meerdere gaskamers: twee gaskamers in ‘bunker I’ en vier in ‘bunker II’. Daarnaast waren er nog vier crematoria. (…) De gaskamers konden respectievelijk 1.500, 800, 600 of 150 gevangenen verwerken. Na de massale aanvoer van Hongaarse Joden draaiden de crematieovens op volle toeren. De vergassing was geen probleem, maar de crematoria konden niet volgen. De SS’ers besloten dan maar de lijken in open lucht te verbranden en massagraven te delven. Hier werden clandestien foto’s van gemaakt.

 

“Wanneer een vernietigingstransport aankwam, sprak men van een ‘transport SB’: speciale behandeling, Sonderbehandlung. De SS’ers probeerden de mensen bij hun aankomst gerust te stellen. Er mocht geen paniek uitbreken, de orde mocht niet verstoord worden. De meeste mensen die naar de gaskamers gebracht werden, wisten niet wat hen te wachten stond. Ze moesten zich uitkleden voor een ‘douche’. Maar in plaats van water kwam de Zyklon B-kristalgassen langs de douchekoppen naar binnen en na een half uurtje was het afgelopen. Wie nog ademde, werd met de kogel afgemaakt.

 

“Dan begon de taak van het Sonderkommando. De leden van dit commando waren Joodse mensen. Zij werden gedwongen mee te werken aan deze genocide, leefden gescheiden van de overige kampbewoners, want zij wisten teveel. Zij genoten van een zeker materieel comfort en hun fysieke conditie was over het algemeen beter, maar hun leven was van korte duur. Na drie maanden werden ze vervangen door een nieuwe ploeg Arbeitsjuden. Ze moesten eerst de kleding en schoenen wegbrengen om die te laten ontsmetten, waarna bijna alles vervoerd werd naar Duitsland. De gouden tanden werden uitgetrokken. Per dag was er soms 12 kg goud, dat dan tot staven werd gesmolten.

 

“(…) Tijdens de oorlog waren de kampen volledig afgesloten van de buitenwereld. Hulp moesten we nergens gaan zoeken. We werden voortdurend streng bewaakt en het kamp was omheind met elektrisch geladen prikkeldraad. We wisten weinig van wat zich in de wereld afspeelde. Soms kon wel eens iemand een of ander bericht opvangen. Zoals wanneer een van de gevangenen, een elektricien bijvoorbeeld, in het huis van een SS’er had gewerkt en daar naar de radio had kunnen luisteren. Die berichten gingen dan van mond tot mond en waren op de duur helemaal vervormd. Zo’n berichten noemden wij ‘bobards’, realiteit vermengd met hoop. En we hoopten allemaal hetzelfde: bevrijd te worden uit deze hel.”

 

Hoe het Regine Beer persoonlijk verging: Aangehouden - Naar Auschwitz - Nog over Auschwitz.

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: geschiedenis, regine beer |  Facebook | | |  Print

29-04-14

ANTWERPEN KRIJGT EEN ‘REGINE BEERPLEIN’

Regine Beer-plein - Inplanting.JPGDe Antwerpse gemeenteraad besliste gisterenavond unaniem om een nog aan te leggen plein in ’t Groen Kwartier in Antwerpen te noemen naar Regine Beer (foto 1). Een van de laatste overlevenden van het concentratie- en vernietigingskamp van Auschwitz-Birkenau, tot aan haar overlijden op 23 maart fervente strijdster tegen racisme en fascisme in haar vroegere én huidige vormen.

 

In 2006 startte het Antwerps stadsbestuur, toen nog onder leiding van Patrick Janssens, met de omvorming van het voormalig Militair Hospitaal in Antwerpen tot een nieuwe woonwijk, ’t Groen Kwartier. Met nieuwbouw en renovatie van de oude gebouwen die stonden te verkommeren wordt een nieuwe wijk aangelegd op een tiental minuten wandelen van het station van Berchem. Niet ver ook van waar Regine Beer zowel haar jeugdjaren als haar laatste levensjaren doorbracht. De ontwikkeling van ’t Groen Kwartier is halfweg. Er is huisvesting gepland voor een 400-tal gezinnen, er zijn een 300-tal bomen voorzien en het hele gebied is autovrij. Momenteel wonen er al een 150-tal gezinnen, en in de voormalige kapel heeft Sergio Herman zijn restaurant The Jane ingericht. Het Regine Beerplein wordt aangelegd op de blauw ingekleurde plaats (foto 2).

 

Zoals je op het plannetje (grotere versie) kan zien, verwijzen andere straatnamen in ’t Groen Kwartier naar mensen die zich geëngageerd hebben voor de vredesgedachte en voor de geneeskunde. Zo is er onder andere de Pater Pirestraat, genoemd naar de stichter van Vredeseilandan en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 1958; de Henri La Fontainestraat, genoemd naar een andere winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede; en de Artsen Zonder Grenzenstraat, AZG die de Nobelprijs voor de Vrede won in 1999. Die straatnamen werden goedgekeurd in de gemeenteraadszitting van 17 september 2007. In diezelfde gemeenteraadszitting werd ook beslist de vijf pleinen in ’t Groen Kwartier te benoemen met namen die verwijzen naar de militaire geschiedenis van de locatie (Paradeplein, Infirmerieplein, Hospitaalplein…). Een van die pleinen wordt nu het Regine Beerplein.

 

Grenzend aan ’t Groen Kwartier is er overigens de Generaal Drubbelstraat (linksonder ons plannetje) die Vlaams Blok’er Wim Verreycken in 1997 wilde veranderen in Ward Hermansstraat. Generaal Drubbel zou duizenden Vlamingen de dood ingestuurd hebben bij de Eerste Wereldoorlog; Ward Hermans is de stichter van de Algemene SS-Vlaanderen en hoofdredacteur van SS-man. Het voorstel van Wim Verreycken werd met verontwaardiging afgewezen door de Antwerpse gemeenteraad. Sommigen in het Vlaams Blok (gemeenteraadslid Bob Hulstaert bijvoorbeeld) deelden de verontwaardiging, maar slechts in de coulissen; Vlaams Blok-gemeenteraadsfractieleider Filip Dewinter greep niet in alhoewel hij ook wel besefte dat het voorstel niet onomstreden zou zijn.

 

In december vorig jaar voerde het Vlaams Belang nog actie om een pleintje in Borgerhout te noemen naar Ludo Hannes, een 80-jarige man die in 1990 overleed nadat hij een paar uren na een ‘moskeewandeling’ van het Vlaams Blok stampen kreeg van enkele jongeren van Marokkaanse afkomst. Bij de stemming over het Regine Beerplein gisterenavond in de Antwerpse gemeenteraad waagde Filip Dewinter het niet te herinneren aan zijn vraag om een Ludo Hannesplein, en stemde het Vlaams Belang braaf mee met de rest van de gemeenteraad om een plein in ’t Groen Kwartier te noemen naar Regine Beer.

 

Een datum voor de inhuldiging van het Regine Beerplein is nog niet voorzien. Momenteel is de locatie nog een grote bouwwerf.

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer, antwerpen, dewinter, actie |  Facebook | | |  Print

30-03-14

HET WEGGAAN VAN REGINE BEER

Afscheidsprentje Regine Beer.jpgGisteren werd in Antwerpen afscheid genomen van Regine Beer (foto). Moeder, grootmoeder en overgrootmoeder. Enthousiaste lerares. Getuige van het concentratie- en vernietigingskamp van Auschwitz. Strijdster tegen racisme en discriminatie, tegen fascisme en niet in het minst neofascisme.

 

Familieleden en vrienden, politieke medestanders en antifascistische activisten, mensen uit de culturele wereld en collega’s van zoon en VRT-journalist Stefan Blommaert keken naar beelden over Regine Beer en luisterden naar toespraken. Paul De Keulenaer, auteur van twee boeken over het leven van Regine Beer, verhaalde hoe de boeken tot stand zijn gekomen, en hoe belangrijk het was haar getuigenis op papier te zetten. Om gewezen minister Willy Calewaert te citeren: “Want er komt een dag dat alle getuigen zullen verdwenen zijn. Dan zullen de leugens groeien als onkruid.”

 

Jos Vander Velpen (Liga voor Mensenrechten) wees op de belangrijke rol van Regine Beer in de antifascistische strijd. “Eenheid tegen fascisme”, was haar leuze. “Ze kon mensen verbinden en onderlinge verschillen overbruggen. Ze steunde dan ook alles wat antifascistisch en democratisch was.” Ook op het terrein was ze aanwezig. Naar aanleidingen van de SS-herdenkingen in Lommel (waar onder andere Filip Dewinter en Gerolf Annemans aan deelnamen, nvdr.) getuigde Regine in Limburg over de gruwelen van de SS, samen met Maurice De Wilde, Walter De Bock en Günther Wallraff. Bij een tegenbetoging geraakte de anders altijd ongenaakbare rijkswacht even het noorden kwijt toen Regine de rijkswachters haar kamptatoeage toonde.

 

Guido Totté herinnerde aan de afscheidsplechtigheid voor haar zoon Michel Morantin, in 2003, toen Regine Beer plots rechtstond en a capella zong: “De gedachten zijn vrij / Wie raadt ze daarbinnen? / Zij dansen voorbij / Als nachtelijke schimmen / Geen mens kan ze naken / Geen jager ze raken / Laat wezen wat zij / De gedachten zijn vrij!”. Het lied waarmee Regine zich rechthield in Auschwitz, en ze ook zong in een vorige week opnieuw getoond gesprek in een VRT-nieuwsuitzending. Remko Devroede zong daarna het lied voluit. Als afsluiter van de afscheidsplechtigheid zong Remko ook nog het adembenemend De Moorsoldaten. Lied geschreven in het concentratiekamp van Borgermoor (hier in een versie van Rum).

