Anti-Fascistisch Front / Verzet

Het meest gelezen AFF/Verzet-artikel van vorige week is niet Tanguy Veys’ vrienden (1) of (2), Filip Dewinter te gast bij Anderlecht, op kosten van bpost of VB: Tirade tegen militaire interventie, om ze goed te keuren, maar “Het Vlaams-nationalisme is gesticht door de Duitsers”. Met dank aan onder andere Koenraad Elst en Geert Van Cleemput die het artikel beiden op hun Facebook plaatsten. Koenraad Elst is onder meer columnist bij ’t Pallieterke en zelfverklaarde islamoloog die één van de sprekers was op het VB-colloquium op 6 juni 1992 waar het beruchte zeventigpuntenplan van Filip Dewinter werd voorgesteld. Geert Van Cleemput is voormalig hoofd van de VB-studiedienst en auteur van Vlaams Geblokkeerd.

Ons artikel was anders niet meer dan het kort melden (a) dat Knack de volgende maanden met bijlagen uitpakt over het leven in een aantal Vlaamse steden onder de nazi-bezetting, (b) dat in de eerste aflevering historicus Lode Wils over zijn oorlogsjaren in Antwerpen vertelt, en erop wijst dat het Vlaams-nationalisme haar oorsprong vindt in de Flamenpolitik van de Duitsers tijdens de Eerste Wereldoorlog, (c) dat daar een heuse doctoraatsverhandeling over bestaat die binnenkort bij het Davidsfonds uitgegeven wordt, (d) dat in VB-kringen de opmerking van professor Wils weggehoond wordt maar het misschien toch interessant is om eerst eens die doctoraatsverhandeling te lezen. That’s all. Bij ’t Pallieterke maken ze ervan: “Geschiedenis? Een truc om politiek te scoren, bewijst de oude zeurpiet en professor geschiedenis van vervlogen tijden, Lode Wils. Die voert al decennia een strijd tegen het nationalisme in Vlaanderen, dat hij met alle middelen, ook de meest onnozele, verdacht maakt. Het Antifascistisch Front juicht hem van harte toe (zie de webstek).”

Bedankt voor de reclame voor onze “webstek” maar Lode Wils toejuichen was het verste van onze gedachten. We vonden de stelling van Lode Wils opvallend en de kritiek erg goedkoop, en nu de doctoraatsverhandeling over de Flamenpolitik binnenkort in de boekhandel ligt, leek het ons verstandiger dat boek eerst eens door te nemen vooraleer kritiek te leveren. Meer wilden we niet aanbrengen, maar in Vlaams-nationalistische kringen werden ons meteen allerlei (bij)bedoelingen toegedicht. Het zij zo. De dag dat ze bij ’t Pallieterke en die kringen het AFF zonder vooroordelen benaderen moet nog komen. In één adem door wordt in hetzelfde artikel Luc Tuymans bestempeld als “een zogenaamd internationaal befaamde schilder die zich politiek specialiseert in het bespuwen van Vlaanderen en zijn lompe Vlaamse medeburgers” en worden historici afgedaan als “de nuttige idioten van een regime”. Ongetwijfeld zal er wel kritiek geformuleerd kunnen worden op de stelling van Lode Wils – geef één wetsartikel en twee advocaten zullen er ook minstens een halve dag over van mening verschillen – maar in Vlaams-nationalistische kringen hebben ze meer dan elders de neiging om al wie maar een afwijkende mening heeft onmiddellijk als verdacht, belachelijk en slecht af te schilderen.

Luc Tuymans wordt overigens, naar aanleiding van zijn overzichtstentoonstelling in Bozar, deze week een tweede keer opgevoerd in ’t Pallieterke. Zowat het vriendelijkste dat men over hem schrijft is: “Van onze vier wereldberoemde kunstenaars, Leonardo ‘Einstein’ Panamarenko, Jan ‘Coke’ Fabre, Luc ‘Keizer’ Tuymans en Wim ‘Cloaca’ Delvoye is Lucske T. ongetwijfeld de beste schilder. Niet moeilijk want het is ook de enige van de Bende van Vier die nog verf en penseel hanteert.” Extreem-rechts en kunst, het is altijd al een moeilijke relatie geweest. Maar het zogenaamde schilderij van Luc Tuymans (“Lucske Tuymens”) bij het artikel (foto) vinden wij best geslaagd. Als het goed is, zeggen wij het ook.