 

Robert Voorhamme bracht een groet namens de SP.A, sterk vertegenwoordigd met voorzitter Bruno Tobback, oud-voorzitter Fred Erdman, coming lady Yasmine Kherbache, minister Monica De Coninck, een geëmotioneerde Caroline Gennez… Regine Beer was een moreel baken voor de SP. Als ze op televisie beelden zag van uitgeprocedeerde asielzoekers, die bij een repatriëringsvlucht om pragmatische redenen het nummer van hun vliegtuigzetel met een stift op hun arm geschreven kregen, belde Regine meteen Patrick Janssens op om die ongelukkige praktijk te laten stoppen. “Lieve Regine, we zullen je missen. Maar we zullen ervoor zorgen dat je nooit vergeten wordt”, besloot Robert Voorhamme.

 

Sonja Steurs, actief in de vakbond en de antifascistische beweging, overhandigde aan de familie van Regine Beer de Lifetime Achievement Award die men vorige zondag aan Regine had willen overhandigen. Wat niet kon doorgaan, eerst door een val die noodzaakte dat Regine in een ziekenhuis moest opgenomen worden, en vervolgens door haar voortijdig overlijden diezelfde ochtend. “Voortijdig overlijden” want Regine vertelde zo dikwijls dat ze haar kinderen beloofd had honderd jaar te worden, dat we allen ook geloofden dat ze honderd jaar zou worden. Een vertegenwoordiger van de koning woonde de afscheidsplechtigheid bij, maar Sonja Steurs noemde Regine Beer toch “de in ons midden echte koningin”.

 

Twee kleinkinderen brachten tenslotte met ernst en luim een portret van hun grootmoeder. Hoe Regine relativeerde wat honger is als je de concentratiekampen hebt meegemaakt, en tezelfdertijd ervoor zorgde dat geen restje eten verloren ging. Hoe goed ze haar lichaam verzorgde en piekfijn ze zich kleedde, ook al in reactie op wat ze in Auschwitz moest ondergaan. Hoe ze zonder het aan te moedigen, de opstandigheid van haar puberende zonen en dochter ondersteunde. Hoe belangrijk ze de familiebanden vond, en een goede sfeer in de familie. Hoe ze veertien dagen geleden nog in familieverband genoot van het zonnetje en het samen eten.

 

Guido Totté besloot met het gedicht Weggaan van Rutger Kopland: “Weggaan is iets anders dan het huis uitsluipen. Zacht de deur dichttrekken achter je bestaan en niet terugkeren. Je blijft iemand op wie wordt gewacht. Weggaan kun je beschrijven als een soort van blijven. Niemand wacht, want je bent er nog. Niemand neemt afscheid, want je gaat niet weg.” Zo is het, Regine.

00:12 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer, actie |  Facebook | | |  Print

28-03-14

DE WEEK IN ZEVEN CITATEN (EN EENTJE EXTRA)

Voor ‘de beelden van de week’ zorgde de vrouw van een foorkramer die toont met welke ongehoorde brutaliteit de Antwerpse politie iemand om zijn autosleutels vraagt. Volgens de Antwerpse politie zou de foorkramer in beeld tevoren op de politie zijn ingereden. Maar dan nog: je vraagt niemand formeel om zijn autosleutels om dan een paar seconden later al te beginnen meppen, en geen gehoor te geven aan de roep om niet te slaan. De Antwerpse politietop heeft de beelden bekeken en vindt er niets verkeerd aan. Dat is dus de goedgekeurde stijl van de Antwerpse politie, vraag het ook maar aan de ouders van Jonathan Jacobs (1, 2, 3, 4). En dan zijn er nog: 'de citaten van de week'.

“Trouw bleef ik hameren op het grote verschil tussen religiekritiek en racisme, tussen klagen over ‘Marokkaans straattuig’ en algemene haat jegens ‘de Marokkanen’. Maar de afgelopen week heeft Wilders die grens, tot mijn verbazing dus, herhaaldelijk overschreden. Roepen dat er ‘minder Marokkanen’ moeten zijn en dan even later mompelen dat je criminele Marokkanen bedoelt, alsof je even met je advocaat hebt gesproken, dat kan ik niet meer uitleggen. Marokkanen zijn geen ras, als er al zoiets bestaat, dus de term racisme blijft twijfelachtig. Maar het is wel gewoon expliciete vreemdelingenhaat en daar is geen excuus voor.” Schrijver-columnist Jonathan van het Reve heeft altijd Wilders verdedigd, maar nu niet meer. (De Volkskrant, 22 maart 2014)

“Er ligt nog een pakket van zo’n vierhonderd bladzijden te wachten met studiemateriaal voor onze eigen campagne en die van onze tegenstanders. Dat legt een extra druk op mijn agenda. Ik voel me weer op honderd procent van mijn kunnen, maar nog niet op honderd procent van mijn weten. Dat zorgt voor wat stress.” Voor wie zich afvraagt hoe het met Bart De Wever is gesteld. (Gazet van Antwerpen, 22 maart 2014)

“Ze wil wel af van het etiket Margaret Tatcher van de Schelde, maar is eigenlijk best fier op haar reputatie.” Liesbeth Homans. (Het Nieuwsblad, 22 maart 2014)

“Je gaat naar het circus en dan blijkt de clown er niet te zijn. Haha.” Een Marokkaanse marktkramer heeft toch enig leedvermaak als hij verneemt dat Geert Wilders niet komt naar het Vlaams Belang-congres in de Antwerpse Stadsschouwburg, vlakbij waar hij met zijn kraam op de ‘Vogeltjesmarkt’ staat. (Gazet van Antwerpen, 24 maart 2014)

“Vorige week waren hier vijftig schoolkinderen op bezoek, die op de deur van mijn bureau klopten. ‘De panda’, riepen die toen ik opendeed.” Bart De Wever wordt nu ook herkend door schoolkinderen. Op zijn bureau op ’t Schoon Verdiep heeft een pandabeertje een plaats gekregen naast een gele kabouter (foto). Nog even en het bureau van de Antwerpse burgemeester wordt een mini Plopsaland. (Het Laatste Nieuws, 25 maart 2014)

“Nog een CEO voor N-VA: Marc Descheemaecker op Europese lijst. Gemiddeld inkomen van kandidaten N-VA krijgt boost. Echte volkspartij...” Tweet van Paul Goossens. (Twitter, 25 maart 2014)

“Toen de zwarte laarzen van VMO en Were Di door de Antwerpse straten marcheerden, waarschuwde zij als een van de eersten voor een heropleving van het misselijke gedachtegoed waarvoor zij en zovele anderen moesten lijden. De opgang van het Vlaams Blok in de jaren negentig kwetste haar dan ook diep. Zij gebruikte haar eigen wapen, haar stem, om te strijden tegen racisme en onverdraagzaamheid. Die stem is nu verstomd. We zijn het aan haar, en vooral aan onszelf verplicht om haar boodschap levend te houden.” Terecht. (Gazet van Antwerpen, 25 maart 2014)

“Dat een schoenenverkoper, in casu Wouter Torfs, in Terzake brandhout mag komen maken van de fiscale plannen van de PS, is toch te gek voor woorden? Nodigt u een werkloze uit om brandhout te maken van de economische plannen van de N-VA?” Joël De Ceulaer heeft vragen bij de aanpak van de VRT-nieuwsdienst. (Knack, 26 maart 2014)

00:12 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: citaten, antwerpen, wilders, de wever, homans, n-va, regine beer, media |  Facebook | | |  Print

27-03-14

HERMAN VAN GOETHEM: “WAT REGINE BEER HEEFT BETEKEND”

Herman Van Goethem - 29-11-2012.JPGRegine Beer - 29-11-2012.JPGZaterdag wordt op een plechtigheid in Antwerpen afscheid genomen van Regine Beer (foto 2). Er zijn de voorbije dagen mooie artikels verschenen over Regine, en prachtige beelden getoond (VRT, ATV…). Om onbegrijpelijke redenen is de opiniebijdrage in De Morgen van professor Herman Van Goethem (foto 1, hoogleraar geschiedenis, directeur-conservator van Kazerne Dossin) niet opgenomen in het online aanbod van de krant. Daarom nemen wij de tekst hier over, met een link naar een AFF-artikel over de ontmoeting waar Herman Van Goethem naar verwijst.

 

“Met Regine Beer verdwijnt zowat de laatste Nederlandstalige getuige van de gruwel van Auschwitz-Birkenau. Tegelijk ook verliezen we een grote dame. Historici en musea houden al lang rekening met de nieuwe realiteit die zich aandient: er zijn geen getuigen meer. Gelukkig is hun verhaal vastgelegd in vele memoires en publicaties en in nog talrijker interviews voor radio en tv. De getuigenissen zijn bewaard, ze verdwijnen dus niet. Goede audiovisuele technieken kunnen interviews ook een kracht geven. Iemand als Regine laat een erfenis na die nooit verdwijnen zal.

 

Haar betekenis is meer verreikend dan men vermoeden zou. Het gaat niet enkel om Auschwitz. Mevrouw Beer was een pionier in Vlaanderen. Reeds in de jaren 1970 ging zij in scholen getuigenis afleggen, op een moment waarop de Shoah nauwelijks aandacht kreeg en de collectieve verwerking van het Vlaamse collaboratieverleden nog moest beginnen. Het was ook antifascisme dat haar zo sterk dreef, veel meer dan een joodse afkomst waaraan ze as such geen belang hechtte. In de verzuilde context van toen getuigde Beer beduidend meer in het rijksonderwijs, waar ze ook lesgaf, dan in het vrije onderwijsnet. Daar lag het oorlogsverhaal ook moeilijker.

 

In Vlaanderen was in brede lagen van de publieke opinie immers geleidelijk een vertekend beeld van de collaboratie gegroeid. Het waren ‘idealisten’ geweest en ‘dus’ moest hun naoorlogse vervolging wel onterecht zijn. Het is maar de vraag wat die idealen inhielden: ze waren alvast de negatie van democratie en mensenrechten. En intussen weten we ook dat die vervolging al bij al globaal genomen meeviel. Vrouwe Justitia heeft na de bevrijding haar werk niet zo goed gedaan, maar dan wel in alle richtingen: de enen te zwaar gestraft, de anderen te licht, en sommige oorlogsmisdadigers al helemaal niet. In 1950 zat in elk geval haast niemand nog in de gevangenis terwijl nog geen 10 procent van de uitgesproken boeten ook effectief is geïnd.

 

Mensen als Regine Beer konden dat alles moeilijk aanzien. Zij behoorden tot de al te kleine groepen in Vlaanderen die andere accenten in de oorlogsherinnering legden. Bijvoorbeeld door waardering te tonen voor het verzet. Of ook door te getuigen, over het mensbeeld van de nazi’s, dat zovelen blind hadden achternagelopen. Zoals nu ook weer eenzelfde fundamentele onverdraagzaamheid overal de kop opsteekt. Als 72 procent van de Nederlanders Wilders’ recente uitspraak niet aanvaardbaar vindt, dan doet 28 procent dat wél. Terwijl bij ons Dewinter en Annemans hoopten dat hij zijn woorden op hun congres kwam herhalen. De lieden van het Vlaams Blok en dito Belang hadden met Regine Beer een vurige tegenstreefster.

 

Ze nam dus het woord, vooral in scholen. Tienduizenden jongeren hebben ademloos geluisterd toen ze even rustig als scherp haar verhaal bracht. Ze effende ook wel wat de baan voor Maurice De Wilde, die vanaf eind jaren 1970 met zijn televisiereeksen als een grootinquisiteur het vertekende Vlaamse oorlogsverleden deconstrueerde. De publieke opinie in Vlaanderen kijkt, globaal genomen, vandaag de dag heel anders aan tegenover de Tweede Wereldoorlog. Beer en De Wilde hebben daarin een fundamentele rol gespeeld.

 

Verder leert Beer ons ook iets over traumaverwerking en moed. Hoe verwerk je diep leed? Hoe omgaan met pijn en verdriet, met sterven en dood?

 

We kunnen enkel vaststellen hoe moeilijk de verwerking van de naoorlogse vervolging in Vlaanderen is geweest. Het zal je ook maar overkomen dat, zeg maar, je papa drie jaar in de gevangenis belandt. Sommigen wijzen ook steevast op de 242 terechtstellingen na de bevrijding, nota bene voor heel België, plus nog een honderdtal standrechtelijke afrekeningen. Wie oog voor dat alles heeft, kan dan enkel diep buigen voor groepen die rouwden om de ruim 24.000 omgebrachte joden of ook om de 18.000 politieke gevangenen die in Breendonk of in Duitse kampen omkwamen.

 

Toen ik Regine Beer laatst op een plechtigheid zag, complimenteerde ik haar om een mooi zijden vestje met een chinoiseriemotief.  Ze antwoordde me: ‘Ik heb in Auschwitz tussen ondraaglijke stank van rottigheid, uitwerpselen en brandende lijken geleefd en zoveel vieze vuiligheid gezien, dat ik me nadien heb voorgenomen: ik zal altijd piekfijn in orde zijn.’ Zulke kracht moet je iedereen toewensen. Diep verdriet omsmeden tot een actieve en positieve houding, dat is het wat Regine deed door te getuigen. Zo gaf ze haar leven weer zin.

 

Een studente van me vecht tegen een hersentumor. Ze sms’te me gisteren, na mijn commentaar op Radio 1 over Regine Beer: ‘Dank! Blij zoiets te horen, het geeft me moed.’ Die dank gaat naar de grote dame die Regine Beer is geweest, om al wat ze betekende en kan betekenen.”

 

De afscheidsplechtigheid voor Regine Beer vindt plaats aanstaande zaterdag 29 maart, om 11u30 in het Crematorium van Wilrijk (Antwerpen), Jules Moretuslei 2 - Zaal Chrysant.

00:10 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

26-03-14

TOEGANG ROUWREGISTER REGINE BEER DOOR POLITIE VERSPERD

Grote Markt Antwerpen - 26 maart 2014.JPGFoorkramers houden op dit ogenblik een wegblokkade in Antwerpen. Hun actie is te begrijpen. Sinds jaar en dag staan ze met de Sinksenfoor op de Gedempte Zuiderdokken. Na een juridische actie van zes nieuwe, rijke wijkbewoners en een stadsbestuur dat eraan toegaf, moeten de foorkramers er weg.

 

Sinds 3u30 is de omgeving van het Antwerps stadhuis afgesloten met Friese ruiters en politieagenten. De politie houdt een selectief toelatingsbeleid. De man op de foto hiernaast mocht even later de Grote Markt op wandelen. Wie het rouwregister voor Regine Beer in het Antwerps stadhuis wilde gaan tekenen, was er echter aan voor de moeite. No pasarán.

 

Nochtans is het perfect mogelijk om de mensen die het rouwregister willen gaan tekenen te onderscheiden van foorkramers en anderen. Het is evengoed mogelijk om de mensen in het oog te houden die naar het Antwerps stadhuis willen gaan. Politieagenten zeggen dat het een bevel is van hogerhand om niemand door te laten. Befehl ist befehl. Maar sommigen mogen dus wél op de Grote Markt, weliswaar via een toegang op één plaats, en anderen mogen de Grote Markt niet op. De politie wenst iedereen nog “een prettige dag” toe.

 

Wel, heren en dames van de politie en op het stadhuis, het is geen prettige dag. Bij de foorkramers was er overigens geen enkel plan om de Antwerpse Grote Markt te bezetten. Wel om een verkeersblokkade te veroorzaken.

11:11 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: antwerpen, regine beer |  Facebook | | |  Print

25-03-14

ROUWREGISTER VOOR REGINE BEER

In het Antwerpse stadhuis wordt vandaag een rouwregister neergelegd voor de zondag overleden Regine Beer (foto: Regine Beer bij een beeld van de Dossin-kazerne van waaruit zij weggevoerd werd naar het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz).

 

Vanaf 12 uur kan iedereen een boodschap schrijven in het rouwregister. Vervolgens kan men er iedere werkdag voor terecht van 8.00 tot 17.30 uur. Tot wanneer het rouwregister er zal liggen, werd niet medegedeeld. Ingang stadhuis: aan de linkerzijkant, de kant waar het standbeeld van De Buildrager staat.

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

24-03-14

HERINNERINGEN AAN EN VAN REGINE BEER

Regine Beer + Stefan Blommaert 2010.JPGGisterenavond geraakte bekend dat Regine Beer is overleden, maar de meeste mensen zullen het nieuws pas vandaag vernemen.

 

Lees hier herinneringen aan en van deze grand dame:

        -       Onze melding van het overlijden van Regine Beer.

        -       De Lifetime Achievement Award die haar gisteren zou uitgereikt worden.

        -       Regine Beer over haar aanhouding door de nazi’s.

        -       Regine Beer over haar overbrenging naar Auschwitz.

        -       Regine Beer nog over Auschwitz.

        -       Regine Beer over de wereld nu (= in 2007).

 

Foto: Regine Beer in 2010, bij haar negentigste verjaardag, samen met onder andere haar zoon Stefan Blommaert.

01:45 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

23-03-14

REGINE BEER OVERLEDEN

Deze namiddag is Regine Beer op 93-jarige leeftijd overleden.

 

Naar aanleiding van de Lifetime Achievement Award die men haar vanochtend wilde geven, plaatsten we vandaag nog een artikel om te wijzen op haar belangrijke rol in de strijd tegen het fascisme. Haar getuigenissen over het naziregime en het leven in de concentratie- en vernietigingskampen, maar ook haar inzet tegen nieuwe vormen van fascisme en rechtsextremisme.

 

Regine Beer was, nadat ze was gevallen, opgenomen in een ziekehuis en daardoor afwezig op de uitreiking van de Lifetime Achievement Award. Ze had nochtans reikhalzend uitgekeken naar de bijeenkomst vanmorgen. Regine kreeg van de aanwezigen toch een lang, warm applaus. Toen medewerksters de voorziene bloemen gingen afgeven in het ziekenhuis, vernamen ze daar dat Regine een uur eerder was overleden.

 

In grote genegenheid en met diep respect nemen wij afscheid van Regine Beer.

 

Rust zacht, Regine.

 

Je strijd wordt verder gezet.

22:50 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

LIFETIME ACHIEVEMENT AWARD VOOR REGINE BEER

Regine Beer - 2010.JPGGeert Wilders komt niet naar de Vlaams Belang-meeting vandaag in Antwerpen. Niet omwille van veiligheidsredenen, zoals Filip Dewinter beweerde op de VRT-radio en bij de Antwerpse regionale televisiezender ATV. Maar omwille van de problemen die Wilders na zijn Marokkanen-uitspraak binnen zijn eigen partij heeft, zoals Wilders toegaf bij de VRT-televisie. Voor de pers is er echter een betere reden dan Wilders om vandaag naar Antwerpen af te zakken. Vandaag wordt een Lifetime Achievement Award uitgereikt aan Regine Beer, tijdens een Straffe Madammen Talkshow in het Ontmoetingscentrum Nova in Antwerpen-Kiel. 

 

Regine Beer werd als 22-jarige op 3 september 1943 in Antwerpen opgepakt en gedeporteerd. Twee jaar later keerde ze als een van de weinige overlevenden terug uit het concentratie- en vernietigingskamp van Auschwitz. De door de nazi’s geplaatste tatoeage op haar linkerarm KZ A 5148 herinnert aan die gruwelijke periode. Meer dan twintig jaar zweeg ze over haar lot, op aanraden van haar familie. Een gastrol in de televisieserie Beschuldigde sta op greep haar emotioneel zo sterk aan dat ze begon te praten over haar kampervaring. Uiteindelijk ging ze er bijna tweeduizend keer over praten in scholen en op andere plaatsen om die belangrijke levensles niet verloren te laten gaan. Tot ze er om gezondheidsredenen mee moest stoppen.