Deze week spit Knack voor haar lezers in het Antwerpse het oorlogsverleden van de Scheldestad boven (foto 1). Later volgen portretten van Gent (4 mei), Leuven (25 mei), Brussel (8 juni), Kortrijk (22 juni), Brugge (14 september) en Hasselt (12 oktober). Telkens schrijft een historicus of een andere specialist een essay over de invloed die de oorlog op de stad had, wordt een overlevende van de Tweede Wereldoorlog opgezocht en keert een fotografe terug naar de plaatsen waar historische foto’s gemaakt werden.

In een interview vooraf pleit Rudi Van Doorselaer, directeur van het Studie- en documentatiecentrum Oorlog en hedendaagse Maatschappij (SOMA), ervoor dat “zij die vandaag van Vlaanderen een aparte natie willen maken, dringend op een volwassen manier naar die beladen periode moeten leren kijken. Vlamingen moeten zich durven af te vragen waarom hun ouders of grootouders op een bepaald moment met zo veel enthousiasme een antidemocratische maatschappij hebben willen uitbouwen. Heel veel Vlamingen zagen wel iets in de Nieuwe Orde. (…) Niet zozeer de hakenkruisen, Hitler en nazi-Duitsland, maar wel de typische maatschappijvisie die gebaseerd was op hiërarchie, autoriteit en wat toen ‘volksverbondenheid’ werd genoemd. Dat vertaalde zich niet alleen in de manier waarop het bestuur werd georganiseerd, maar ook in de verhoudingen tussen mensen en zelfs binnen gezinnen. De Tweede Wereldoorlog heeft dus een aantal dingen aan de oppervlakte gebracht die onderhuids aanwezig waren en vooral in het katholieke Vlaanderen echt aansloegen.”

In de bijlage over Antwerpen wordt Lode Wils aan het woord gelaten, 82 jaar en getuige geweest van de Tweede Wereldoorlog in Antwerpen. Doctor in de rechten en in de geschiedenis, emeritus hoogleraar altijd verbonden geweest aan de KU Leuven. Niet zomaar iemand. Lode Wils stelt “met berusting (…) vast dat België gesplitst zal worden.” Lode Wils: “Als ik van Leuven naar Gent rijd, zal ik twee keer de grens moeten oversteken, want dat Brussel bij Vlaanderen komt, moeten we onszelf niet wijsmaken. Ik was van huis uit Vlaamsgezind en toen ik voor het eerst mocht stemmen, heb ik voor de Volksunie gekozen. Ik betreur het nog altijd. (…) Tegelijk Belg en Vlaming zijn, is dat een tegenstelling? Nee. Die contradictie is opgepord door de Vlaams-nationalisten en gecreëerd door de Duitsers in ’14 - ’18. Hun Flamenpolitik wakkerde de Vlaamse symbolen aan, in de hoop de Belgen te verdelen. Bart De Wever (foto 2) zal het niet ontkennen, maar toch niet graag horen: daar is het Vlaams-nationalisme ontstaan. Het is gesticht door de Duitsers.”

“De uitlating van Lode Wils is een beschamende, rancuneuze verdraaide interpretatie van de Vlaamse geschiedenis, een historicus onwaardig”, schrijft de VB-vriendelijke blog Angeltjes. Maar anders dan Angeltjes kletst Lode Wils niet uit zijn nek. In een doctoraat dat vorig jaar september verdedigd werd aan de KU Leuven wordt duidelijk gemaakt dat de Flamenpolitik van de Duitse bezetter tijdens de Eerste Wereldoorlog de Belgische staat wilde ontwrichten. De Duitsers speelden in op de gevoeligheden tussen Vlamingen en Walen, en wilden de Vlaamse beweging winnen voor het ideaal van een Duits ‘Mitteleuropa’. Uitgebreid bronnenonderzoek wijst erop dat de ideologische basis voor die Flamenpolitik al in de negentiende eeuw werd gelegd. Duitse nationalisten pleitten voor een uitbreiding van de grenzen en annexatie van gebieden waar zogezegd etnische Duitsers woonden. In mei verschijnt deze doctoraatsverdediging van Bruno Yammine bij het Davidsfonds onder de titel Drang nach Westen. De fundamenten van de Duitse Flamenpolitik (1870-1914).

Misschien dit eerst eens lezen vooraleer een ander uit te schelden voor “een beschamende, rancuneuze verdraaide interpretatie van de Vlaamse geschiedenis, een historicus onwaardig” ?