 

Regine Beer is uiteraard een fel tegenstandster van het Vlaams Blok/Belang. In het boek Eigen volk vertelde haar zoon en VRT-journalist Stefan Blommaert: “Die partij is voor haar de belichaming van wat ze tijdens de oorlog heeft meegemaakt. Het zijn ondertussen weliswaar chique heren in maatpak, maar politiek en ideologisch komen zij daar vandaan.” Regine Beer was bereid om als eerste haar handtekening te zetten onder een oproep, op initiatief van het Anti-Fascistisch Front (AFF), om eindelijk eens op te treden tegen het inrichten van Blood and Honour-concerten in ons land. Om te stoppen met de zelfverklaarde onmacht tegenover neonazi’s. Een oproep, ondertekend door tientallen Bekende Vlamingen en andere antifascisten, die haar effect niet miste.

 

Regine Beer, intussen 93 jaar oud, wil 100 jaar worden. “Dat heb ik mijn kinderen beloofd”, zegt ze telkens weer. We wensen het Regine van harte toe. Maar die Lifetime Achievement Award, die heeft ze al lang verdiend. Foto: Regine Beer wordt door vrienden begroet op het Antwerps stadhuis bij gelegenheid van haar negentigste verjaardag in 2010. Meer over Regine Beer: Haar aanhouding - Naar Auschwitz - Herinneringen - Nu.

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

01-10-08

ROBERT MAISTRIAU OVERLEDEN

De dood komt altijd veel te vroeg. Gisteren vernamen we dat in alle intimiteit Marc Moulin begraven is, één van onze jeugdhelden omwille van zijn eerste programma’s op de RTBF-radio Cap de nuit, en vervolgens King Kong. Na de flauwekul met Telex volgden nog lekker jazzy platen van Marc Moulin. Intussen was Marc Moulin met zijn bijdragen in Télémoustique, de Franstalige Humo, ook één van de betere columnisten aan de overkant van de taalgrens (zie: http://www.lesoir.be/culture/musiques/musique-le-compositeur-belge-2008-09-30-644202.shtml en http://www.telemoustique.be/tm/chroniques/2557/Les-humoeurs-de-Marc-Moulin---Petites-combines.html). En vandaag wordt Robert Maistriau begraven. Met zijn 87 jaar was hij de laatste nog levende verzetsstrijder die tijdens de Tweede Wereldoorlog een treinkonvooi van de nazi’s naar Auschwitz tegenhield in Boortmeerbeek. Tientallen Joden konden daardoor ontsnappen. 

Robert Maistriau viel in 1943 als 22-jarige samen met twee vrienden het treinkonvooi naar Auschwitz aan, slechts gewapend met één revolver. Van de 1 631 joden op de trein konden er 231 ontsnappen. Een aantal van hen werd enkele weken later evenwel opnieuw opgepakt, enkele anderen overleefden hun sprong naar de sporen niet. Maistriau werd op 21 maart 1944 in Brussel opgepakt en kwam terecht in de kampen van Breendonk, Buchenwald, Ellrich, Harzungen en Bergen-Belsen, waar hij op 15 april 1945 werd bevrijd. Youra Livchitz, de organisator van de actie, werd in 1944 gefusilleerd. Jean Franklemon, de nummer drie, werd opgepakt en naar een kamp gestuurd, maar overleefde de gruwel. Hij overleed in 1977. Een monument (foto) en een jaarlijkse manifestatie houden de gedachte aan de legendarische verzetsdaad van Youra Livchitz, Robert Maistriau en Jean Franklemon in Boortmeerbeek levendig. Robert Maistriau wordt vandaag begraven in zijn woonplaats Sint-Lambrechts-Woluwe.

Zaterdagnamiddag was een delegatie van het Anti-Fascistisch Front (AFF) nog op bezoek bij Regine Beer, een andere getuige van de nazi-gruwelijkheden en -ideologie (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070504, http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070505 en http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070506). Regine herhaalde honderd jaar te zullen worden. Want dat heeft ze haar kinderen beloofd, en beloften heeft ze altijd gehouden. We wensen het haar natuurlijk van harte toe. Mensen als Regine en Robert Maistriau, ze mogen ons niet ontvallen.

00:30 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

29-03-08

EIGEN VOLK EERST?

Vandaag wordt met een uitvaartplechtigheid in de Bourlaschouwburg in Antwerpen afscheid genomen van Hugo Claus. We schreven al dat Claus een overtuigde antifascist was (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20080319). Hugo Camps bevestigde dit intussen: “Van het Vlaams Belang had hij een fysieke afkeer.” Piet Piryns legde uit: “Dat Claus zich na de dijkdoorbraak van – toen nog – het Vlaams Blok een bezorgd Antwerpenaar toonde en Charta 91 een warm hart toedroeg, wordt niet zelden gelinkt aan de oorlogsjaren van de meester. Als tiener heeft hij gezien, gehoord en meebeleefd wat een fraai verpakte ideologie in de laarzen kan verstoppen.” Tom Lanoye herinnerde eraan dat het cordon sanitaire, dat door Charta 91 bepleit werd, gewerkt heeft. “Hopelijk besefte Claus, door de mist van zijn ziekte heen, ook dit scharnierpunt nog. (…) Tètitatutis!”

Het is altijd gevaarlijk om victorie te kraaien, niets is blijvend verworven, en daarom willen we op deze dag toch nog Hugo Claus' gedicht Eigen Volk Eerst? publiceren. Claus was natuurlijk veel meer dan een antifascist. Hij schreef prachtige liefdesgedichten, schreef geweldige burleske gedichten... Maar zijn politieke gedichten mogen niet onder de mat geschoven worden. Eigen Volk Eerst? dreigt anders wel dat lot te ondergaan. Het is niet terug te vinden in de box met gedichten van Hugo Claus 1948 – 2004 die in 2004 nog verscheen bij De Bezige Bij (zie: http://www.debezigebij.nl/boekboek/show/id=100675/dbid=14979/typeofpage=66357), terwijl het toch gepubliceerd werd in de Charta 91 Nieuwsbrief van oktober-november 1992 (zie: http://www.charta91.be/NB/NB04a.htm) en op 11 januari 1995 door Regine Beer als haar eerste tussenkomst in de Antwerpse gemeenteraad werd voorgelezen met de vermelding van Hugo Claus als auteur. Eigen Volk Eerst?, opdat we het niet zouden vergeten.

“Al onze ellende is de schuld van de Turken,
de Marokkanen, de bruinen, de zwarten, de gekleurden.
Zij pakken het werk af van de Belgen.
Zij kweken kinderen als konijnen.
Zij slachten schapen in de badkamer.
Zij stinken naar knoflook en vreemd voedsel.
Zij kosten ons miljarden.
Daarom moeten zij hier weg.
Niet allemaal tegelijk.
Eerst die al 3 maanden werkloos zijn. Dan de anderen.
Ook al zijn zij hier geboren.
Ook al zijn hun ouders hier geboren.
Ook al spreken zij Nederlands als u en ik.
Zij moeten zich hier niet thuisvoelen.
Hun thuis is hun apeland.
Want hun bloed is onzuiver.
Alleen ons bloed is zuiver. EIGEN VOLK EERST.

Wie zegt dat?
Dat zegt het Vlaams Blok,
listig verpakt in 70 punten.
Met de schandelijke uitspraak:
"De rechten van de mens zijn ondergeschikt
aan de belangen van het eigen volk"
"Eigen volk", dat is de slogan in Joegoslavië
waar men mekaar uitmoordt en foltert.
"Eigen volk" schreeuwt het uitschot in Duitsland
dat de huizen van de vreemdelingen in brand steekt.
Moet het nog duidelijker?
Moeten ook bij ons de eerste vreemdelingen er aan?
Herinner u hoe het ook op een zacht pitje begon in Duitsland voor de oorlog
met de eerste zachte maatregelen tegen de Joden.
Moet dit walgelijk kwaad
nu ook bij ons wortels schieten?
Zijn wij fanatieke onnozelaars
die klaar staan om in naam van ons eigen volk
te discrimineren, te haten, te moorden?
Sinds eeuwen dragen vreemdelingen bij tot de bloei
van onze Vlaamse gemeenschap, onze beschaving.
Hen uitstoten is in ons eigen vel snijden.
Vlamingen, reageer, ageer voor de fanatieke ziekte zich uitbreidt.”

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: cultuur, regine beer, cordon sanitaire |  Facebook | | |  Print

28-02-08

PIETER DE CREM ZELFS BIJ PHARA BUITEN SCHOT

De volgende ‘Ha’ van Humo, of welke prijs van televisiekritiek ook, mogen ze wat ons betreft geven aan Phara, het nieuwe VRT-laatavondprogramma op maandag-, dinsdag- en donderdagavond (zie: www.phara.be). Misschien zijn we bevooroordeeld omdat we Phara de Aguirre nog van een vorig leven kennen, maar wat de ankervrouw en mede-interviewer Lieven Van Gils brengen is televisie die to the point is. Indringend, sluw en humoristisch. Over politiek, maar ook met uitdrukkelijk aandacht voor cultuur. Al is natuurlijk niet elke uitzending even goed, we mogen het wel. Maandagavond was Pieter De Crem te gast, maar tegen zijn getater waren zelfs Phara de Aguirre en Lieven Van Gils niet bestand.

Phara de Aguirre zag alle kleuren van de regenboog toen ze twee zondagen terug Pieter De Crem bij De Pappenheimers, middenin de quiz, zijn defensiebeleid hoorde verdedigen. Al weken vraagt de redactie van Phara De Crem als gast. Om uitleg te geven over de kernwapens in Limburg, de Belgische soldaten die naar Afghanistan moeten en andere spraakmakende zaken. Maar steeds heeft De Crem “geen tijd”. Maandagavond kwam hij dan toch langs. Maar eerst iets over hoe Pieter De Crem minister van Defensie is geworden. De Crem was aanvankelijk niet enthousiast over de portefeuille van Defensie. “Met Defensie kan ik mij niet duidelijk plaatsen in het politieke landschap. Voor mijn politieke positionering is dat geen goed departement”, zei De Crem eerst. Hij wilde Defensie niet, en als het toch moest, dan met Buitenlandse Handel of Europese zaken erbij. Toen Leterme De Crem later dan Defensie én Mobiliteit voorstelde, was de reactie: “Oh neen, zo’n gevaarlijk departement. Dat is niets dan miserie. Dat zie ik echt niet zitten.” Het werd dan alleen maar Defensie.

Geen minister die intussen zoveel in de aandacht is geweest voor zijn beleidsintenties en -daden als minister van Defensie Pieter De Crem. De regering was amper geïnstalleerd of De Crem vloog naar alle uithoeken van de wereld, met telkens weer de pers in zijn gevolg, zodat de vliegtuigen van Defensie al vlug Air De Crem werden genoemd. Hier hebben we al geklaagd over de beslissing van De Crem om niet langer bussen ter beschikking te stellen om de concentratie- en vernietigingskampen te bezoeken (zie:
http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20080217 en http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20080219). Het bracht Peter Slabbynck uit Brugge ertoe om in een lezersbrief in De Standaard en De Morgen te concluderen: “Alles lijkt erop dat u (Pieter De Crem, nvdr.) ook de geschiedenis zult ingaan en wel als de meest idiote defensieminister die we ooit gehad hebben. En u die dacht dat uw voorganger die benaming zou krijgen.” Knack-hoofdredacteur Karl van den Broeck schreef: “Nu hij minister van Landsverdediging is, heeft Crembo zich maar één doel gesteld: alles waar Flahaut trots op was, tenietdoen. Het leger moet een vechtmachine worden, in plaats van een veredelde EHBO-dienst. Het leger moet niet langer de natie dienen en de kinderen burgerzin bijbrengen – geen gratis busritten meer voor leerlingen die Buchenwald willen bezoeken dus. (…) Wat levert het De Crem op? Veel publiciteit – een personage in de strip van Meynen lijkt voor sommige politici het hoogste doel van hun politieke carrière te worden – en het satanisch genoegen dat wraak heeft.”

Maandagavond was Pieter De Crem dan toch bij Phara. Lieven Van Gils vroeg de minister of hij soms spijt had van een of andere uitspraak de voorbije twee maanden, omdat die soms ondoordacht was gedaan. “Neen”, antwoordde De Crem resoluut. “Neen?”, vroeg Van Gils zich verbijsterd af. Wat later bracht Phara de Aguirre het debat op de busreizen naar Buchenwald die Defensie niet meer wil betalen. De Crem antwoordde dat hij 200 000 euro moet besparen, hij nog wel het memorial van Breendonk wil onderhouden, en dit en dat. De Crem zwaaide ook nog met een rapport van de Inspectie van Financiën, maar niemand – ook de eveneens aanwezige Het Laatste Nieuws-hoofdredacteur Luc Van der Kelen niet – die De Crem de eenvoudige vraag voorlegde of de 15 000 euro die hij bespaart met het schrappen van de busreizen naar de concentratie- en vernietigingskampen opweegt tegen één reisje minder naar Afghanistan, Kosovo of waar dan ook om onze Belgische troepen te ‘ondersteunen’ met een legertje persmensen in het zog van de minister. Maar zoals gezegd, zelfs de beste interviewers waren niet bestand tegen de waterval aan woorden (de ‘taterval’?) van De Crem. Zie:
http://phara.canvas.be/herbekijken/phara-252-herbekijk/.

De Crem zwanste vrolijk mee met de Gentse separatisten van N-GA die eveneens bij Phara waren, verweet Het Laatste Nieuws-hoofdredacteur Luc Van der Kelen voortdurend foute zaken te schrijven zonder te zeggen hoe de vork dan wel aan de steel zit, en wilde de kritiek van de Inspectie van Financiën op de busreizen naar Buchenwald niet tot “intergalaxtische” proporties opblazen. Maar een spatje van moreel besef dat het schrappen van die busreizen niet meteen zijn beste politieke zet is, was niet te bespeuren bij De Crem. Elke regering heeft zijn clown, maar met Pieter De Crem hebben ze toch wel de hoofdvogel afgeschoten in de naoorlogse politieke geschiedenis van ons land.

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer, media |  Facebook | | |  Print

19-02-08

AUSCHWITZ. WAAR MINISTER DE CREM GEEN JONGEREN NOG NAARTOE WIL VOEREN.

Eén week voor minister van Landsverdediging Pieter De Crem – ook Crembo genoemd omwille van zijn Rambo-achtig beleid – in januari het concentratie- en vernietigingskamp van Auschwitz bezocht, was ook een AFF’er ter plaatse. Voor de historische uitleg over Auschwitz verwijzen we naar de uitleg op de Wikipedia-pagina http://nl.wikipedia.org/wiki/Auschwitz, en het meer persoonlijke relaas op de website van het Joods Museum voor Deportatie en Verzet in de Dossin-kazerne in Mechelen: http://www.cicb.be/nl/concentratiekampen.htm. Dossin-kazerne van waaruit maar liefst 24 916 joden en 351 zigeuners naar Auschwitz gedeporteerd werden. Van hen stierven 15 873 mensen in de gaskamers. Anderen stierven door de ontbering en het regime daar. Bij de bevrijding waren nog slechts 1 221 van de uit België gedeporteerde mensen in leven. Pieter De Crem wil niet langer zijn steentje bijdragen opdat deze geschiedenis niet vergeten wordt (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20080217).

“Een lange busreis doorheen het troosteloze, teneerdrukkend winterlandschap van de Poolse vlakte. Als de busdeur onderweg opent, dringt een armoedige bruinkoolgeur binnen. De winter hoort beter bij dit bezoek dan de lente met zijn bloemen, fris groen vol hoop op een nieuw leven. Als AFF-er heb ik al zoveel gelezen, films gezien, verhalen gehoord, onder andere van Regine Beer, dat Auschwitz (foto 1) geen schokeffect heeft. Het bezoek blijft wel beïndrukkend. Alhoewel het een weekdag in januari is zijn er betrekkelijk veel bezoekers. Ik hoor verschillende talen; ik zie veel jongeren. Een groep van een Frans college heeft een tuil bloemen neergelegd aan de Franstalige gedenkplaat (foto 2: Nederlandstalige gedenkplaat. Klik eenmaal op de foto voor een grotere afbeelding zodat je de Nederlandstalige tekst kan lezen.)

Als het geheel dan bekend voorkomt, zijn er details die opvallen. Enkele jaren geleden opende de Belgische regering in barak 20 een eigen tentoonstelling, tot stand gekomen onder de drijvende kracht van Ward Adriaens, historicus en conservator van het Joods Museum voor Deportatie en Verzet in Mechelen. Een tentoonstelling over de medewerking van Belgen met de bezetter, en in mindere mate over het Verzet. In deze tentoonstelling raakte een foto me. In een school op de(n) Oever, in het stadscentrum van Antwerpen, verdween eertijds een Joods meisje uit de klas, opgepakt door de Gestapo (foto 3). Thans zou dat zijn: een meisje zonder papieren – anderen noemen het met een vreselijk woord: ‘een illegale’ – verdwijnt uit de klas, wordt opgepakt. In barak 21 is er de Nederlandse expo. Daar treft me de zin "Het dochtertje van vrienden droomde dat haar pop op transport geplaatst werd." Misschien droomt nu ergens een meisje dat haar pop in een gesloten instelling opgesloten wordt.

Auschwitz II of Birkenau is indrukwekkend door zijn oneindige weidsheid, de uitgestrektheid van de regelmatige herhaling van barakken en wachttorens. In enkele barakken legt de Poolse overheid uit dat vele gevangenen Polen waren. Niet Joden. Meer zelfs, er wordt uitgelegd hoe Polen Joden hielpen. Hypocrisie, typisch voor een zwaar katholiek land. Er wordt gezwegen over hoe bijvoorbeeld in 1941 honderden Joden, geschat wordt meer dan 300 tot 1 600 Joden, door hun buren vermoord of levend verbrand werden in de Poolse stad Jedwabne. Of hoe in de jaren onmiddellijk na de oorlog tussen de 600 en 3 000 Joden die naar Polen terugkwamen gedood werden in progroms of één voor één vermoord werden, om de verlaten eigendommen, die ze zich toegeëigend hadden, niet te moeten teruggeven.  Hypocrisie, het is niet alleen een ‘deugd’ van de katholieken, maar het wil toch weer eens treffen dat het een minister van Landsverdediging van die gezindheid is die in zijn ijver om alles wat zijn socialistische voorganger recht trok krom te maken, en omgekeerd, zelfs een streep trekt door de bezoeken van jongeren aan de concentratie- en vernietigingskampen. Natuurlijk is Crembo bekommerd om de vredesopvoeding en de burgerzin van jongeren, maar niet met zijn geld.”

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer, actie |  Facebook | | |  Print

11-08-07

Huldeconcert Regine Beer

De aangekondigde laatste lezing van Regine Beer (foto 1), één van de laatste overlevenden van de vernietigingskampen van Auschwitz-Birkenau (zie: http://aff.skynetblogs.be/tag/1/Regine%20Beer), kon begin mei niet doorgaan door de zwakke gezondheidstoestand van Regine Beer (zie: http://www.vrtnieuws.net/cm/vrtnieuws.net/nieuws/regionaal/Vlaams-Brabant/1.121137). Intussen is het met Regine beter gesteld, en morgen wordt in Mechelen een huldeconcert voor haar ingericht. Met optredens van Liesbeth List, Della Bosiers en Maruzella. Compleet andere muziek dan de Antwerp Gipsy-Ska Orkestra (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070810) die gisteren anders wel in het Rivierenhof in Deurne duidelijk maakte dat ze een antifascistische groep is, en dan ook de verkiezingsuitslag van het VB in Deurne liefst van 43 naar 0 % herleid ziet. Morgen is ASGO overigens te zien en te horen op de Paulusfeesten in Oostende.

Liesbeth List (foto 2), in de jaren zestig opgemerkt door Ramses Shaffy en daarna jarenlang met hem in duo opgetreden, laatst nog met veel succes opgetreden in De Roma in Borgerhout, brengt op het huldeconcert voor Regine Beer naast een keuze uit haar veertigjarig repertoire (Pastorale, Brussel…) ook de Mauthausenliederen van Mikis Theodorakis (zie:
http://fran.sneeknet.nl/homepage/show/pagina.php?paginaid=62196#maut). Della Bosiers zorgt met haar pianist Ben van der Linden (foto 3) voor een selectie van haar eigen liederen (Jefke, Fleur de Buda…) en klassieke Franse chansons. Vooraf brengt het ensemble Maruzella Jiddische muziek.
 

Zowel Liesbeth List als Della Bosiers weten maar al te best hoe het is om als Regine Beer door het leven te moeten gaan. Liesbeth List is kind van ouders die in de Jappenkampen hebben gezeten, met een tragische afloop. Na het verlaten van het kamp pleegde haar moeder zelfmoord. Regine Beer heeft na bevrijd te zijn uit Auschwitz-Birkenau moedig getuigenis uitgebracht, maar toch ook nog altijd aanpassingsproblemen. Della Bosiers werkt deeltijds op het secretariaat van de commissie voor de schadeloosstelling van de Joodse gemeenschap die leed onder de nazi-terreur, en hoorde zo vele aangrijpende verhalen. 
 

Della Bossiers: “Ik vind het een eer om voor Regine Beer te mogen zingen. En het is ook de enige manier om de mensen te huldigen die niet zijn teruggekomen.” Zondag 12 augustus, om 15 uur in de Stadsschouwburg van Mechelen, Keizerstraat 3. Inkom: 20 euro. De opbrengst van het concert gaat naar een organisatie die zich inzet voor gehandicapten en minderbedeelden in Sri-Lanka (zie: http://www.kohomada.be).
Meer info: http://www.cultuurweb.be/CNETPortal/DetailOffer.aspx?id_event=3D962558-BE42-EA16-184FBC9497A833CD&language=nl&locale=nl-NL

00:21 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: cultuur, actie, regine beer |  Facebook | | |  Print

06-05-07

Regine Beer (3)

Koestert Regine nog haat of boosheid? “(verbaasd)  Ikzelf? (resoluut)  Neen, ik ben niet haatdragend. En ik zou alle mensen willen aanraden om hun kinderen zo op te voeden, om hen te leren niet te haten. In het begin was dat voor mij natuurlijk niet gemakkelijk. De eerste jaren kon ik zelfs het woord ‘Duitser’ niet verdragen. Maar dat is stilletjes aan gebeterd, en nu heb ik dat absoluut niet meer.”

Heeft Regine haar schooldirectrice nog teruggezien? “Ja. Toen ik weer thuis was, heeft zij mama en mij zelfs eens uitgenodigd om een vieruurtje te komen gebruiken en eens te babbelen. Ik heb haar nooit iets kwalijk genomen.” Regine is, ondanks alles, blijven geloven in de mens. “Jazeker. Als ik ging spreken in scholen, eindigde ik altijd met een prachtige zin die ik ooit gelezen heb in het dagboek van Anne Frank: ‘En toch blijf ik geloven in de innerlijke goedheid van de mens.’”

Denkt Regine dat het opnieuw kan gebeuren? “Als we niet voorzichtig zijn, wel. Denk maar aan Jean-Marie Le Pen, die de kampen ‘een detail in de wereldgeschiedenis’ noemt. Als hij dat zegt, zullen heel veel jonge mensen dat ook  beginnen te zeggen. Of denk aan het Vlaams Belang (foto 1). Als ik hoor hoe die partij nog altijd tekeergaat tegen de allochtonen, dan word ik soms wel bang. Mensen weten blijkbaar niet meer wat dat betekent, ze geven zich geen rekenschap van de mogelijke gevolgen. Mensen beseffen niet hoe gevaarlijk haat is.”

De meeste mensen zijn allang niet meer bang van het VB. “(laconiek)  Tja, dan moeten die mensen dat maar weten, hè. Ik, en vele andere overlevenden met mij, hebben ons uiterste best gedaan om de mensen te waarschuwen. En om zelf het goede voorbeeld te geven. Meer kunnen wij niet doen.” Wat bedoelt Regine met ‘het goede voorbeeld geven’? “Dat wij van de mensen houden. En zij haten sommige mensen. (zwijgt even, glimlacht dan)  Weet u, ze hebben het mij nooit durven vragen, maar als het Vlaams Belang mij zou hebben uitgenodigd om te komen spreken, dan zou ik het gedaan hebben (foto 2: de cover van Regine Beers jongste boek - voor meer over dat boek klik op de illustratie).”

Regine heeft jarenlang haar verhaal verteld in scholen, maar vandaag zet ze daar een punt achter. Het werd te vermoeiend. “Ja. En ik droom er zo veel van. Niet elke nacht, hoor. Maar toch dikwijls. Ik zou dat willen kwijtraken. Het is nuttig geweest, ik ben blij dat ik er mee voor heb kunnen zorgen dat zo veel mensen op de hoogte zijn. Het is goed dat we niet vergeten wat er gebeurd is. Maar voor mij is het teveel geweest. Ik ben er ook een heel ander mens door geworden.”

Een somberder mens? “Een somberder mens, misschien wel. Ik wil best lachen, want ik weet dat lachen gezond is. Maar het gebeurt mij veel te zelden dat ik kan lachen. Het heeft mij ook wel sterker gemaakt, denk ik. Vroeger, en zeker vóór de oorlog, was ik een flauw en braaf kind. Dat ben ik vandaag zeker niet meer. Maar ik zou dat hoofdstuk willen afsluiten. Mijn huisdokter heeft mij gezegd dat ik er beter mee kan stoppen. Ik ben er veel te ziek van geworden. Zes jaar geleden heb ik drie maanden in het ziekenhuis gelegen, met een soort depressie. Dat wil ik liever niet meer.”

Maar Regine is er weer bovenop. “Ja. Mijn dochter heeft mij in feite gedwongen om eens naar een psychiater te gaan. Zelf zou ik daar nooit aan gedacht hebben. En die man heeft mij werkelijk uit die depressie gehaald. Hij komt mij nog af en toe bezoeken. Dat zijn gesprekken waar ik veel aan heb.”

Stel dat er een pil bestond waardoor Regine al haar slechte herinneringen kon vergeten, zou zij die dan nemen? “(twijfelt, glimlacht dan) Daar zou ik eens héél goed over moeten nadenken. Ik zou alleszins dat hoofdstuk willen afsluiten. Mijn zoon (VRT-journalist Stefan Blommaert, red.) en dochter hebben het mij echt op het hart gedrukt: ‘Mama, u moet ermee stoppen!’ Anderzijds heeft het mij altijd in contact gebracht met andere mensen. Zo heb ik veel vrienden gemaakt, en ben ik ook altijd blij als er journalisten over de vloer komen. Maar ik moer er een punt achter zetten. Dan kan ik eindelijk beginnen te leven zoals een oud madammeke. (ondeugend)  Maar dat wil ik niet, hoor.”

Wat zijn Regines plannen voor de komende jaren? “Veel plannen heb ik niet meer. Ik heb altijd graag verre reizen gemaakt, maar dat laat mijn gezondheid niet meer toe. Daar moet ik mij bij neerleggen. Al weet ik dat de meeste mensen dat niet meer gemakkelijk doen. Mensen zijn zeer verwend, tegenwoordig. Niet alleen de kinderen, maar ook de ouders. Het moet altijd maar verder en verder en meer en meer. Ze willen naar de Noordpool en de Zuidpool, naar de evenaar en de Kreeftskeerkring – nooit zijn ze tevreden.”

Is Regine tevreden? “Ik ben meestal wel tevreden. Ik krijg veel vriendschap van de mensen. Ik hou van mijn kinderen, schoonkinderen en kleinkinderen. (plotseling heel trots en overtuigend)  En ik ben absoluut niet jaloers! Jaloezie is een zeer zware kwaal, ik heb bij andere mensen vaak genoeg gezien wat dat teweeg kan brengen. Ik ben blij dat ik daar geen last van heb.” Heeft Regine geluk gekend? “Ik voelde mij gelukkig toen de kinderen nog klein waren. Maar ik heb ook twee mislukte huwelijken achter de rug en woon nu al twintig jaar  alleen, dus dan kun je niet écht gelukkig zijn. Ik ben alleen. En dat is niets voor mij.”

Had Regine eigenlijk al een vrijer toen zij werd opgepakt? “Een vrijer niet. Er was wel een jongen voor wie ik een boontje had. Toen ik terugkwam uit Auschwitz hoorde ik dat hij gecollaboreerd had. En met zo iemand kon ik natuurlijk niet trouwen. Mijn eerste man heb ik leren kennen bij de bevrijding. Hij had vastgezeten als Franse krijgsgevangene. Helaas heb ik bij hem het geluk niet gevonden. (zwijgt even)  En onze eerste zoon, Michel (Morantin – steeds paraat en een helpende hand bij AFF-acties, red.)  is gestorven toen hij 52 was. Daar heb ik veel verdriet van gehad. Hij was zo’n lieve en genereuze man.”

Vraagt Regine zich soms af wat de zin van het leven is? “Neen, want ik kan er toch niet op antwoorden. (zwijgt even, denkt na)  Van mekaar houden. Van de mensen houden, dát is het belangrijkste.”

Is Regine bang om dood te gaan? “Helemaal niet. Als ik moet doodgaan, ga ik dood. En dan is het gedaan. Maar ik wil honderd jaar worden. Ik moet honderd jaar worden, want ik heb het aan mijn kinderen beloofd.” We wensen het haar toe. “Het moet! (glimlacht)  Alles wat ik beloofd heb in mijn leven, en zeker de dingen die ik beloofd heb aan mijn kinderen, heb ik altijd volbracht. Dit zal ik ook volbrengen. Ik mag natuurlijk langer blijven leven, maar dat hoeft niet. Honderd is voldoende.”

Het AFF wenst Regine die honderd jaar toe, en voor ons mag het zelfs meer worden. Veel geluk en een goede gezondheid, Regine. Samen met Jan Van Calsteren en anderen heb je ons geïnspireerd en aangemoedigd voor de strijd tegen het fascisme in al zijn vormen en varianten. Het ga je goed.

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

05-05-07

Regine Beer (2)

Hoe heeft Regine het kamp van Auschwitz (foto 1 - voor recentere foto's klikken op de illustratie) kunnen overleven? “Ik heb veel geluk gehad. Op een dag stond ik mee in de rij om vergast en verbrand te worden. En ineens, ik weet niet waarom, kwam er een bewaker langs en die riep iets, en wij moesten allemaal een halve draai naar rechts doen en terug naar het kamp marcheren. Voor de rest probeerde ik er altijd voor te zorgen dat ik in een groepje stond, zodat ze mij niet zouden opmerken. Ik bleef zo onopvallend mogelijk.”

Wat voor werk moest Regine doen? “Loopgrachten graven. Om ze dan nadien weer te vullen. Gewoon om ons te pesten, soms. Ik heb ook eens in de keuken gewerkt, waar Poolse en Hongaarse vrouwen de plak zwaaiden. Die vrouwen waren zelf ook gevangenen, maar ze gedroegen zich nog slechter dan de nazi’s zelf. We mochten bijvoorbeeld nooit een bekertje soep voor ons zelf uit de ketel scheppen. En soms stalen ze ons brood, hoewel we elke dag maar een klein stukje kregen. In de fabriek heb ik ook gewerkt. Daar moesten we moertjes maken, voor de vliegtuigen. En als we terug naar het kamp gingen, moesten we altijd marcheren, op maat – ‘Schnell, schnell, Schweinehunden!’ Op den duur had ik echt geen kracht meer. Toen ik aangehouden werd, woog ik 62 kilo. Bij de bevrijding woog ik er nog 31.”

Wat is het ergste dat Regine gezien of meegemaakt heeft? “Het ergste heb ik niet zelf gezien, maar gehoord van iemand die ook in het kamp zat. Toen er een nieuwe lading gevangenen arriveerde, heeft een SS’er eens een klein kindje bij de beentjes vastgepakt en tegen een stenen muur geslagen, zodat de hersentjes eruit liepen. Dat vind ik het ergste, wat ze die kinderen hebben aangedaan. Wij hadden ook geen verweer, wij konden ons ook niet verdedigen, maar wij konden tenminste nog nadenken, als volwassenen.”

Welke gedachten hielden Regine overeind? “Dat ik moest vrij komen. Ik had een sterke wil, ik wilde vrij komen. Ik móést eruit geraken, voor mama. Want ik had haar een onrecht aangedaan, door te luisteren naar mijn directrice. Ik hunkerde naar de vrijheid. En dat heeft mij altijd geholpen.In mijn binnenste zong ik altijd een liedje dat ik nog van vroeger kende. (zingt)  ‘De gedachten zijn vrij. Wie raadt ze daarbinnen? Ze dansen voorbij. Als nachtelijke schimmen. Geen mens kan ze maken. Geen jager kan ze raken. Laat wezen wat zij. De gedachten zijn vrij. Vrij. Vrij.’ (zwijgt even)  Maar ik was heel erg bang, hoor. Toen ik samen met twee andere vrouwen vlakbij een ketel soep stond, en zij daar wat uit probeerden te scheppen, heb ik dat niet gedurfd. Ik was altijd te bang om gepakt te worden. Ik vond het laf van mezelf, maar het heeft me wel gered.”

Wat gebeurde er als iemand ziek werd? “Er was een soort verpleegzaal waar je dan terechtkwam. Wie hoge koorts had, werd eruit gehaald en naar de gaskamer gestuurd. Ik heb ook een paar keer in die zaal gelegen, maar blijkbaar was ik nooit ziek genoeg om vergast te worden.” Regine had een goede engelbewaarder. “(glimlacht)  Ja, je zou het nog gaan denken. Maar ik geloof niet in engelen of in God, hoor. Ik ben honderd procent vrijzinnig. Zo ben ik ook opgevoed door mijn ouders.”

Heeft Regine nooit getwijfeld? “Neen. Toen ik pas terugkwam uit Auschwitz, kwam een oude schoolvriendin mij bezoeken. ‘Regine’, zei ze, ‘ik weet dat jij vrijzinnig bent, maar ik ben gelovig, en ik ken een pastoor die graag met jou zou kennismaken. Zou jij niet eens met hem willen praten?’ Ik zag daar het nut niet echt van in, maar ik ben naar die man toe geweest. Wij hebben een halve dag met elkaar gesproken. Toen we afscheid namen, zei die pastoor:’De meeste mensen hebben een geloof nodig, omdat het een steun is voor hen. Maar u hebt dat niet nodig, u kunt leven zonder godsdienst.’” Voor sommige mensen is God gestorven in Auschwitz. “Dat begrijp ik zeer goed. Als God bestaat, dan heeft hij Auschwitz laten gebeuren, en dan is hij het slechtste wezen dat ik mij kan voorstellen.”

Welke beelden uit het kamp ziet Regine als ze de ogen sluit? “Dan zie ik de appelplaats, waar Mala Zimetbaum (foto 2) voor onze ogen werd gedood, omdat ze in het gezicht van een SS’er had gespuwd en tegen hem had gezegd: ‘Uw tijd komt ook nog!’ Ik zie een vijver waar we eens in mochten springen terwijl we aan het marcheren waren, zodat we ons heel even fris konden voelen. En dan is er nog een beeld: kampgevangenen die door hun benen zakken en zich nog proberen recht te houden tegen de muur – als dat gebeurde, was het met je gedaan. Dat zijn zowat de belangrijkste beelden die ik zie. (zwijgt even)  En wat ik ook altijd heb onthouden, is de stank in de barakken waar we sliepen. We sliepen in een soort kooien, met twee verdiepingen. Omdat ik nogal lenig was, kon ik meestal op de bovenste verdieping kruipen. Dat was de beste plaats, en weet u waarom? Omdat bijna iedereen diarree kreeg, en de urine en de (spreekt het woord stil uit)  Scheisserei zomaar liet lopen. Wie beneden lag, was altijd vies.”

Bestond er solidariteit onder de gevangenen? “Neen, het was verboden om solidair te zijn. Mensen probeerden elkaar soms wel te helpen, maar meestal was het ieder voor zich. Je kon ook bijna niet met elkaar praten, je moest altijd op je hoede zijn. Je was altijd eenzaam. Die eenzaamheid achtervolgt mij vandaag nog altijd.”

Heeft Regine met iemand over haar ervaringen kunnen spreken vóór het einde van de jaren zeventig, toen ze begon met spreekbeurten en lezingen te geven? “Neen, de eerste dertig jaar na de bevrijding heb ik er weinig over kunnen spreken. Toen ik pas terug thuis was, heb ik alles natuurlijk aan mama verteld. Mijn kinderen heb ik willen sparen, dus hen heb ik vroeger nooit te veel verteld. Al waren ze wel altijd nieuwsgierig naar dat nummer op mijn arm. Toen ze wat ouder waren, heb ik hen dan uitgelegd wat dat is.”

Wat betekent dat nummer voor Regine? “Het is mijn bewijs dat het allemaal echt gebeurd is. In Den Haag ben ik eens gaan spreken voor een groepje jongens die niet geloofden dat de kampen echt bestaan hebben. De vrouw die mij had uitgenodigd, wilde hen daar toch van overtuigen en nodigde mij daarom uit. Toen ik daar binnenkwam, was ik wel een beetje bang. Het waren allemaal nogal forse kerels. En in het begin waren ze helemaal niet geïnteresseerd in wat ik vertelde – je zag hen denken: ‘Laat dat oude wijf maar zagen.’ Tot ik dat nummer op mijn arm liet zien. Toen begonnen ze te denken. Niemand laat zoiets voor zijn plezier op zijn arm tatoeëren, dat beseffen ze ook wel. Toen waren ze genezen. Ze zijn later nog naar Auschwitz gegaan, en ze hebben mij zelfs nog een kaartje gestuurd. Dat vind ik een geweldig resultaat.”

Zijn er overlevenden die dat nummer laten weghalen? “Ja, heel veel. Ik zou willen dat het na mijn dood bewaard zou worden. Dat ze dat stukje huid uit mijn arm snijden en het laten drogen, zoals perkament. Maar het schijnt heel duur te zijn, en je krijgt er niet zomaar de toelating voor. Jammer, want dan zouden ze het ergens kunnen tentoonstellen. Het is niet omdat ik sterf dat alles moet worden weggegooid. Mensen moeten weten wat er gebeurd is. Het beste is natuurlijk naar Auschwitz zelf gaan. Bent u er al geweest?” Nog niet, neen. “U moet zeker eens gaan. Zelf wil ik het niet meer doen, voor mij is het veel te beklemmend. Ik ben verschillende keren teruggegaan, om mensen het kamp te tonen. Maar ik kan het niet meer aan. Lichamelijk niet, en geestelijk ook niet.”

00:15 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print

04-05-07

Regine Beer (1)

“Eigenlijk is het niet goed voor mij, om dat hele verhaal nog eens te vertellen”, zegt ze. “Maar ik wil het tóch doen. En dan wil ik de bladzijden omdraaien en alleen nog maar naar de toekomst kijken.” Regine Beer (foto) geeft zondagmorgen in Tielt haar laatste lezing. Bijna tweeduizend keer is ze in scholen en elders gaan spreken over haar ervaringen in het concentratiekamp van Auschwitz-Birkenau. Op doktersbevel moet ze het voortaan rustiger aan doen. Als hommage aan de nu 86-jarige Regine Beer publiceren we hier vandaag en de twee volgende dagen de neerslag van één van de laatste keren als ze haar verhaal vertelde. Overgenomen uit  Knack. Regine, het ga je goed. Jouw laatste boek, Mijn leven als KZ A 5148, heeft een ereplaats gekregen in onze woonkamer. Omwille van het boek, maar natuurlijk ook om wat jij erin schreef. Voor … blijf zoals je bent.

Regine Beer: “Mijn papa is in 1940 gestorven. Hij was altijd diamantbewerker geweest, maar had in de jaren dertig niet veel werk gehad. Dat maakt dat er bij ons thuis geen financiële weelde was. Mama had geen beroep, die deed het huishouden. Ik was de enige die nog thuis woonde. Ik ging naar de normaalschool, want mama wilde dat ik zeker een diploma zou behalen. Zo ben ik lerares Franse taal en lichamelijke opvoeding geworden. De directrice van de normaalschool was altijd heel lief voor mij. Omdat ze wist dat we het thuis niet breed hadden, legde ze elke dag om tien uur een boterham voor mij klaar. Ik was een braaf meisje. Véél te braaf. Want toen de directrice mij zei dat ik mij op het Antwerps stadhuis moest laten inschrijven in het Jodenregister, heb ik die slechte raad ook opgevolgd. De directrice wist dat ik langs vaderskant van Joodse oorsprong was, en ze wilde in orde zijn met de papieren. En ik heb gewoon naar haar geluisterd. Als ik dat niet had gedaan, was het allemaal niet gebeurd.”

Wist ze dan niet wat haar boven het hoofd hing? “Toen ik mij ging inschrijven nog niet. Maar vrij snel kreeg ik in de gaten dat het beter was om mij niet als Joodse kenbaar te maken. De Jodenster heb ik nooit gedragen. Omdat ik wist dat ik er niet Joods uitzag, kon ik op een normale manier mijn leven verder zetten. Mijn zuster is zich niet gaan inschrijven. Zij was al getrouwd en droeg de naam van haar man. Mijn broer is zich wel gaan inschrijven. Hij had dezelfde naam als ik en was bang geworden. Hem wilden ze ook oppakken, maar dat is uiteindelijk niet gebeurd. Zijn vrouw, die een echt arisch type was, had hun slapend zoontje getoond aan de SS’er die hem kwamen ophalen – dat kind had een hazenlipje en een wolfsmuiltje. Toen hij dat zag, zei de jongste van de SS’ers: ‘Man muss nicht mit!’ Blijkbaar had hij ook een zoontje met zo’n hazenlip. Ik ben er niet aan ontsnapt. Doordat ik mij was gaan inschrijven, kwam het moment dat ze voor de deur stonden.” Het gebeurde ’s nachts.

“Ik lag boven te slapen, toen ik hoorde dat men beneden op de deur stond te bonken: ‘Aufmachen! Polizei!’ Mijn moeder heeft opengedaan en toen zegden ze dat ze mij moesten hebben. Mama heeft nog gezegd: ‘Jamaar, het is toch ook mijn dochter en ik ben geen Joodse!’ Maar dat hielp niet. Mijn vader was Jood, dus ik moest mee. Ze zijn de trappen op gedonderd, naar de tweede verdieping, tot in mijn slaapkamer. Ze bleven erbij staan terwijl ik mij aankleedde. Ze hebben mijn spaargeld nog gestolen, dat herinner ik mij ook. En ze hebben mij meegesleurd naar beneden en in een camion gegooid.” Mocht Regine afscheid nemen van haar moeder? “Neen, dat mocht niet. Mama weende alleen maar. En ik heb haar niet kunnen troosten. Ik had toen nog de hoop dat het allemaal wel zou meevallen.”

Waar werd Regine naartoe gebracht? “Naar de Dellafaillelaan 21, naast het Nachtegalenpark in Wilrijk. Daar moesten we de hele nacht rechtstaan in open paardenstallen. We hoorden er voortdurend geroep en geschreeuw – later bleek dat daar weerstanders gefolterd werden. Diezelfde nacht werden we weer in een camion geduwd en zijn we naar de Dossinkazerne in Mechelen gebracht. Daar kreeg ik mijn eerste nummer (spreekt het uit op z’n Duits)  E 102 – met de ‘E’ van Entscheidung, omdat ik een van die twijfelgevallen was over wie men later nog zou beslissen. Ik heb meteen verklaard dat ik maar half-Joods was. Dat is mijn redding geweest. Want als ze meteen hadden beslist om mij weg te voeren, had ik veel sneller in het kamp gezeten.”

Wat gebeurde er allemaal in Mechelen? “Toen we daar aankwamen, moesten we ons uikleden. Overal zochten ze naar juwelen en andere kostbare dingen: in mijn mond, onder mijn oksels, overal waar het maar kon – ze gingen zelfs met een rietje door de schaamspleet. (zwijgt, denkt na)  Verder was het daar niet zo erg als in Auschwitz-Birkenau, maar het was toch al een soort voorgeborchte, zou ik zeggen. We werden er bijvoorbeeld gepest. Dan moesten we allemaal meteen naar beneden komen om turnoefeningen te doen: op handen en voeten, en dan twintig keer na elkaar de armen buigen en strekken. Voor mij was dat geen probleem, ik deed dat met plezier. Maar er zaten ook stokoude mensen tussen, en als zij die oefeningen niet konden, werden ze verschrikkelijk geslagen.”

Waren daar mensen bij die Regine kende? “Neen, ik kende niemand in de Joodse gemeenschap. Mijn ouders hadden ons helemaal niet Joods opgevoed. Mijn vader had mij wel eens verteld dat hij Joods was, maar dat betekende verder niets voor ons. Ik kende dus niemand van de mensen die samen met mij waren opgepakt. In Mechelen heb ik wel mensen léren kennen, natuurlijk. Toen een andere gevangene ’s nachts had geprobeerd (spreekt het schroomvol uit)  om met mij de liefde te bedrijven, waren er twee mannen die mij in bescherming namen: Daan Sternefeld en David Kusman. Ik mocht dan tussen hen in slapen, zodat niemand mij nog kon lastigvallen.”

Hoopte Regine nog terug naar huis te kunnen? “Eén van de Vlaamse SS’ers die ons in Mechelen moest bewaken, heeft mij op een dag de kans gegeven om te ontsnappen. Mosje Pisje noemden we hem. Ik moest samen met hem naar de apotheker, en ik voelde dat hij opzettelijk op een afstand bleef, alsof hij wilde dat ik ontsnapte. Maar ik heb het niet gedaan, ik ben braaf mee terug naar de kazerne gewandeld. Als ik het wél had gedaan, wist ik zeker dat ze mijn mama zouden hebben opgepakt. En dat wilde ik niet. (zwijgt even)  En er is nog iets raars: ik was op dat moment blij dat papa niet meer leefde. Ik weet dat het woord ‘blij’ hier eigenlijk niet past, maar toch: als papa nog had geleefd, hadden ze hem zeker ook opgepakt en naar de kampen gevoerd. En die zou niet levend teruggekomen zijn, want hij was veel ouder dan ik. En hij was geen twijfelgeval, zoals ik.”

Waren er ‘twijfelgevallen’ die vrijgelaten werden? “Ja, soms werden er mensen vrijgelaten. Maar dan moest je ofwel iemand kennen die in contact kon komen met koningin Elisabeth, ofwel iemand kennen met een groot kapitaal. Zo is Daan Sternefeld vrijgekomen, omdat er voor hem betaald werd. Toen hij vertrok, zei Daan nog dat hij naar mijn moeder zou gaan om te vertellen waar ik was. Maar mama had geen geld, dus ze heeft mij niet kunnen vrijkopen. En toen een commissie van Duitse hogeschoolstudenten, die Rassenkunde  studeerden, op bezoek kwam, was mijn lot bezegeld. Zij besloten uiteindelijk dat ik Joodse was. Ik kreeg een transportnummer en moest op de trein. Achteraf is gebleken dat ik op het voorlaatste transport ben gezet.”

Hoe was dat, in zo’n wagon? “Drie dagen en drie nachten heeft dat transport geduurd. Wij zaten met honderd mensen in een wagon waar normaal misschien maar twintig mensen in konden. Mannen en vrouwen, kinderen en oudere mensen, zieke mensen – wij stonden er zaten allemaal op elkaar gepakt. In elke wagon stond één Kübel, een soort emmer, waarin wij onze behoefte konden doen. En als de trein dan even stopte, werden die Kübels  leeggemaakt. Dat stónk, het was verschrikkelijk. En de kinderen maar schreeuwen en huilen. Er waren ook mensen die aan het bidden waren.”

Wist Regine waar ze naartoe gevoerd werd? “Neen, pas toen de trein uiteindelijk bleef stilstaan en we moesten uitstappen, zagen we het bord: Auschwitz-Birkenau. Ik begreep nog altijd niet wat er aan de hand was. We werden opgespitst in twee rijen. Rechts de kinderen, de oude mensen, de zieke mensen, die allemaal werden vergast en verbrand. Ik moest naar links, dat was de goede kant, voor de mensen die mochten blijven leven omdat ze ons nodig hadden om te werken. (wijst naar haar arm)  We moesten ons uitkleden en het eerste wat ze deden, was een nummer in onze arm prikken. Ik kreeg nummer A 5148. Ik herinner mij ook nog dat ik toen een meisje zag dat ik kende van op school, en dat ik haar vroeg wat er allemaal in het kamp gebeurde. ‘Wacht maar’, zei ze, ‘het zal je snel genoeg duidelijk worden.’”

00:30 Gepost door AFF/Verzet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: regine beer |  Facebook | | |  Print